Gezondheidsraad

Vijf vragen over het advies om zelftest mee te sturen bij bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Meisjes kunnen al op jonge leeftijd ingeënt worden tegen HPV. Het bevolkingsonderzoek start pas vanaf 30 jaar. Beeld ANP
Meisjes kunnen al op jonge leeftijd ingeënt worden tegen HPV. Het bevolkingsonderzoek start pas vanaf 30 jaar.Beeld ANP

De Gezondheidsraad stelt voor om bij de uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker direct een zelftest mee te sturen. Dat staat in een advies met aanbevelingen om de opkomst voor het bevolkingsonderzoek te verhogen. Vijf vragen over de nieuwe manier van testen.

Wat meet de zelftest precies?

De zelftest kijkt naar de aanwezigheid van het humaan papillomavirus (HPV). De test is anders dan de thuistest bij bijvoorbeeld corona. Er volgt niet direct een uitslag, vrouwen moeten de test opsturen als zij eenmaal materiaal uit de vagina hebben afgenomen.

Wat is het verschil met een uitstrijkje?

Anders dan het uitstrijkje kijkt de zelftest niet naar onrustige cellen. “Als een vrouw bij een uitstrijkje positief test op HPV, kan direct naar cellen worden gekeken in het materiaal dat de huisarts heeft afgenomen”, zegt de woordvoerder van de Gezondheidsraad Hedwig Neggers. “Dat heeft te maken met de precieze plek waar de huisarts het materiaal afneemt. “Als uit een eigen afname een positieve uitslag volgt, is het alsnog nodig een uitstrijkje te laten maken om celonderzoek te doen.”

Leidt dat niet tot meer onnodige doorverwijzingen?

Dat is niet de bedoeling. De Gezondheidsraad adviseert namelijk ook om de criteria voor doorverwijzingen aan te passen. “De criteria kunnen verfijnder”, zegt Neggers. Er zijn diverse soorten HPV; sommige varianten leveren een hoog risico op voor bijvoorbeeld baarmoederhalskanker, anderen minder. Nu krijgen alle vrouwen die positief testen op hoogrisico-HPV en afwijkende cellen een doorverwijzing naar de gynaecoloog. In het nieuwe advies maakt de Gezondheidsraad onderscheid tussen vrouwen die na een positieve test een duidelijk verhoogd risico lopen op baarmoederhalskanker en vrouwen met een matig verhoogd risico. Die laatste groep krijgt niet altijd meer een doorverwijzing.

Waarom wordt er pas vanaf 30 jaar getest?

Bijna iedereen krijgt ooit in zijn of haar leven wel eens te maken met een HPV-infectie. Meestal ruimt het lichaam de infectie zelf op. Maar na de leeftijd van 30 jaar neemt de kans toe dat een infectie leidt tot gezondheidsklachten, waaronder baarmoederhalskanker. In het buitenland controleren artsen soms al op jongere leeftijd. Sommige gynaecologen in Nederland zouden liever zien dat ook hier de leeftijd omlaag gaat. Een op de vijf gevallen van baarmoederhalskanker treft namelijk vrouwen onder de 35. Aangezien er tussen infectie en tumor tien tot vijftien jaar zitten, kan vroegere controle een deel van de ziektes voorkomen.

Aan het bevolkingsonderzoek naar HPV doen relatief weinig vrouwen mee. Waarom brengt de zelftest daar verandering in?

Ongeveer 56 procent van de vrouwen die een oproep krijgen, doen mee aan het bevolkingsonderzoek. Sinds 2017 kunnen vrouwen al een zelftest aanvragen als ze niet naar de huisarts willen voor een uitstrijkje. Maar een groot succes is dat niet. Een kleine minderheid heeft ooit een zelftest gebruikt. “Met de huidige mogelijkheid om een test aan te vragen moet je zelf een extra stap doen”, zegt Neggers. “De Gezondheidsraad adviseert om direct met de uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek een zelfafnametest toe te sturen. Dat verlaagt de drempel zodat hopelijk meer vrouwen mee zullen doen.”

Feiten en cijfers

Tussen de 80 en 90 procent van de mensen wordt ooit besmet met HPV.

Bij 9,8 procent van de deelnemers aan het bevolkingsonderzoek in 2019 werd HPV gevonden.

Aantal sterfgevallen in Nederland per jaar door HPV: 447 vrouwen en 163 mannen (andere vormen van kanker door HPV).

Kankergevallen per jaar door HPV: 1084 vrouwen en 360 mannen.

Elk jaar ondergaan 5500 vrouwen een behandeling voor een voorstadium van baarmoederhalskanker.

Lees ook:

Wat kanker met je relatie en seksleven doet? Monique van Loon (31) vertelt

Wat doe je als je verliefd wordt terwijl je net weet dat je kanker hebt? Monique van Loon (31) schreef het boek ‘Je bent jong en je krijgt wat’ over de periode dat ze baarmoederhalskanker had.

Meer doden na ongevallen, late kankerdiagnoses: de werkelijke impact van corona op de zorg tekent zich langzaam af

Dat de coronacrisis alle aandacht van de ziekenhuizen opslorpte, was duidelijk. Maar wie daarvan precies de dupe werd, nog nauwelijks. Nu is er een eerste grote analyse; vijf gevolgen op een rij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden