Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen

Ziekenhuizen waarschuwen: als de zorg niet verandert, loopt de komende jaren alles vast

Mederwerkers op de speciale covid-ic-afdeling in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC).  Beeld ANP
Mederwerkers op de speciale covid-ic-afdeling in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC).Beeld ANP

De programma’s van mogelijke coalitiepartijen stellen ziekenhuizen niet gerust. Zij vrezen minder geld, terwijl er mede door corona veel meer nodig is.

Als de zorg niet verandert, loopt alles de komende jaren vast. Door corona, uitgestelde zorg die ziekenhuizen moeten inhalen, door de vergrijzing en toegenomen medische behandelingen. Maar vooral doordat er te weinig personeel zal zijn. Daarom moet een nieuw kabinet 600 miljoen euro voor personeel in ziekenhuizen reserveren, plus enkele honderden miljoenen voor onder meer digitalisering en onderzoek. Dat is de boodschap van een brief die de voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) Ad Melkert stuurde aan het nog te formeren nieuwe kabinet.

Dit jaar krijgt Melkert weer te maken met de vakbonden waarmee hij een nieuwe cao moet sluiten. In 2019 verliepen die onderhandelingen allesbehalve soepel. Op nieuwe acties in deze tijden die toch al zwaar zijn voor ziekenhuizen, zit niemand te wachten. Daarom kijkt Melkert naar het nieuwe kabinet. Een deel van de loonsverhoging komt al van de overheid. Die rekent met de gemiddelde loonstijging in de marktsector. “Maar dat gemiddelde is laag vanwege de economische omstandigheden”, zegt Melkert. “Dat komt slecht uit want nu wordt er van zorgpersoneel veel gevraagd en we hebben nieuwe mensen nodig. Daarom is het goed als er de komende jaren iets bovenop kan. Loon is een onderdeel, maar zeker niet het enige. Werkondersteuning, kinderopvang en loopbaanontwikkeling kunnen weleens doorslaggevender zijn dan 1 of 2 procent extra salaris. Als de arbeidsmarktpositie van zorgpersoneel goed is, moet het mogelijk zijn meer mensen aan te trekken en extra opleidings- en stageplaatsen te creëren.”

Samen in plaats van concurreren

Melkert pleit voor een ‘veranderagenda’ waarin preventie meer aandacht krijgt, net als meer samenwerking boven concurrentie. Dat kan prima binnen het huidige systeem. “Uiteindelijk gaat het om een algemeen belang. Een winstmotief mag geen doorslaggevende rol spelen.” Hij voorziet een andere rol voor zorgverzekeraars waarbij alleen de twee grootste verzekeraars in een regio contracten afsluiten met ziekenhuizen. De rest van de verzekeraars neemt de contracten op hoofdlijnen over. Dat scheelt volgens Melkert al flink wat bureaucratie en overlegrondes.

Is dat de opmaat tot een nieuw ziekenfonds? “Nee, niemand zit te wachten op eenvormige organisatie”, zegt Melkert. De pluriformiteit van meerdere verzekeraars en zorgaanbieders moet volgens hem behouden blijven, “ook om elkaar scherp te houden”.

Meer ic-capaciteit

Meer samenwerking in plaats van concurrentie is een van de lessen die de NVZ trekt uit de coronapandemie. Een andere is dat de capaciteit op de ic’s te beperkt is. “Het aantal bedden in Nederland is krap bemeten, zeker als je kijkt naar ic-bedden in landen om ons heen. “Het is goed om de al opgebouwde buffercapaciteit voor beschermingsmiddelen en medicijnen op niveau te houden. Het gaat dus niet alleen om de bedden en apparatuur. Dat is aanwezig. Maar daar heb je alleen iets aan als er voldoende opgeleid personeel is dat op meerdere plaatsen inzetbaar is. Dat kan bijvoorbeeld als medewerkers snel modules kunnen volgen zodat zij de kennis opdoen om bij te springen op de ic. Als je nadenkt over bedreigingen in de toekomst, wellicht door een ander virus, dan is het zaak nog eens goed naar het huidige beleid te kijken en niet alleen uit te gaan van een kraptemodel.”

Dat staat volgens Melkert los van de ontwikkelingen waarbij zorg meer thuis wordt gegeven, of op andere plekken buiten het ziekenhuis. Zorg op de juiste plaats, zoals dat heet, is juist een van de onderdelen die de NVZ verder wil ontwikkelen omdat de druk op ziekenhuizen daardoor afneemt. Daarnaast ziet Melkert dat de toekomstige zorg vastloopt als er niet een stevige impuls komt in de digitalisering. Dan gaat het over digitale consulten en apparaatjes voor thuis om de gezondheid in de gaten te houden. Zowel medewerkers als patiënten moeten leren daarmee om te gaan. Ook dat kost geld. Om maar niet te spreken van de echt grote digitale uitdaging. Nog altijd zijn systemen van ziekenhuizen niet in staat met elkaar te praten, waardoor uitwisseling van gegevens onnodig moeilijk is. Zolang deze knelpunten blijven bestaan, zijn volgens de NVZ de ziekenhuizen niet klaar voor de toekomst.

Lees ook:

Ernst Kuipers: ‘Terug naar pre-covid kan niet. Spreiding en meer ic-bedden zijn blijvertjes’

Een tijd ‘na covid’ komt er voorlopig niet. Wel met covid, maar dan anders dan nu, dankzij de vaccins die de ziekte minder ernstig maken. Hoe spelen ziekenhuizen hier op in?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden