OnderzoekKieskompas

We zijn bijna allemaal links (als het om de zorg gaat, tenminste)

null Beeld ANP
Beeld ANP

Kiezers zijn in de coronacrisis nog steeds zeer tevreden over de zorg. Maar ze willen definitief af van de marktwerking, van links tot rechts.

De coronacrisis is voor kiezers van links tot rechts het moment voor een definitief afscheid van de marktwerking in de zorg. Van de kiezers wil 81 procent dat de overheid weer de regie neemt. Dat blijkt uit onderzoek van Kieskompas naar opvattingen van kiezers over zorg, in opdracht van Trouw.

De meeste kiezers zijn over de kwaliteit van de zorg in Nederland zeer tevreden, ook in de coronacrisis. Maar niet over het zorgstelsel van gereguleerde marktwerking. Deze dubbele blik op de zorg is onder bijna alle kiezers te zien.

Vooral bij de liberale of rechtse partijen halen kiezers hun partij ‘links’ in, als het gaat om zorg. Zo vindt 71 procent van de VVD- en D66-kiezers dat de overheid de regie weer moet overnemen van de verzekeraars. Beide partijen zijn in hun verkiezingsprogramma al kritischer op de marktwerking geworden. Maar de kiezers zijn nog veel uitgesprokener, met hun massale ‘nee’ tegen marktwerking.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Veel kritiek leeft er ook op de commercie in de zorg. De zorg is een verdienmodel geworden, vindt 86 procent van de kiezers. Bij de SP-achterban vindt 96 procent dit. Verrassender is misschien hoe sterk dit leeft onder bijvoorbeeld de VVD-achterban: 74 procent onderschrijft de stelling. Het huidige kabinet deelt die zorg. Het kabinet noemt zelf de zorg ook ‘te veel een verdienmodel’. Die kritiek speelt een prominente rol in een discussienota over de ‘Toekomst van de zorg’ die het kabinet onlangs uitbracht. Gezien de opinies in het land heeft een nieuw kabinet een mandaat voor grote ingrepen in het stelsel van de zorg.

De beste zorg van de wereld

Tegelijkertijd vindt 63 procent van de Nederlanders dat Nederland de beste zorg van de wereld heeft. Ook de kiezers van de kritische SP zijn het hiermee eens. Van hen vindt 51 procent de Nederlandse zorg de beste van de wereld. Het meest tevreden over de zorg zijn de kiezers van regeringspartijen en de PvdA. De enige partijen waar kiezers categorisch vinden dat de zorg in Nederland niet goed is, zijn PVV en Forum voor Democratie.

Over de salarissen in de zorg klinkt er ook een duidelijke boodschap uit het land: die moeten structureel omhoog. Dit leeft in alle partijen. De eenmalige zorgbonus was beslist onvoldoende, vindt 73 procent van de kiezers. En 60 procent van de kiezers heeft er financiële offers voor over om een hoger loon voor zorgpersoneel mogelijk te maken. Zij zijn bereid er extra premie voor te betalen. Kiezers van GroenLinks lopen daarbij voorop.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Rechtse kiezers hebben iets meer twijfel. Maar ook daar valt opnieuw op dat kiezers ‘linkser’ denken over structurele salarisverhoging dan hun eigen partij. Bij de CDA- en VVD-achterban vindt bijna 70 procent dat de portemonnee moet worden getrokken. Hun partijen stemden onlangs nog tegen een motie over structureel hoger loon.

Ontevredenheid over de zorg blijkt een goede voorspeller te zijn van stemgedrag, met name voor het stemmen op PVV of Forum. De kiezers op deze partijen zijn sowieso al het somberst over de zorg in Nederland. Maar in coronatijd is hun onvrede nog verder gegroeid. Dit terwijl in het algemeen de tevredenheid groot blijft in coronatijd: 68 procent van alle Nederlanders is nog net zo tevreden of zelfs tevredener over de zorg dan voor de crisis.

Zorgen over de rekening van corona

In de verkiezingsprogramma’s viel al op dat de standpunten van veel partijen naar elkaar toekruipen. Bij zorg is dat nog sterker het geval dan bij andere onderwerpen. Standpunten liggen vaak vrij dicht bij elkaar onder de verschillende groepen. Slechts met één vraag zitten kiezers in de maag: zijn zij in coronatijd nu positiever of negatiever gaan denken over de zorg?

Zorgen maken kiezers zich ook over de rekening die nog komt als de epidemie voorbij is. Opnieuw valt op dat PVV-kiezers een bijzondere positie innemen. Zij zijn veel somberder over de gevolgen voor de betaalbaarheid van de zorg. De PVV-achterban heeft ook twijfel over hogere salarissen voor zorgpersoneel, veel meer dan hun voorman Geert Wilders.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Lees ook:

Interview Hugo de Jonge: ‘De markt gaat het niet oplossen’

Zorgminister Hugo de Jonge is behoedzamer geworden over de coronacrisis. Maar stellig is hij over de lessen ervan. De zorg in Nederland moet anders, met minder markt en meer regie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden