AnalyseRampscenario's

Wat als we het coronavirus zijn gang laten gaan?

Beeld Sander Soewargana

Er komen heel wat onheilspellende scenario’s voorbij van gerenommeerde epidemiologen. Daar hebben zij een reden voor. 

Waar maken al die virologen zich nu zo druk over? Ja, mensen worden ziek van het coronavirus, maar dat gebeurt bij griep ook. Wat maakt Covid -19 zo anders?

Dat is in één woord te vatten: onvoorspelbaarheid. In iets meer woorden: de rekensommen die met de onvoorspelbaarheid zijn te maken, zoals diverse epidemiologen doen. Hoogleraar virologie aan het Rotterdamse Erasmus MC Marion Koopmans bijvoorbeeld zei deze week tegen de NOS dat ‘in het zwaarste scenario in korte tijd 50 tot 60 procent van de bevolking ziek wordt’. Marc Lipsitch, een epidemioloog van Harvard University, zei in een spraakmakend artikel in The Atlantic dat in het komende jaar 40 tot 70 procent van de wereldbevolking het virus krijgt. Epidemioloog Gabriel Leung van de Hongkong University zei het ook, net als Ira Longini, epidemioloog van de wereldgezondheidsorganisatie WHO. De percentages verschillen wat, maar de uitkomsten zijn allemaal even apocalyptisch.

Als epidemiologen met dergelijke percentages komen, dringen zich verontrustende berekeningen op. Stel dat 50 procent van de Nederlandse bevolking Covid-19 krijgt, dan betekent dat 8,5 miljoen zieke Nederlanders. 14 procent wordt zo ziek dat ze naar het ziekenhuis moeten. Dat zijn 1,19 miljoen Nederlanders. 6 procent moet waarschijnlijk naar de intensive care. Dat zijn 510.000 ic-bedden, terwijl er in Nederland in totaal 2000 ic-bedden zijn. Dan de sterftekansen. Die liggen volgens de WHO op 3,4 procent. Omgerekend voor Nederland betekent dit 289.000 doden. Het zijn cijfers voor een rampenfilm. En precies de reden waarom sommigen zo bang zijn voor onbekende virussen.

WHO schat sterftekans te hoog in

Bovenstaand scenario gaat niet gebeuren. Allereerst is de sterftekans van de WHO te hoog. In landen met een goed ontwikkelde gezondheidszorg ligt het percentage eerder rond de 0,5 procent, zoals bijvoorbeeld in Zuid-Korea het geval is. Dat zijn alsnog ruim 42.000 Nederlandse slachtoffers; vier keer zoveel als bij een stevige griepgolf, zoals in 2018.

Ook dat gaat niet gebeuren. Elke overheid en gezondheidsdienst reageert met maatregelen en is alert, net als de bevolking, die zich anders gedraagt om te voorkomen dat zij besmet raakt.

Daarom kreeg Lipsitch het verwijt een alarmist te zijn. Maar wetenschappers als hij willen met de rekensommen de waarde van maatregelen tonen. Dat doen zij met ‘wat-als-vragen’. Wat als we niets doen om het virus te stoppen, geen enkele maatregel nemen?

Effectiviteit van maatregelen

Jacco Wallinga sprak in 2016 tijdens zijn oratie als bijzonder hoogleraar mathematische modellering van infectieziekten over de waarde van dit soort vragen. “De ‘wat-als-vragen en de bijbehorende antwoorden zijn belangrijk bij het bepalen van de effectiviteit van maatregelen tegen infectieziekten”, zei hij. “Ze stellen ons in staat om het verschil te bepalen tussen een situatie waarin we wel maatregelen nemen tegen infectieziekten en een situatie waarin we geen maatregelen nemen. En dit verschil tussen deze twee situaties geeft de effectiviteit van de maatregelen aan. Dat is wat we willen weten.”

Lipsitch stelde overigens deze week zijn zwarte scenario bij naar donkergrijs. Het zou niet langer gaan over 40 tot 70 procent, maar over 20 tot 60 procent, en dan alleen bij volwassenen. Hij had nieuwe informatie over het virus, onder meer over kinderen die nauwelijks besmet raken. Nog nieuwere informatie, van vrijdag, weerspreekt dit overigens weer. Dat onderstreept opnieuw de onvoorspelbaarheid van het virus.

Lees ook:

De sterke stijging van coronapatiënten is geen verrassing

Minister Bruno Bruins van medische zorg en het RIVM reageerden niet verrast op ruime verdubbeling van het aantal Nederlanders dat is besmet met het coronavirus. De teller ging van 38 naar 82. Daarmee behoort Nederland internationaal tot een kopgroep van landen met nieuwe gevallen.

Let erop hoe vaak je aan je gezicht friemelt en andere tips om besmetting te voorkomen

De corona-epidemie raakt sinds donderdag ook Nederland en het aantal besmetting lijkt toe te nemen. Wat moet u wel en niet doen? Zeven vragen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden