Coronacrisis

Vaccineren is niet voor iedereen de sleutel tot meer vrijheden

Een registratiekaart coronavaccinatie. Het certificaat wordt verstrekt aan mensen die volledig zijn gevaccineerd tegen het coronavirus.  Beeld
Een registratiekaart coronavaccinatie. Het certificaat wordt verstrekt aan mensen die volledig zijn gevaccineerd tegen het coronavirus.

Wat een vaccin doet bij mensen met een gebrekkig afweersysteem, is niet onderzocht door de vaccinproducenten. Nederlandse ziekenhuizen onderzoeken dat wel.

Marco Visser

Voor honderdduizenden Nederlanders die tweemaal hun coronavaccin hebben gehaald, voelt de wereld allesbehalve veilig. Voor de 51-jarige Annelies Hilgersom-Van Houten bijvoorbeeld. Ze leeft al bijna vijftien jaar met een donornier. Medicijnen zorgen ervoor dat haar lichaam de nieuwe nier niet afstoot, maar door deze afweeronderdrukkende middelen maakt zij na vaccinatie tegen corona onvoldoende antistoffen aan. Daarbij is covid voor haar als nierpatiënt ook nog eens gevaarlijker. Dus zit haar wereld sinds maart 2020 op slot en blijft op slot, wat ook haar man en 13-jarige zoon treft, die niet naar school kan.

Hilgersom vertelde over haar situatie tijdens een onlinesessie van ZonMw, de Nederlandse organisatie die gezondheidszorgonderzoek en zorginnovatie financiert – zoals de vier studies die diverse universitaire medische centra en ziekenhuizen in Nederland tijdens de sessie presenteerden. Onderzoekers keken naar de werking van coronavaccins bij nierpatiënten, mensen die een longtransplantatie hebben ondergaan, die lijden aan een bloedziekte of die leven met een aangeboren mankement aan het afweersysteem. Later komen daar onderzoeken bij over mensen met HIV, Down, auto-immuunziekten en kanker.

Longtransplantaties en covid

Uit de onderzoeken blijkt dat patiënten die een longtransplantatie hebben ondergaan, het slechtst af zijn. Bij ruim zes op de tien patiënten vonden de onderzoekers na de tweede vaccinatie geen antistoffen in het bloed. De antistoffen zijn de eerste beschermingswal tegen virale indringers. De afweercellen bewaken de tweede verdedigingslinie. Daar was bij patiënten met donorlongen meer activiteit te zien, maar of dat betekent dat de longpatiënten beschermd zijn, weten de onderzoekers niet.

Van de patiënten, zoals Hilgersom, die een niertransplantatie hebben ondergaan, heeft 43 procent na vaccinatie geen antistoffen, bij 20 procent is er een kleine reactie en 37 procent lijkt wel voldoende beschermd. Patiënten met nierfalen en dialysepatiënten reageren beter op het vaccin, maar ook bij hen is de aanmaak van antistoffen geregeld te mager.

Meer kans op overlijden

Dat betekent niet dat zij sneller besmet raken. Dat betekent wel dat ze bij besmetting ernstiger ziek worden. Bij de nierpatiënten is de sterfte drie tot vijf keer zo hoog als bij reguliere coronapatiënten, wat ook geldt voor Nederlanders die na een longtransplantatie covid krijgen.

Een derde groep die is onderzocht, zijn patiënten met een aangeboren defect aan het afweersysteem. Ongeveer 1 op de 10.000 Nederlanders lijdt daaraan. Binnen deze groep heeft een deel te maken met een afweersysteem dat in het geheel geen antistoffen aanmaakt. Dat gebeurt dus ook niet na een coronavaccin. Anderen met een aangeboren defect maakten wel antistoffen aan, al was dat bij een deel te weinig.

Dat gemengde beeld is ook terug te zien bij de vierde groep; mensen met een hematologische aandoening. Daaronder vallen leukemie, lymfeklierkanker en sikkelcelziekte. Van deze groep blijkt dat vooral patiënten die in behandeling zijn voor non-hodgkin, slecht reageren op het vaccin, terwijl Nederlanders met andere vormen van lymfeklierkanker wel antistoffen aanmaken.

Derde prik?

Naar schatting een half miljoen Nederlanders heeft te maken met stoornissen in het afweersysteem en dus met een mogelijke zwakke reactie op een vaccin. Voor hen is de hoop gevestigd op een eventuele derde prik, iets waartoe de Amerikaanse overheid deze week heeft besloten. Een andere mogelijke oplossing is een behandeling met antilichamen van patiënten met een gezond afweersysteem. De derde mogelijke oplossing is een hoge vaccinatiegraad. “Het is echt van levensbelang dat mensen zich laten vaccineren, voor zichzelf, maar ook voor mensen zoals ik”, zegt Hilgersom. “Er is een grote groep mensen die niet kan leven zoals de rest nu leeft.”

Lees ook:

Is een coronaprik aan te bevelen bij een auto-immuunziekte?

Een vraag uit de rubriek Het Consult gaat over auto-immuunziekten. En lezer vraagt zich af of een vaccin zin heeft en of zij daardoor kwetsbaarder is voor het coronavirus?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden