Werkdruk

Verpleegkundigen komen niet aan hun preventietaken toe

Verpleegkundigen en verzorgenden kunnen een grote rol spelen in preventie, maar 45 procent van deze beroepsgroepen komt niet aan de preventietaken toe. Beeld ANP

Preventie is een van hun kerntaken, vinden de meeste verpleegkundigen. Maar bijna de helft van hen heeft er geen tijd voor. 

Kosten in de zorg omlaag en de gezondheid van mensen verbeteren? Dat kan als mensen hun leefstijl veranderen, is de boodschap die van alle kanten komt. En verpleegkundigen en verzorgenden kunnen daar een grote rol in spelen, zowel in ziekenhuizen als in de thuiszorg. Maar 45 procent van hen komt niet toe aan preventie.

Dat cijfer komt van de beroepsvereniging voor verpleegkundigen en verzorgenden V&VN die vandaag de resultaten van een enquête onder haar leden bekendmaakt. Bijna alle verpleegkundigen en verzorgenden, 96 procent, zeggen dat zij preventie en daarmee verandering van leefstijl zien als een kerntaak binnen hun vak. “Maar door de hoge werkdruk en het gebrek aan collega’s komen zij er niet aan toe, terwijl die preventieve taken juist zo belangrijk zijn om bijvoorbeeld ziekenhuisopnames te voorkomen”, zegt kinderverpleegkundige en V&VN-bestuurder Conny van Velden.

Met de pijn verdwijnt ook de motivatie om te veranderen

Daar sluit Anita Veldt zich volledig bij aan. Zij werkt als verpleegkundige op een polikliniek voor mensen die een beroerte hebben gehad en heeft op eigen initiatief een opleiding leefstijlcoaching gevolgd. “Als er iets gebeurt, repareren we dat in het ziekenhuis. Maar we kijken niet naar de oorzaak”, zegt zij. “Terwijl juist het moment waarop wij pleisters plakken, ideaal is om patiënten te confronteren met de gevolgen van hun leefstijl. Als de pijn weg is, gaan mensen weer door met hun leven en is de motivatie moeilijk te vinden om nog iets te veranderen.”

Veldt zou graag willen dat ziekenhuizen meer samenwerkten met huisartsen zodat zij met elkaar patiënten kunnen begeleiden naar een gezondere leefstijl. “Nu kun je in het ziekenhuis niets met een patiënt opbouwen, terwijl dat bij leefstijlverandering zo belangrijk is. Tijdens de acute zorg leer je iemand kennen, maar daarna moet je de patiënt al snel doorverwijzen naar de huisarts. Daar moet hij dan opnieuw zijn verhaal doen.”

Op de polikliniek in Alkmaar, waar Veldt werkt, was preventie twaalf jaar geleden al onderdeel van de behandeling. Maar zes jaar geleden werd de aandacht voor leefstijl wegbezuinigd. Want leefstijl hoort niet in het ziekenhuis, was de gedachte. Dat moet zich alleen richten op acute hulp.

Artsen en verpleegkundigen mogen zich best wat steviger opstellen

Toch hebben verpleegkundigen sinds kort leefstijlverandering wel in het pakket tijdens hun opleiding. En er gebeurt meer. Zo is er het preventieakkoord van staatssecretaris Paul Blokhuis, die roken, alcohol drinken en ongezond eten wil terugdringen. Ook verzekeraars kijken naar de mogelijkheden van preventie. Een succesvol voorbeeld is Keer Diabetes Om, een door verzekeraar VGZ vergoed programma om van diabetes 2 af te komen door gezonder te leven.

Als leefstijl zo belangrijk wordt gevonden, mogen artsen of verpleegkundigen zich best wat steviger opstellen, vindt Veldt. Ze noemt als voorbeeld iemand met apneu, een aandoening waarbij de ademhaling tijdens de slaap is verstoord. “Zij krijgen een apparaat om te helpen ademen. Ondertussen zijn ze obees en roken ze stug door”, zegt ze. “Maar zo’n duur apparaat aanschaffen zonder iets te doen aan de oorzaak, dat kan eigenlijk niet. Al is het ethisch gezien natuurlijk niet mogelijk om iemand een behandeling te weigeren als hij of zij niets wil veranderen aan de leefstijl.”

Vijf belangrijkste preventieonderwerpen 

Lichaamsbeweging: 32 %
Goede hygiëne/infectiepreventie: 30 %
Voorkomen van doorligwonden: 28 %
Eenzaamheid: 28 %
Valpreventie: 24 %

Bron: enquête V&VN

Lees ook:

Opinie: Leefstijl uit een prikje, of toch gezonder leven?

De overheid doet niet aan preventie van welvaartsziekten. De farmaceutische industrie zit echter niet stil, constateren cardioloog in opleiding Remko Kuipers en orthopedagoog Marjan Pasma. 

Opinie: Voor een betere leefstijl moet het Preventieakkoord meer letten op sociale verschillen

Het Preventieakkoord toont ambitie, maar heeft te weinig oog voor sociale verschillen, aldus Karien Stronks, Janneke Harting en Michael Schreuders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden