Het ConsultRobin Goudsmit

Zo'n zelfgemaakt mondkapje, heeft dat zin?

Beeld trouw

Met behulp van een YouTube-filmpje maak je zó een mondkapje om jezelf en anderen te beschermen tegen het coronavirus. Maar werkt zo'n masker eigenlijk wel? 

Een grote plastic waterfles, een pluche knuffel, een hele duikuitrusting: op internet gaan de gekste voorwerpen rond die dienst doen als mondkapje om de drager tegen het rondwarende coronavirus te beschermen. En hoewel hier nog geen corona-duikers gesignaleerd zijn, zijn er op internet ook Nederlandse filmpjes en handleidingen te vinden waarmee je zelf in een wip een mondkapje maakt van bijvoorbeeld een oud T-shirt of een theedoek. 

Die handleidingen zijn vaak behoorlijk inventief. Voor extra veiligheid raden doe-het-zelvers bijvoorbeeld aan de stof dubbel te vouwen en een stukje koffiefilter of keukenrol in te voegen. Dat kun je na het dragen weggooien, de rest van het mondkapje kan in de was op 60 graden.

Handig, zou je denken. Met een zelfgemaakt masker belast je bovendien de krappe voorraad aan mondkapjes niet nu er een tekort aan beschermende kleding voor zorgmedewerkers lijkt te gaan ontstaan. 

Een werknemer van de apotheek demonstreert een mondkapje. Beeld ANP

Goed je handen wassen en afstand houden

Het officiële standpunt van het RIVM blijft echter dat mondkapjes slechts ‘schijnveiligheid’ zouden bieden. De mond en neus bedekken zou een veel minder effectieve manier van bescherming tegen corona bieden dan andere methoden zoals goed je handen wassen en afstand houden.

Er zijn inderdaad veel haken en ogen aan het gebruik van mondkapjes door burgers, zegt Bert Niesters, hoogleraar medische microbiologie en virologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. “Bescherming door mondkapjes zou in principe mogelijk kunnen zijn. Maar ‘zou kunnen’ is niet genoeg als het om een besmettelijke ziekte als Covid-19 gaat. Het is ook flauwekul om te denken dat je, als je zelf positief getest bent, niemand meer besmet als je een mondkapje draagt.”

Bovendien, zegt Niesten, weten mensen die mondkapjes gebruiken vaak niet hoe je een mondkapje op en af moet zetten. Ze raken bijvoorbeeld onnodig vaak hun gezicht aan. “En dat is juist niet de bedoeling.”

Wat is dan wél een goede manier om een mondkapje op te zetten? Jean-Luc Charlier, klinisch perfusionist in het UMC Utrecht, heeft er veel ervaring mee. Hij is verantwoordelijk voor apparaten die long- en hartfuncties ondersteunen, machines die de allerziekste coronapatiënten op dit moment nodig hebben om in leven te blijven.

Bij het opzetten moet je je gezicht aanraken

Een mondkapje of gezichtsmasker moet je zorgvuldig opzetten, vertelt hij. “Eerst moet je je handen desinfecteren, of, als je thuis bent, heel grondig wassen. Bij het opzetten van je masker moet je namelijk je gezicht aanraken: nadat je de elastieken achter je oren hebt aangedaan, ga je na of het masker goed aangesloten zit op de huid boven je neus tot aan je oor. De onderkant van je gezicht moet ook afgesloten zijn.”

Tussendoor afzetten kan niet. “Je moet bedenken: de buitenkant is vies en de binnenkant is schoon. Je kan dus niet je mondkapje aan de voorkant naar beneden trekken om even iets anders te gaan doen.” Charlier doet zelf na zijn dienst zijn masker in één beweging af met de beschermende muts die hij draagt. Daarna desinfecteert hij zijn handen.

Kan een zelfgemaakt mondkapje toch helpen als je zijn instructies opvolgt? Niet echt, zegt Charlier. “Het gaat al heel snel mis, en dan heb je er eigenlijk niets meer aan.”

Het op- en afzetten is bovendien niet het enige probleem. Een zelfgemaakt mondkapje is waarschijnlijk ook te slap om goed aan te sluiten op het gezicht, denkt Charlier. Medische maskers bevatten ijzerdraad om ervoor te zorgen dat het strak op de huid zit. Ook de wat ingewikkelder zelfgemaakte kapjes, waarvoor je bijvoorbeeld meerdere lagen aan elkaar moet stikken, laten toch ruimte tussen het gezicht en de stof. Volgens Charlier kun je er dus beter niet op vertrouwen. “Blijf liever gewoon thuis als je klachten hebt.”

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden