Testcapaciteit

Zorgpersoneel en leraren gaan voor, maar ten koste van wie?

Een medewerker van de GGD Rotterdam-Rijnmond neemt een coronatest af in de testlocatie aan de Koperstraat.Beeld ANP

De voorrangsregeling voor zorg en onderwijs komt er, ondanks tegenstribbelen van de GGD’s. Wie komt er mogelijk nog meer in aanmerking om voor te kruipen in de testrij, en wie niet?

‘Onmisbare’ medewerkers van zorg en onderwijs kunnen vanaf maandag bellen met een speciaal nummer, zo maakte het kabinet vrijdag bekend. Ze worden dan met voorrang getest op corona, zoveel mogelijk ’s ochtends, zodat ze diezelfde avond nog de uitslag krijgen. 

De regeling geldt alleen voor zorgpersoneel dat onvervangbaar is en onmisbaar is voor de continuïteit van de zorg. Voor leraren van basis- en voortgezet onderwijs geldt dat zij alleen voorrang krijgen als volgens hun schoolleider anders een klas naar huis gestuurd moet worden.

De GGD’en vinden dat die regeling eigenlijk niet te combineren is met de huidige testpraktijk, waarin iedereen met klachten een test moet kunnen krijgen. Dat bleek donderdag uit een brief aan minister de Jonge die uitlekte via Trouw.

De voorrangsregeling is ‘een gegeven’, zo laat een woordvoerder van koepel GGD-GHOR weten. De GGD’en voeren die uit. Voor andere groepen betekent dat dat ze langer moeten wachten op een test, of dat het ze tijdelijk niet lukt een afspraak te maken. “Leraren en zorgmedewerkers vissen niet meer achter het net. Dat betekent de facto dat het vaker iemand anders is die achter het net vist”, zegt de woordvoerder. “Dit komt uit onze bestaande capaciteit, en er is nu meer vraag dan aanbod.”

Het kabinet houdt vooralsnog vast aan het beleid waarbij iedereen zich kan laten testen. Dat kan eigenlijk niet, vinden de GGD’en. Er zijn keuzes nodig, om te voorkomen dat de teststraten nog verder vastlopen. Wie testen we nog meer, naast de leraren en het zorgpersoneel? En wie niet meer? Een voorzet.

Wie wel?

1. Zorg- en onderwijspersoneel

De GGD’s zijn niet tegen de voorrang voor zorg- en onderwijspersoneel, zo maakte directeur Sjaak de Gouw van GGD Hollands-Midden donderdagavond duidelijk bij radiozender BNR. Hij heeft er begrip voor de maatschappelijke roep om zorgpersoneel en bepaalde groepen leraren voorrang te geven: de impact van het naar huis sturen van klassen of moeten sluiten van afdelingen van ziekenhuizen is te groot.

Maar wat De Gouw betreft moeten we niet alleen naar die maatschappelijke impact kijken. Met zijn GGD-bril wil De Gouw vooral die groepen testen die het meeste bijdragen aan de verspreiding van het virus. En ook dat kan een reden zijn om juist bepaalde zorg- en onderwijsmedewerkers wel te testen.

2. Kwetsbaren

De Gouw noemt ook mensen met een kwetsbare gezondheid als een groep die voorrang moet krijgen. Bij hen is de impact van een besmetting groter: zij lopen meer risico in het ziekenhuis te belanden. En mogelijk verspreiden ze het virus eerder aan andere mensen met een kwetsbare gezondheid, bijvoorbeeld leeftijdsgenoten.

Nee, niet doen, zegt Frits Rosendaal, hoogleraar epidemiologie aan het Leids Universitair Medisch Centrum. “Tenzij blijkt dat zij een grote bron zijn van besmetting.” Kwetsbare mensen dragen waarschijnlijk juist niet zoveel bij aan de verspreiding van het virus, denkt hij. Als ze in een zorginstelling wonen, dán heeft testen misschien zin. “Maar bij een oudere dame die alleen woont, niet. Je moet juist de mensen om haar heen testen, om haar te beschermen. De wijkzuster, de mantelzorger.” Op het moment dat de vrouw besmet raakt en in het ziekenhuis behandeld moet worden, dan moet ze daar natuurlijk alsnog getest worden om een juiste diagnose te stellen.

3. Studenten en andere twintigers

Als je die redenering vervolgt, moet je vanuit het oogpunt van het tegengaan van verspreiding juist jonge mensen laten testen. Zij hebben de meeste contacten, en vormen op dit moment de motor onder de verspreiding van het virus. Rouvoet hamert in zijn brief op het gericht aanpakken van clusters van besmettingen. Het kabinet zou er ook voor kunnen kiezen om het testbeleid lokaal te laten bepalen, afhankelijk van de aard van een uitbraak. Is er ergens een grote uitbraak onder studenten, dan kan dat een reden zijn om alle studenten op te roepen zich bij klachten te laten testen. Zo zou je ook het testbeleid bij lokale coronahaarden, zoals in de Randstad, flink kunnen verruimen, ten koste van regio’s waar het rustiger is.

4. Contacten van iemand met covid-19

Wie covid-achtige klachten heeft, heeft meestal geen covid, maar meestal gewoon een verkoudheid. Slechts 3 procent van de mensen in de teststraat test op dit moment positief. De kans op besmetting wordt een stuk groter als je contact hebt gehad met een bekende covid-patiënt. Alle reden dus om in de teststraat ruimte te maken voor mensen die via het bron- en contactonderzoek worden opgespoord, of die bijvoorbeeld via de corona-app worden gevonden, en die daarnaast symptomen hebben.

Wie niet?

1. Prettesters

Zo’n 11 procent van de mensen die recent naar de teststraat ging, deed dat zonder klachten te hebben, zo blijkt uit onderzoek van het RIVM. ‘Prettesters’, zo worden ze wel genoemd. Als de GGD’s die groep zouden kunnen uitfilteren, scheelt dat een slok op een borrel. Een aanwijzing is het wellicht als mensen zich wel heel vaak melden bij de teststraat.

2. Alle anderen

Als je een lijstje gaat maken met wie welkom is in de teststraat, betekent dat ook dat iedereen die niet aan de criteria voldoet niet mag komen. Daarmee zullen er clusters van besmettingen ontstaan die pas laat worden ontdekt, en dat is een risico. Bovendien zijn de druiven zuur voor bijvoorbeeld groepen ondernemers die buiten de afspraken vallen. Mogen bijvoorbeeld kappers en masseurs zich melden bij klachten? Horecamedewerkers? Of moeten zij hun verkoudheid thuis uitzitten?

“Een voorrangsregeling mag nooit de oplossing zijn van het logistieke probleem”, vindt Rosendaal. “Dat logistieke probleem moet je oplossen. En in de tussentijd kun je tijdelijk alleen bepaalde groepen testen. Ik zou zeggen tegen Rouvoet: geen brieven schrijven, maar dat capaciteitsprobleem oplossen! Even doorwerken, dan moet dat toch lukken binnen twee weken?”

Lees ook:

GGD op ramkoers met kabinet over testbeleid

De GGD’en keerden zich donderdag tegen de teststrategie van het kabinet, in een brief die uitlekte in Trouw. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden