AnalyseVaccin-aanpak

Welke vaccinstrategie is het beste? Dit zijn de opties

Het vaccin van Pfizer lijkt al eerste beschikbaar te komen. Beeld ANP
Het vaccin van Pfizer lijkt al eerste beschikbaar te komen.Beeld ANP

Niet iedereen kan meteen worden ingeënt tegen corona. Wat is de beste aanpak?

“We moeten roeien met de riemen die we hebben”, antwoordde Jaap van Dissel deze week in de Tweede Kamer op vragen over de vaccinatiestrategie. We weten nog niet hoe effectief de vaccins zijn en we zijn afhankelijk van de aanlevering. Twee factoren die in grote mate bepalen wat de meest effectieve strategie is.

Dat blijkt al nu het vaccin van Pfizer als eerste beschikbaar lijkt te komen - het moet nog worden goedgekeurd door het Europese geneesmiddelenagentschap EMA. Het kabinet had het advies van de Gezondheidsraad overgenomen en wilde beginnen met de meest kwetsbaren: de ouderen met onderliggende aandoeningen, zoals suikerziekte of hart- of ademhalingsproblemen. Maar omdat het vaccin bij tachtig graden onder nul is ingevroren, ter plekke moet worden ontdooid en dan maar vier dagen houdbaar is, en omdat het in dozen van duizend stuks is verpakt, is die aanpak logistiek een onmogelijke optie. Daarom komt het zorgpersoneel van de verpleeghuizen als eerste aan de beurt. Zij kunnen makkelijker naar een van de dertig priklocaties komen en vormen, als ze zijn ingeënt, een beschermende ring rond de bewoners.

Is dat ook de slimste strategie of de ethisch gezien meest verantwoorde? Je zou ook kunnen beginnen met de vijftigers of zestigers. Bij hen is de meeste gezondheidswinst te halen: de helft van de patiënten die in het ziekenhuis zijn opgenomen, is jonger dan zeventig. Er is ook wat voor te zeggen om eerst de jongeren in te enten. Zij verspreiden het virus. De huidige aanpak dempt de epidemie nauwelijks waardoor alle maatregelen nog lange tijd van kracht zullen blijven.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Meest kwetsbaren eerst

De Gezondheidsraad woog mogelijke strategieën af en sprak een voorkeur uit voor een aanpak met de meeste gezondheidswinst, het voorkomen van zoveel mogelijk ernstige ziekte en sterfte. Zo kwam de raad uit bij de zestigplussers en de mensen met een onderliggende aandoening. Omdat dit vijf à zes miljoen mensen betreft, bracht de raad een prioritering aan: de tachtigplussers met een aandoening eerst.

Nu moeten de medewerkers van verpleeghuizen een beschermende ring vormen. Probleem is dat het vaccin is getest op het voorkomen van ziekte en sterfte, niet op besmettelijkheid waardoor ook gevaccineerden het virus kunnen verspreiden. Het Oxfordvaccin, zo bleek deze week uit een studie in The Lancet, houdt vermoedelijk slechts de helft van de asymptomatische besmettingen tegen. Pikant detail: terwijl iedereen dacht dat het niet veel zin had om ouderen in te enten omdat vaccins bij hen veelal minder goed werken, blijkt het vaccin van Pfizer bij iedereen even werkzaam.

De vitale ouderen

Het is een wat kille benadering, maar je zou kunnen zeggen dat met het beschermen van de jongere senior (50-75 jaar) veel meer levensjaren te winnen zijn. Zij staan ook nog midden in de samenleving en dragen dus bij aan de verspreiding van het virus. Maar ook hier geldt: we weten niet of de vaccins verspreiding voorkomen. Bovendien: het gaat hier om 5,5 miljoen Nederlanders.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

De jonge verspreiders

Het was de tweede optie van de Gezondheidsraad: vaccineer de groep die het meest bijdraagt aan de verspreiding van het virus. Dat zijn de jongeren tussen de twintig en dertig jaar. Behalve dat verspreiding van het virus met een vaccin mogelijk niet kan worden voorkomen, is de vaccinatiebereidheid van jongeren niet zo groot, zij hebben er zelf immers weinig belang bij. Het grootste bezwaar is dat deze aanpak het eerste halfjaar ziekte en sterfte niet zal verminderen.

Risicoberoepen

Mensen in de zorg hebben de grootste kans besmet te worden. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert daarom deze groep voorrang te geven. De Gezondheidsraad deelde die mening, ook omdat daarmee hun patiënten beschermd zouden kunnen worden. Toch zette de raad deze groep niet vooraan, onder andere omdat uit de (beperkte) data niet blijkt dat die risico’s in de zorg groter zijn.

Cruciale beroepen

In een derde strategie gaf de Gezondheidsraad voorrang aan het voorkomen van maatschappelijke ontwrichting. Mensen met cruciale beroepen zouden als eerste moeten: opnieuw het zorgpersoneel, maar ook leerkrachten, politie en brandweer, bestuurders. Dat zijn er al gauw heel veel en de vraag is: hoe breng je hier onderscheid in aan? Vorige week verklaarde de Ierse minister van buitenlandse zaken dat ook de kerstman een cruciaal beroep uitoefende.

Lees ook:

Minder vaccins zorgt voor trage opbouw groepsimmuniteit

Geen miljoen vaccins van Pfizer, maar 500.000, en ze komen iets later, zei minister Hugo de Jonge van volksgezondheid dinsdag tijdens de persconferentie. Wat zijn de gevolgen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden