Update RIVM

Wat de dagelijkse RIVM-cijfers wél zeggen, en wat vooral niet

Artsen en verpleegkundigen van Defensie volgen een interne opleiding bij Ziekenhuis Gelderse Vallei zodat zij aan de slag kunnen op de afdelingen intensive care en spoedeisende hulp.Beeld ANP

De dagelijkse cijfers zijn een soort tussenstand in de strijd tegen corona. Ze moeten een houvast bieden, om te weten waar we staan. Tegelijkertijd zeggen deze statistieken weinig over wat er echt gaande is in Nederland. Wat weten we nu eigenlijk wel over besmettingen, aantal doden, de patiënten in ziekenhuizen en op de ic’s?

Besmettingen

De nieuwe cijfers: in totaal waren er maandag 11.750 Nederlanders positief getest; 885 meer dan een dag eerder. Hoe groot is nu het werkelijke aantal besmettingen? Er zijn diverse rekensommen in omloop, maar geen van alle geven zekerheid. Er zijn schattingen, bijvoorbeeld van epidemioloog Patricia Bruijning. Het zou haar niets verbazen als 1 tot 2 procent van de bevolking het virus inmiddels heeft of heeft gehad. RIVM-baas Jaap van Dissel zei vorige week dat 97 procent van de besmette personen hooguit milde klachten heeft. Als inderdaad 97 procent niet wordt getest maar het virus wel heeft, dan komt de schatting van Bruijning in zicht. Maar het echte antwoord is en blijft: we weten het niet.

Wat zeggen de cijfers over het aantal positieve testen dan wel? Het laat zien hoe het virus zich over Nederland verspreidt, zegt een woordvoerder van het RIVM. Wie de kaarten over een langere tijd bestudeert, ziet dat het virus zich verplaatst. Van Noord-Brabant, nog altijd het centrum van de uitbraak in Nederland, naar de Randstad. Ook gemeenten als Nunspeet krijgen het zwaar te verduren.

Aantal ziekenhuisopnames

Deze cijfers zijn niet op dagbasis te geven. Het RIVM meldt elke dag hoeveel patiënten in totaal in het ziekenhuis liggen of hebben geleden. Maandag waren dat er 3990. Dat zijn er 507 meer dan zondag. Dat wil niet zeggen dat er 507 patiënten bij zijn gekomen. Wellicht zijn er maar 100 nieuwe patiënten, en zijn de andere 407 correcties van de cijfers van eerder deze week.

De correcties zijn ook terug te zien in het epidemiologisch verslag, een meer gedetailleerd rapport dat het RIVM dagelijks uitbrengt. Zo leek het gisteren alsof ziekenhuizen op 27 maart veel minder nieuwe patiënten hadden opgenomen. Na een correctie blijkt de daling slechts gering. Het veiligste is om bij ziekenhuisopnames drie dagen terug te kijken. Dan zijn de grootste correcties er wel uit. De trend van de grafiek wijst dan op een daling van het aantal nieuwe patiënten.

Opnames op de ic

De cijfers met de hoogste urgentie komen vanuit de afdelingen intensive care. De Nationale Intensive Care Evaluatie houdt deze cijfers bij. Het is druk op de ic’s, dus is cijfers doorgeven niet prioriteit nummer één. De stichting meldt dan ook dat de meeste recente cijfers mogelijk niet volledig zijn. Net als bij de ziekenhuisopnames zijn getallen over de laatste twee dagen vaak onvolledig. De cijfers over ic-opnames vertonen nog geen enkele afvlakking. Dat heeft vooral te maken met de lange periode die patiënten daar doorbrengen. Die bedraagt gemiddeld drie weken.

Aantal doden

Het aantal patiënten dat is overleden staat sinds maandag op 864; 93 meer dan zondag. Net als bij de besmettingen, is bij sterfte sprake van onderrapportage. Huisartsen melden dat zij patiënten zien sterven aan symptomen die overeenkomen met Covid-19, maar dat zij niet in de statistieken worden opgenomen omdat zij niet zijn getest. Vermoedens van Covid worden niet geregistreerd. Dat gebeurt wel met elke Nederlander die overlijdt. Op termijn zal duidelijk worden hoe groot de extra sterfte is in Nederland. Het RIVM houdt dat bij. In een grafiek is bijvoorbeeld een piek te zien in 2018, toen de griep hard toesloeg. Covid is nog niet terug te zien, omdat het RIVM voor aantallen afhankelijk is van het CBS. Hun sterftecijfers gaan nog niet verder dan week 11, de week van 9 tot 15 maart. In die week stierven ruim 3100 mensen, wat normaal is in de tijd van het jaar. In week 11 van 2019 stierven ruim 3200 Nederlanders. In 2018 was dat zelfs ruim 3700.

Vergelijkingen internationaal

Hoe komt Nederland toch aan zo’n hoog sterftepercentage, is een veelgehoorde vraag? In Nederland overleeft ruim 7 procent  van de mensen die positief zijn getest voor Covid-19 de ziekte niet. In Duitsland sterft slechts 0,8 procent. Daar wordt dan ook veel meer getest dan in Nederland. Of in Nederland naar verhouding echt meer patiënten sterven dan in andere Europese landen, is onduidelijk. Elk land heeft zijn eigen testbeleid, zijn eigen beleid om patiënten op te nemen in ziekenhuizen of op ic’s en een eigen registratie van overleden inwoners. De leeftijd van de inwoners speelt een rol, net als de sociale structuren. In Italië bijvoorbeeld, dat een hoog sterftepercentage heeft, leven diverse generaties door elkaar heen, met alle nadelige gevolgen.

Of in Nederland meer patiënten sterven, is alleen vast te stellen als over een paar maanden de algemene sterftecijfers van de Europese landen beschikbaar zijn. Dan is te zien hoe groot de zogeheten ‘oversterfte’ per land is, wat een indicatie is voor het aantal personen die zijn overleden aan Covid-19.

Lees ook:

Hoe Duitsland grip houdt op de corona-pandemie

Duitsland lijkt het nieuwe coronavirus redelijk onder controle te houden. Het land neemt patiënten uit andere landen over, ook uit Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden