null Beeld

Het ConsultSpierkrampen

Wat kan ik doen aan de vreselijke nachtelijke spierkrampen?

Nachtelijke spierkrampen zijn een bekend verschijnsel, dat vooral op latere leeftijd voorkomt, met name bij vrouwen. Ze wijzen meestal niet op ziektes of aandoeningen. Al komt de kwaal wel vaker voor bij mensen met hart- en vaatziekten en neurologische aandoeningen. Vervelend zijn de krampen zeker, omdat de pijn de nachtrust flink verstoort.

Kramp is een samentrekking van de spieren, die ook van buitenaf goed te voelen is. De spier wordt hard. Sporters hebben er geregeld last van als zij hun lichaam te zwaar belasten. Dan treedt een tekort op aan vocht, zouten en mineralen, waardoor de spieren de controle verliezen over aanspannen en ontspannen. En door vermoeidheid kan de controle over zenuwen verminderen.

Die zenuwen spelen vermoedelijk ook een rol bij de lezer. Vermoedelijk, want al heeft ongeveer 40 procent van de ouderen weleens last van nachtelijke spierkrampen, wat precies de oorzaak is, is nog niet bekend. Het lijkt erop dat in de aansturing van de zenuwen iets misgaat, waardoor de spieren opdracht krijgen zich aan te spannen.

Minutenlang kramp

Het beloop van de krampen is voor iedereen anders. De een heeft er een enkele keer last van, een ander gedurende een paar weken bijna elke nacht. Ook de duur van de krampen varieert. Soms kunnen ze minuten aanhouden, wat enorm pijnlijk is, zoals de lezer ervaart.

Bekend is dat sommige medicijnen de kans op spierkrampen vergroten. Dat is het geval bij amlodipine en nifedipine tegen hoge bloeddruk.

De lezer wil vooral weten: wat kan ze eraan doen? Daarvoor bestaat een flinke reeks tips. Maar of ze helpen? Allereerst kan iemand met nachtelijke kramp hetzelfde proberen als de sporter die kramp voelt: tegendruk geven. Zo kun je bij kramp in de kuit je tenen naar je toe trekken. Preventief rekken en strekken heeft geen zin, zo heeft een grote Britse studie aangetoond.

Is er medicatie die helpt?

Medicatie is er ook. Magnesium wordt vaak genoemd. Maar bewezen effectief is dat middel niet tegen nachtelijke spierkrampen.

Dat is wel het geval bij hydrokinine. Dat is een spierverslapper die ervoor zorgt dat de spieren minder gevoelig zijn voor prikkelingen. Maar (hydro)kinine is geen onschuldig middel. Het was aanvankelijk vrij verkrijgbaar, maar in 2018 is besloten dit medicijn alleen nog op recept te geven. Het kan nogal wat bijwerkingen veroorzaken, zoals een bittere smaak, misselijkheid, overgeven, oorsuizen, minder goed horen of zien of duizeligheid. Voor hartpatiënten kan het middel zelfs gevaarlijk zijn. Vandaar dat het alleen wordt gegeven na raadpleging van een arts.

Er zijn allerlei andere manieren om kramp te voorkomen die wellicht helpen, maar waarvoor bewijs ontbreekt. Genoeg vocht drinken of calciumtabletten of vitamine B of E slikken. Of de slaaphouding aanpassen. Als de voeten hoger liggen dan het hoofd, door ze op een kussen te leggen bijvoorbeeld, stroomt er minder bloed naar de benen. Dat zou de kramp verminderen. Net als op de zij liggen met de benen opgetrokken.

Warmwaterkruik of kersenpitkussen

Wat ook kan helpen is warmte: een warm bad of een douche kan de kramp verminderen. Nu is dat niet echt praktisch bij nachtelijke krampen. Daarom kan een warmwaterkruik of kersenpitkussen uitkomst bieden.

De krampen in de nek waar de lezer last van heeft, kunnen ook worden veroorzaakt door medicatie, overbelasting, een tekort aan mineralen of uitdroging. Een andere mogelijkheid is een verkeerde houding tijdens het slapen. Voor de zekerheid is een bezoek aan de huisarts aan te raden, omdat er ook andere oorzaken kunnen zijn die op aandoeningen kunnen wijzen waarvoor behandeling nodig is.

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden