InterviewCovid-19

Waarom vaccineren we nog een keer? Dringende noodzaak lijkt bij velen te ontbreken

Een man bezoekt de test- en vaccinatielocatie in Tiel op 17 juni 2022. Beeld Werry Crone
Een man bezoekt de test- en vaccinatielocatie in Tiel op 17 juni 2022.Beeld Werry Crone

Nederlanders lijken niet warm te lopen voor een nieuwe vaccinatieronde. De ziekenhuizen blijven immers leeg.

Marco Visser

In september begint een nieuwe vaccinatieronde tegen corona. Is dat nodig nu de zomerpiek bijna ongemerkt voorbij is gegaan zonder dat er een maatregel is genomen?

Het huidige vaccin beschermt nog altijd goed tegen ernstige ziekte en ziekenhuisopname, maar is gebaseerd op het zogeheten wildtype van Sars-Cov-2; het coronavirus dat als eerste in het Chinese Wuhan opdook. Ondertussen zijn er al heel wat mutaties voorbijgekomen in de verschillende varianten. De laatste variant is BA5, wat een subtype is van omikron. Die variant is ondertussen alweer op haar retour, vermoedelijk om plaats te maken voor een nieuwe variant of nieuw subtype van omikron.

Nieuwe generatie vaccins

Nu is er een nieuw vaccin op de markt van Moderna. Pfizer volgt binnenkort. “Dat zijn bivalente vaccins waarin twee serotypes zitten”, zegt Ben van der Zeijst, vaccinoloog aan het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Een bivalent vaccin met twee serotypen wil zeggen dat het is gebaseerd op twee varianten. In dit geval op de eerste Wuhanvariant en omikron.

Elke variant van corona, of dat nu alfa, delta of omikron is, heeft deels dezelfde mutaties, alleen de combinaties verschillen. Een bivalent vaccin neutraliseert meer van dat soort combinaties. “Dat geeft een brede bescherming”, zegt Van der Zeijst. “Als er een meer afwijkende variant opkomt, dan is de hoop dat je met het nieuwe vaccin beter beschermd bent.”

Het Verenigd Koninkrijk heeft het nieuwe vaccin van Moderna al goedgekeurd, naar verwachting zal het Ema half september volgen zodat het vaccin ook in Europa gebruikt kan worden. “Ze zijn al geproduceerd, dus dat kan snel gaan”, zegt Van der Zeijst.

Net als de griepprik

Moet er vanaf nu elk jaar een nieuwe vaccinatieronde komen, net als bij de griepprik? Volgens Van der Zeijst is het te vroeg om daar antwoord op te geven. ”Het enige referentiepunt dat we hebben zijn oudere coronavirussen, de verkoudheidsvirussen die al jaren rondwaren. Als je daarmee wordt geïnfecteerd, zakt de immuniteit na twee jaar weg. Dus zou je bij vaccins tegen covid kunnen zeggen: na twee jaar weer doen.”

Tot voor kort waren de ziekenhuisopnames de grootste zorg van de coronapandemie. Door de toegenomen immuniteit in de bevolking, lijkt het erop dat ziekenhuis- en ic-opnames niet meer de pieken bereiken van één tot twee jaar geleden. In plaats daarvan gaat de aandacht uit naar long covid. Begin deze maand publiceerde het Universitair Medisch Centrum Groningen onderzoek waaruit blijkt dat één op de acht mensen die zijn geïnfecteerd met het virus maandenlang klachten houdt.

Tegen long covid?

Nu voorkomt vaccinatie niet dat mensen langdurige covid ontwikkelen, concludeerde het RIVM in juni. Heeft vaccineren dus wel zin tegen long covid? Jazeker, zegt Van der Zeijst. “De vaccins beschermen niet tegen long covid als je ziek wordt. Maar de kans dat je ziek wordt, is kleiner na vaccinatie.” Al is die kans kleiner dan in het begin van de pandemie, toen vaccins voor 65 procent beschermden tegen infectie. “Nu is dat iets van 25 procent”, zegt Van der Zeijst.

Onderzoeken naar long covid geven nog geen eenduidig beeld van welke bevolkingsgroepen het meeste risico lopen. Wel lijkt het erop dat vrouwen meer kans hebben op de langdurige aandoening, net als mensen met obesitas en chronische aandoeningen.

Als beste beschermd

Die laatste groep heeft in veel gevallen al een vierde prik gehad, net als 60-plussers. De herhaalvaccinatie in september zal beginnen met de mensen die het hoogste risico lopen op ernstige ziekte. Ook zorgpersoneel komt snel aan de beurt. Daar zitten mensen bij die zijn gevaccineerd en al eerder een keer covid hebben gehad.

“Wie is gevaccineerd en omikron heeft gekregen, is het beste beschermd”, zegt Van der Zeijst. “Dat zijn er ondertussen al heel wat.” Voor deze groep mensen is een nieuwe vaccinatieronde minder belangrijk dan voor Nederlanders die nog geen covid hebben gehad. De vraag of iemand warmloopt voor een herhaalronde, hangt dus mede af van iemands vaccinatie-, gezondheids- en infectiegeschiedenis.

“Ik denk dat de animo voor een nieuwe vaccinatieronde sowieso op dit moment laag is”, zegt Van der Zeijst. “Er zijn veel onzekerheden en er zal meer voorlichting nodig zijn. Voor mij is de belangrijkste factor dat ik na zo’n herhaalprik beter beschermd zal zijn tegen onverwachte nieuwe virusvarianten.”

De GGD’en zeggen klaar te zijn voor de nieuwe ronde inentingen tegen het coronavirus komend najaar. Het kabinet wil aangepaste versies van de coronavaccins van Pfizer en Moderna gebruiken voor de nieuwe prikronde in september. De vaccins moeten beter beschermen tegen de omikronvariant van het virus.

Het Europees geneesmiddelenbureau (EMA) buigt zich momenteel over de nieuwe versies van de prikken. Het is nog onduidelijk wanneer dat oordeel klaar is. Het Nederlandse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen - onderdeel van het EMA - denkt “in de loop van september” met een uitspraak te komen. Als de aangepaste vaccins niet voor half september beschikbaar zijn, komt het Outbreak Management Team Vaccinatie met een nieuw advies over de aanpak van de najaarscampagne.

In eerste instantie zijn mensen met een hoger risico op een ernstig verloop van een coronabesmetting aan de beurt voor een herhaalprik, evenals zorgpersoneel met patiëntencontact. Het is de bedoeling dat de GGD’en vanaf half september 700.000 prikken per week kunnen zetten. Daarvoor worden nieuwe vaccinatielocaties geopend, onder meer in de regio’s Hollands Noorden en Rotterdam.

Lees ook:

Nog even wachten op combinatievaccin van Moderna

Een nieuw vaccin van Moderna zorgt voor betere bescherming tegen allerlei varianten van het coronavirus.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden