AnalyseIc-capaciteit

Waarom Nederland minder ziekenhuisbedden heeft dan Duitsland

Een Duits militair vliegtuig met intensive care-bedden was zaterdag op weg naar Italië om patiënten op te halen. Beeld AFP

Jaarlijks daalt het aantal ziekenhuisbedden in Nederland. Daar is een logische verklaring voor, maar het doet toch pijn tijdens een crisis zoals nu.

Intensive care-artsen slaakten een zucht van verlichting toen Duitse ziekenhuizen een helpende hand toestaken en aanboden Nederlandse coronapatiënten te verzorgen. Zondag werden de eerste twee zieken overgebracht vanuit Zwolle naar een hospitaal in Münster, pakweg zeventig kilometer over de grens. De verwachting is dat er deze week meer Nederlanders op intensive care-afdelingen van Duitse ziekenhuizen worden behandeld.

Naast verlichting riep de behulpzaamheid van onze oosterburen ook een vraag op: waarom hebben zij zoveel meer ziekenhuisbedden? Of andersom, hebben we in Nederland misschien te weinig capaciteit? Duitsland beschikt over ongeveer zes ziekenhuisbedden per duizend inwoners, in Nederland zijn dat er twee. Onze reguliere ic-capaciteit steekt met 1150 bedden schril af tegen de 28.000 bedden in Duitsland, waarvan 25.000 met beademingsapparatuur. En ook België (ruim 11 miljoen inwoners) heeft veel meer ic-bedden: 1900

Andere inzichten

Dergelijke cijfers zijn echter niet zomaar met elkaar te vergelijken, zegt Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie in Maastricht. “Ziekenhuiscapaciteit is een afgeleide van inzichten op het gebied van gezondheidszorg. In andere landen blijft een vrouw na een bevalling gemiddeld vijf tot zeven dagen in een ziekenhuis liggen, hier ga je als het kan dezelfde dag nog naar huis. Dat scheelt veel bedden.”

Koning Willem-Alexander bezocht vrijdag het Isala ziekenhuis in Zwolle.Beeld ANP

Een inzicht dat in Nederland leidend is, is dat het meestal niet goed is om patiënten lang in bed te houden. Vroeger lagen mensen drie weken in een ziekenhuis. Nu sta je in een paar dagen mét een nieuwe heup weer buiten, en kun je thuis revalideren. 

Dat wil niet zeggen dat er veel minder zorg wordt geleverd: het zijn vooral de opnames die steeds korter duren. Het aantal dagbehandelingen in ziekenhuizen, zonder bed, is al jaren groter dan het aandeel opnamen waar een bed bij nodig is.Tel daar alle medische innovaties bij op en ziekenhuizen hebben steeds minder bedden nodig. In een kleine vijftig jaar tijd halveerde daarom het aantal ziekenhuisbedden in Nederland. 

Ook een geldkwestie

Dat de ziekenhuiszorg verandert, heeft ook te maken met geld. De zorg kost in Nederland ruim anderhalf miljard euro per week en dat vindt het kabinet meer dan genoeg. Ziekenhuisopnames worden daarom beteugeld, waar zorg thuis verleend kan worden gebeurt dat. Een voorbeeld: Zilveren Kruis, de grootste zorgverzekeraar van Nederland, wil samen met patiëntenverenigingen en ziekenhuizen in 2021 10 procent van de huidige ziekenhuiszorg naar huis hebben gebracht.

Er is één nadeel van die koers naar zorg aan huis: piekbelasting. Een crisis zoals nu gaande is laat zien dat er soms plots een tekort aan ziekenhuisbedden ontstaat. Hetzelfde gebeurde tijdens de uitbraak van een griepepidemie in 2018.

Om die reden gaat er inmiddels een petitie rond op internet om ziekenhuizen die onlangs zijn gesloten te heropenen en voorgenomen sluitingen te schrappen. De actie is een initiatief van de Haagse partij Hart voor Den Haag van Richard de Mos, de grootste fractie in de gemeenteraad. In die stad sluit het chique Bronovoziekenhuis uiterlijk in 2024 zijn deuren. Een ander voorbeeld is het MC Slotervaart in Amsterdam, dat in 2018 dicht ging.

Gezondheidseconoom Groot is geen voorstander van dergelijke besluiten op basis van een calamiteit, zoals hij de uitbraak van dit nieuwe coronavirus noemt. “Dit is een heel uitzonderlijke situatie. Je kunt geen ziekenhuiscapaciteit aanhouden voor een pandemie die zich eens in de honderd jaar voordoet”, zegt Groot. Hij acht het openhouden van ziekenhuizen ook zinloos gezien het personeelstekort in de zorg. “Het is inefficiënt om bedden te bekostigen als er geen personeel is om eventuele patiënten te helpen. Maar we kunnen wel kijken naar noodhospitalen zoals die in Utrecht. Misschien moet je daar een grotere faciliteit maken voor noodsituaties.”

Lees ook:

Wat de dagelijkse RIVM-cijfers wél zeggen, en wat vooral niet

De dagelijkse cijfers zijn een soort tussenstand in de strijd tegen corona. Ze moeten een houvast bieden, om te weten waar we staan. Tegelijkertijd zeggen deze statistieken weinig over wat er echt gaande is in Nederland. Wat weten we nu eigenlijk wel over besmettingen, aantal doden, de patiënten in ziekenhuizen en op de ic’s?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden