Vaccinatieplicht

Vaccineren, dat gaat niet zonder dwang

Een illustratieve vaccinatie tegen corona.Beeld BSR Agency

Alleen met dwang wordt de coronavaccinatie een succes, denkt de Rotterdamse hoogleraar gezondheidsrecht Martin Buijsen. 

In november kwam het nieuws dat vaccins tegen Covid-19 snel beschikbaar zouden komen. Het kabinet kondigde meteen aan dat de inentingen in januari zouden beginnen – en vrijwillig waren. Dat laatste is niet houdbaar, verwacht hoogleraar gezondheidsrecht Martin Buijsen. Om voldoende immuniteit tegen Covid op te bouwen, moet de hele bevolking meedoen aan de vaccinatiecampagne. 

Buijsen: “Zelf heb ik meegewerkt aan een campagne voor griepvaccinatie onder medewerkers van Zeeuwse verpleeghuizen. We haalden daar de 20 procent niet eens.” Voor een effectieve coronavaccinatie is 80 procent ingeënten noodzakelijk. “Maar nu het aantal antivax-mensen groot lijkt te zijn, vind ik het redelijk om aan gedwongen vaccinatie te gaan denken.” Burgers mogen altijd weigeren om mee te doen, zegt Buijsen. Maar dat individuele recht zal volgens hem in de vaccinatiecampagne tegen Covid moeten wijken voor het collectieve doel: immuniteit. “Dat kan niet zonder dwang.” 

‘Juridisch is er veel ruimte om dwang toe te passen’

Hij verwacht dat het debat over vaccineren hoog op gaat lopen en wil geen olie op het vuur gooien. Dan kun je de term ‘verplicht’ maar beter vermijden, zegt hij. “Laten we nadenken over gradaties van aandringen op inenting. Ook als er keuzevrijheid heet te zijn, kunnen er sancties volgen op weigering van deelname aan een vaccinatieprogramma. In Duitsland moet je je kind laten vaccineren, anders kan het niet naar school. Personeel in het onderwijs en ziekenhuizen dient ingeënt zijn. In andere Europese landen krijg je geen kinderbijslag als je niet meedoet. De dwang is niet dat je onder dreiging wordt ingeënt, maar dat je toegang tot sociale voorzieningen wordt afgesneden als je weigert. Zo werkt dat in een democratie.”

Ook andere drukmiddelen sluit Buijsen niet uit. “Kunt u zich voorstellen dat personeel in verpleeghuizen inenting mag weigeren, zonder dat dat gevolgen heeft?” Volgens Buijsen staan de mensenrechten dwang niet in de weg. “In 1998 heeft de Europese Commissie voor de Rechten van de Mens San Marino gelijk gegeven: het land mocht al haar ingezetenen vaccinatie opleggen, ongeacht levens- of geloofsovertuiging. Daar won het collectief het van het individu. Juridisch is er dus veel ruimte om dwang toe te passen. En als het goed is voor de volksgezondheid, mag een land dat doen.”

Lees ook:
Minder vaccins zorgt voor trage opbouw groepsimmuniteit

Geen miljoen vaccins van Pfizer, maar 500.000, en ze komen iets later, zei minister Hugo de Jonge van volksgezondheid dinsdag tijdens de persconferentie. Wat zijn de gevolgen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden