Zorgmedewerkers

Zorgmedewerkers beginnen te reflecteren op wat er is gebeurd tijdens de coronacrisis

Een bewoner van verpleeghuis Honinghoeve van Stichting Waalboog krijgt bezoek van zijn vrouw. Het verpleeghuis deed mee aan een proef waarbij ouderen weer mondjesmaat bezoek mogen ontvangen. Beeld ANP

Het Moreel Archief Corona interviewt zorgmedewerkers en hoort voor welke dilemma’s zij stonden. 

Medewerkers van verpleeghuizen hadden het soms moeilijk met de keuzes die zij moesten maken, onder meer door het bezoekverbod. Nu de adrenaline is gezakt, komen bij medewerkers in de zorg de vragen. Heb ik goed gehandeld, wat had ik anders moeten doen? Het Moreel Archief Corona is bezig deze gewetensvraagstukken in kaart te brengen.

“Dat doen we met medewerkers van ziekenhuizen, verpleeghuizen en jeugdzorg”, zegt Ruud Meij, verbonden aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht en partner van G&I Nederland. Dat kenniscentrum voor integriteitsvraagstukken is de initiatiefnemer van de het Moreel Archief, samen met de FFIAC, een internationale non-profit organisatie die zich eveneens met integriteit bezighoudt. 120 casussen bevat het archief tot nu toe.

Niet bewezen therapie

De dilemma’s waar zorgmedewerkers voor stonden, hangen af van waar iemand werkt. Zo vertelt Meij over een intensivist die twijfelde over een therapie voor ademondersteuning. Die was niet bewezen, maar werd wel in China en Italië toegepast. Nadeel was dat deze behandeling erg zwaar was voor de patiënt en de zorgverlener. 

Of neem de geestelijk verzorger die worstelde met de beslissing om niet bij een stervende patiënt naar binnen te gaan, uit angst hem te besmetten. Of de verzorgende in het verpleeghuis die wroeging voelde omdat zij juist wel naar binnen ging bij een bewoner om hem te verzorgen, terwijl deze later Covid-19 kreeg, net als de verzorgende zelf.

Veel dilemma’s in het verpleeghuis zouden niet nodig zijn geweest als er voldoende beschermingsmiddelen waren, stelt Meij. “Door het gebrek aan schorten en maskers hield verzorgen van bewoners een risico in. Het is echt onvergeeflijk dat die beschermingsmiddelen er niet waren. Daarbij gingen bewoners van verpleeghuizen als zij ernstig ziek werden niet altijd naar de ziekenhuizen. Terwijl zij mogelijk met behulp van een algemene en ‘reguliere’ ziekenhuisopname al erg geholpen zouden zijn geweest. Dat verpleeghuisbewoners vaak niet naar het ziekenhuis gingen, was een gevolg van de protocollen toen Nederland tegen code zwart aan zat.”

Volgens Meij kunnen de ervaringen van medewerkers gebruikt worden om nog eens goed naar de protocollen te kijken. Dat geldt zowel voor het protocol om verpleeghuisbewoners niet in het ziekenhuis op te nemen als voor de bezoekverboden, die volgens de medewerkers hebben geleid tot een miserabel bestaan voor ouderen.

Kind ophalen, verpakt in plastic

Ook medewerkers van jeugdzorg kregen te maken met dilemma’s die sommigen ’s nachts uit de slaap hielden. “Als een kind opgehaald wordt bij de ouders, dan gebeurt dat meestal door een medewerker van jeugdzorg in gewone kleding en een agent erbij. Nu moest de medewerker zich helemaal inpakken en een masker op doen. En zo neem je dan een kind van zes jaar mee, in een toch al moeilijke situatie.”

Dat soort gebeurtenissen laat ook bij de medewerkers hun sporen na. “Niemand gaat er makkelijk mee om, al is de een er beter tegen bestand dan de ander. Ik zie wel dat voor een groot aantal mensen geldt dat nu pas langzaam doordringt wat zich in die tijd heeft afgespeeld en hoe ingewikkeld de besluiten waren waarmee zij werden geconfronteerd. Toen was er geen ruimte om lang na te denken. Er moesten snel beslissingen worden genomen. Nu komen de twijfels.”

“Met het archief willen we opsporen wat de morele emoties zijn rond bepaalde beslissingen”, zegt Meij. “Of er sprake is van schuldgevoelens. Als wij dat constateren in ziekenhuizen, verpleeghuizen en andere zorginstellingen kunnen ze bijeenkomsten organiseren waar personeel kan praten en ervaringen ka delen. Ze kunnen onderzoeken of ze goed hebben gehandeld door iemand wel of niet te verzorgen. Misschien is de uitkomst: ik kon niet anders. Misschien zegt iemand: ‘Ik had het anders moeten doen, maar toch heb ik naar eer en geweten gehandeld’. Bij morele schade helpen dit soort bijeenkomsten. Zorgmedewerkers hoeven dit niet in hun eentje te verwerken.”

Lees ook:

Kwart van zorgpersoneel ervoer coronacrisis als traumatisch

Meer dan acht op de tien medewerkers in de zorgsector is van mening dat zij tijdens de coronacrisis te zwaar belast zijn. Een kwart van de ondervraagden heeft het werk tijdens de coronacrisis zelfs als traumatisch ervaren

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden