Het Consult

Zijn zoetstoffen beter voor mijn lichaam dan suiker?

Helpen zoetstoffen tegen een te hoge suikerspiegel, of zijn ze net zo ongezond als suiker?

Een lezer uit Heerhugowaard heeft last van een bloedglucose van 9,1 mmol/l (milimolen per liter, meeteenheid van glucose in bloed, red). Dit is te hoog: een normale bloedsuikerwaarde zit tussen de 4 en 8 mmol/l. Hij geeft aan al alles te hebben geprobeerd wat binnen handbereik ligt. In plaats van suiker, gebruikt hij bijvoorbeeld al jaren zoetstof als vervanger.

Laatst hoorde hij dat zoetstof een misleider is: het lichaam denkt dat het suiker binnenkrijgt en maakt dan toch insuline aan. Ook op internet vindt hij die beweringen terug. De lezer vraagt zich nu af of zoetstof mede oorzaak is van zijn hoge bloedglucose. Bovendien, zo vraagt hij zich af, wat is er nu waar van die verhalen over de stof aspartaam die in zoetstoffen zit. Is deze stof kankerverwekkend?

Zoetstoffen worden aan voeding toegevoegd ter vervanging van gewone suikers. In Nederland zijn er zo’n 15 goedgekeurde zoetstoffen. Al deze stoffen hebben een E-nummer, wat betekent dat ze zijn goedgekeurd door de Europese autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA).

Zijn zoetstoffen gezonder dan suiker? Dat valt tegen. “Zoetstoffen zijn een klein beetje beter voor het lichaamsgewicht en de bloedsuiker dan de suiker die ze vervangen. Dit effect is echter minimaal”, stelt Jaap Seidell, hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de VU in Amsterdam. Je valt nauwelijks af van zoetstoffen. Wel zijn ze volgens Seidell voor diabetici beter dan suiker.

Gewichtstoename

Dan die bloedsuikerwaarde. Die wordt beïnvloed door de hoeveelheid insuline die je lichaam aanmaakt nadat het suiker binnenkrijgt. Insuline wordt gemaakt in de alvleesklier en via het bloed vervoerd. Een tekort aan insuline veroorzaakt diabetes. Een te grote hoeveelheid insuline, bijvoorbeeld door het eten van te veel suiker, zorgt dat suikers na het eten worden opgeslagen in je lever en je spieren. Dit zorgt voor een gewichtstoename.

Hebben zoetstoffen, door je lichaam voor de gek te houden, hetzelfde effect op het aanmaken van insuline en op bloedsuikerwaarden? Dat is niet helemaal duidelijk. “Wel zijn er zorgen over de veelgebruikte zoetstof sucralose”, zegt Seidell. Sucralose (E955) heeft een suikerachtige smaak. Het wordt toegepast in tafelzoetstoffen en in verscheidene voedingsmiddelen als verwerkt fruit, frisdrank, kauwgum, gebak, zuivelproducten, ijs, desserts en saladedressings.

Onderzoekers van de universiteit  van Oxford denken dat sucralose wellicht het lichaam kan foppen en ervoor zal zorgen dat het lichaam insuline aanmaakt. Tot nog toe is daarvoor niet genoeg bewijs, het onderzoek loopt nog. Seidell raadt mensen aan om zo min mogelijk producten met toegevoegde suikers te gebruiken.

Schijf van vijf

“Vervang deze producten liever ook niet door producten met zoetstoffen, als light-frisdranken en snoep met zoetstoffen, want die zijn ook niet gezond.” De schade valt volgens Seidell nog mee, maar voordelen leveren zoetstoffen ook niet op. “Het beste kun je alleen producten gebruiken uit de schijf van vijf.”

Dan voor wat betreft dat beruchte kankerverwekkende effect waarvan sprake zou zijn. “Er zijn op dit moment absoluut geen aanwijzingen dat zoetstoffen kankerverwekkend zijn”, zegt voedingswetenschapper Alie de Boer van Food Claims Centre Venlo.

Volgens De Boer is er onlangs een herevaluatie geweest over de veiligheid van de stof. Die geeft geen aanleiding tot onzekerheid.

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden