Decentralisatie

Voorzichtige opluchting bij wethouders, maar zijn miljarden euro’s echt genoeg om de jeugdzorg te redden?

null Beeld Idris van Heffen
Beeld Idris van Heffen

Het Rijk moet veel meer geld investeren in de jeugdzorg. Maar zijn de problemen daarmee ook opgelost?

Gemeenten roepen het al een paar jaar, en nu krijgen ze gelijk: het Rijk moet miljarden extra uittrekken voor de jeugdzorg. Dat adviseert althans een commissie van wijzen die optrad als scheidsrechter in het conflict tussen het demissionair kabinet en de gemeenten.

Volgens de zogenoemde arbitragecommissie, waarin zowel het Rijk als de gemeenten vertegenwoordigd waren, is in 2022 maar liefst 1,9 miljard euro extra nodig voor de jeugdzorg. Ook in de jaren daarna blijft extra geld noodzakelijk, zo luidt het advies. Uiteindelijk moeten kostenbesparende maatregelen ervoor zorgen dat die investeringen stapsgewijs kunnen worden afgebouwd tot een bedrag van 800 miljoen in 2028.

Het is een overwinning voor de gemeenten, die al jarenlang vragen om meer geld voor de jeugdzorg. Hoewel het advies van de commissie formeel niet bindend is, werd vooraf afgesproken dat er naar geluisterd zou worden, mits ook de Eerste en Tweede Kamer met de investeringen zouden instemmen.

‘Rijkelijk laat’

Wethouders in heel het land reageren dan ook voorzichtig opgelucht. “Het is goed nieuws, maar het komt wel rijkelijk laat”, zegt bijvoorbeeld wethouder Marinka Mulder (PvdA) van de gemeente Renkum. “Veel gemeenten hebben de afgelopen jaren moeten bezuinigen. Op de jeugdzorg, maar ook op bibliotheken, zwembaden en sportvoorzieningen.”

In 2015 namen gemeenten de verantwoordelijkheid voor de jeugdzorg over van de provincies en het Rijk. Die decentralisatie ging gepaard met een forse bezuiniging. De hoopvolle gedachte daarachter was dat de gemeente de zorg beter, goedkoper en vooral dichter bij de inwoner zou kunnen organiseren.

In praktijk bleken de kosten echter alleen maar te stijgen, waardoor steeds meer gemeenten te maken kregen met financiële problemen. Tegelijkertijd werden de wachtlijsten in de jeugd-ggz langer en langer. Met als gevolg dat kwetsbare kinderen en jongeren soms maandenlang moeten wachten op zorg.

Tot nu toe wilde het Rijk alleen incidenteel extra geld uittrekken voor de jeugdzorg. Onlangs was dat bijvoorbeeld een bedrag van 613 miljoen, bedoeld voor de crisiszorg. Het lijkt erop dat het demissionair kabinet nu niet meer onder structurele investeringen uit kan. Hoewel daarmee op de korte termijn een einde zou worden gemaakt aan de financiële tekorten van gemeenten, zullen de problemen niet als sneeuw voor de zon verdwijnen.

Plannen maken voor betaalbare jeugdzorg

Alleen al om niet over enkele jaren voor dezelfde opgave te staan, zijn maatregelen nodig. Dat vindt ook de arbitragecommissie. De adviseurs willen dat gemeenten, Rijk en jeugdzorgorganisaties samen een zogenoemde ontwikkelagenda gaan maken, met plannen voor een betere en betaalbaardere jeugdzorg. Daarbij moet volgens de commissie onder meer gekeken worden naar samenwerking op regionaal niveau waar het specialistische jeugdhulp betreft.

Ook FNV Zorg & Welzijn, de afdeling van de vakbond die opkomt voor de belangen van de jeugdzorgmedewerkers, benadrukt dat geld alleen niet de oplossing is. “Ik sta nog niet in de juichstand”, zegt bestuurslid Maaike van der Aar. “Want als er geld gaat naar de gemeenten, betekent dat nog niet dat het ook bij de jeugdzorg terecht komt.” De FNV wil dat zeker wordt gesteld dat het extra geld wordt besteed aan de zorg voor kinderen en jongeren.

Of dat soort garanties er zullen komen is onbekend. Hoewel de conclusies van de arbitragecommissie vrijdag in de ministerraad aan bod zijn gekomen, heeft het demissionair kabinet nog niet inhoudelijk gereageerd. Eerst zal verantwoordelijk staatssecretaris van volksgezondheid Paul Blokhuis (ChristenUnie) volgende week over de uitspraak spreken met Vereniging voor Nederlandse Gemeenten. Tegen de NOS zei hij het rapport van de arbitragecommissie niet te beschouwen als een ‘dictaat’, maar als een ‘zwaarwegend advies’, waar het kabinet heel serieus naar zal kijken.

Lees ook:

Wethouders tegen nieuw te vormen kabinet: Houd op met treuzelen en kom met extra geld voor de jeugdzorg

Het is een van de grote thema’s voor de kabinetsformatie: de problemen in de jeugdzorg. De wethouders die er verantwoordelijk voor zijn willen dat het Rijk ophoudt met treuzelen en structureel meer geld vrijmaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden