Long covid

Wat moet je doen als je na maanden nog steeds last hebt van coronaklachten?

null Beeld ANP
Beeld ANP

Veel bedrijfsartsen weten zich geen raad met long covid, blijkt uit een enquête onder vierhonderd van hen. Wat te doen als je na maanden nog steeds zware coronaklachten hebt?

Aanhoudende vermoeidheid. Schijnbaar permanent verlies van geur- en smaak. Last van een brain fog – een mist in het hoofd waardoor het niet lukt je te concentreren. Voor een klein deel van de mensen die ziek worden door corona, houden de klachten niet op.

Uit onderzoek van Pointer (KRO-NCRV) blijkt dat 80 procent van de bedrijfsartsen niet goed weet hoe ze long covid-patiënten kunnen helpen. Steeds een stapje erbij, zoals bij een burn-out, werkt vaak niet bij deze ingewikkelde, nieuwe patiëntgroep. Wat kunnen long covid-patiënten wel doen als ze kampen met aanhoudende klachten?

Zoek hulp, bijvoorbeeld bij een ergotherapeut

De meest voorkomende long covid-klacht is aanhoudende vermoeidheid. Het gevoel dat je dagen moet bijkomen van een gezellig avondje met een vriend of vriendin. Hoogleraar klinische virologie Menno de Jong (Amsterdam UMC), die onderzoek doet naar long covid, adviseert mensen om bij langdurige klachten niet thuis te wachten tot het overgaat, maar om naar een huisarts te stappen. “Misschien kan een behandeling van een fysiotherapeut of ergotherapeut daarna helpen.”

Ergotherapie is helaas bij velen redelijk onbekend, schrijft ook C-support, de organisatie die hulp biedt aan patiënten met long covid op het gebied van zorg en werk. Jonge mensen denken soms dat het gaat over het instellen van een bureaustoel. Maar ergotherapeuten kunnen vaak helpen bij vermoeidheid. Bijvoorbeeld door per activiteit te kijken hoeveel energie die kost, en daar een puntentelling aan te geven. Koffiezetten kan dan één punt zijn, stofzuigen drie punten. Per dag valt een plan te maken van een maximaal aantal punten. Zo voorkomen long covid-patiënten dat ze zichzelf te veel overbelasten, wat averechts kan werken in herstel.

Longarts Bram van den Borst (Radboudumc) geeft aan dat je moet zoeken naar de balans tussen actief bezig zijn en rust nemen. “We zien op onze poli dat een aantal patiënten de draad te snel wil oppakken. Vaak jonge mensen die nooit ziek zijn geweest, die meteen willen werken en vol met het gezin dingen willen doen. Stap voor stap werken aan herstel kan voor hen frustrerend zijn, omdat de stappen vaak heel klein zijn.”

Coronapatiënt Bram Belder ligt aan de zuurstof en heeft moeite met ademhalen. Beeld Arie Kievit
Coronapatiënt Bram Belder ligt aan de zuurstof en heeft moeite met ademhalen.Beeld Arie Kievit

Eet goed (en genoeg)

Hoewel eten voor sommige long covid-patiënten lastig is, bijvoorbeeld door vermoeidheid, weinig eetlust of moeite met slikken, kan goed en genoeg eten helpen bij herstel. Als je te weinig energie binnenkrijgt uit vetten en koolhydraten, kan het lichaam eiwitten gaan verbranden. Terwijl het lichaam eiwitten juist nodig heeft voor weerstand en het herstel en opbouwen van spieren. De website coronaplein.nu, voor hulp na corona, beschrijft uitgebreide eettips, die volgens Van den Borst ook behulpzaam zijn bij long covid.

Leon van den Toorn, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose, zegt ook dat hoewel weinig bekend is over long covid, goed eten altijd een belangrijk advies is voor vermoeidheidsklachten. “Het is belangrijk om actief te proberen toch gezond te leven en een ritme op te bouwen, hoe moeilijk het ook is.”

Lichte medicatie biedt mogelijk hulp (maar dit is niet bewezen)

Er zijn tekenen dat een speciaal dieet en medicatie die normaal bij allergieën worden ingezet, ook long covid-patiënten kunnen helpen. Eén theorie over long covid is namelijk dat klachten terug te leiden zijn op ‘overactieve mestcellen’, een belangrijk onderdeel van het afweersysteem. In Nederland experimenteren vierhonderd long covid-patiënten nu met een histaminevrij dieet en antihistaminemedicijnen. Sommige patiënten melden dat ze er baat bij hebben. “Ik voelde me al na een paar dagen anders”, zegt een van hen dit weekend in de Volkskrant.

Andere patiënten reageren juist positief op een dagelijks gebruik van aspirines, mogelijk omdat zij kampen met minuscule bloedstolsels in het lichaam. Wel erkent Alfons Olde Loohuis, medisch adviseur bij C-support, in de Volkskrant dat de werking van deze medicaties nog niet bewezen is. Meer onderzoek is nodig, vindt ook De Jong.

Bij blijvend reuk- en smaakverlies: train je neus en stop met roken

Het is een gekke gewaarwording: het niet meer proeven van lekker eten of het niet ruiken van beschimmelde groente in je koelkast. Voor sommige long covid-patiënten houden deze klachten aan. Hoewel C-support hoopvol is – uit Britse cijfers blijkt dat na acht weken een veel grotere groep weer kan ruiken dan na vier weken – is niet met 100 procent zekerheid te zeggen wanneer het reukvermogen terugkeert. Wie kampt met langdurig geur- en smaakverlies, kan zelf wel stappen zetten. Stoppen met roken zal het herstel hoogstwaarschijnlijk versnellen. Ook kan reuktraining helpen.

Vaccineren kan helpen (maar niet altijd)

Bij ongeveer een derde van de long covid-patiënten lijkt het erop dat ze opknappen na hun vaccinatie. Misschien omdat het immuunsysteem op die manier weer voldoende aansterkt, zegt De Jong. Maar, benadrukt De Jong, deze effecten zijn niet vergeleken met een controlegroep die geen vaccins kreeg, en kunnen dus ook een placebo-effect zijn. “Dat je door het vaccineren op een of andere manier het gevoel hebt dat je al je energie weer terugkrijgt.”

Zou dat erg zijn, als een prik puur vanwege placebo long covid-patiënten van hun klachten afhelpt? “Ik vind van niet”, zegt De Jong. “Als iemand lang last heeft van vage klachten, en die verdwijnen, ben ik natuurlijk blij voor die persoon. Maar tegelijkertijd ben ik academisch genoeg om te willen weten of het vaccin om immuuntechnische redenen tegen long covid helpt. Als je dat onderzoekt en kan aantonen, kan dat ook van invloed zijn op de vaccinatiestrategie.”

Lees ook:

Hoe ‘Long Covid’ van een hardloper een kasplantje maakt

Door het coronavirus kreeg het Longfonds er afgelopen jaar een compleet nieuwe patiëntengroep bij. Directeur Michael Rutgers ziet schrijnende situaties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden