Zorg

Traumaverwerking in de zorg moet verzuim voorkomen

Thuiszorg in coronatijd. Ook thuiszorgmedewerkers hebben veel stress ondervonden, onder meer omdat ze lang zonder beschermende kleding hun werk moesten doen.Beeld Arie Kievit

Medewerkers in de zorg stappen niet snel naar een leidinggevende om te zeggen dat zij mentale problemen hebben. 

Roostercoördinatoren moeten door het stijgend ziekteverzuim in de zorg flink puzzelen om diensten op te vullen. Die puzzel wordt dit en komend jaar alleen maar moeilijker. Sinds maart hebben vooral medewerkers in verpleeghuizen, ziekenhuizen en thuiszorg ’s nachts wakker gelegen over wat zij hebben meegemaakt. Daarover praten, dat zit niet in de zorgcultuur. Als dat niet verandert, leidt dat volgens gezondheidspsycholoog en traumadeskundige David Blom tot extra uitval van medewerkers.

“Zorgmedewerkers hebben al meer mentale klachten dan personeel in andere beroepsgroepen”, zegt hij. “Er is een internationale studie waaruit blijkt dat het zelfmoordpercentage binnen zorgmedewerkers 23 procent hoger is. Zorgmedewerkers rapporteren meer angst, slapeloosheid en depressie dan mensen in andere beroepen. De verwachting is dat de covid-19-pandemie dat aanwakkert.”

Zorgverleners lopen niet snel naar een leidinggevende om aan te geven dat zij mentale problemen hebben. Dat is volgens Blom deel van de cultuur in de zorg. “Er zit een stigma op. Als je mentale problemen hebt, zou je niet geschikt zijn voor het werk. Daarbij werk je in de zorg in teams, net als in het leger. Voor defensie zijn er onderzoeken gedaan waarin naar voren komt dat mensen die in teams werken minder snel hun gezondheidsklachten kenbaar maken. Dan hebben ze namelijk het gevoel het team in de steek te laten. Voor medewerkers in de zorg is het belangrijk dat het echt in de cultuur wordt geramd dat het oké is om je niet oké te voelen. Dat ontbreekt er aan. Dat zie ik in de praktijk en blijkt ook uit studies.”

De sector heeft een achterstand weg te werken

Sinds de coronacrisis is er wel iets veranderd. Blom ziet dat er meer aandacht is voor het welzijn van medewerkers. Maar de sector heeft een achterstand weg te werken. “Jarenlang is de steun in veel zorginstellingen onvoldoende geweest. Dat verandert niet zomaar, ook niet als je een hulplijn opzet.”

Dat hebben ziekenhuizen en instellingen wel gedaan, hulplijnen en andere programma’s starten waarin medewerkers over hun ervaringen kunnen praten. Dat is een eerste stap, maar voor veel medewerkers zal die stap toch te groot zijn om hulp te vragen, denkt Blom. “Je moet een ambiance creëren waarbij het normaal is om over ervaringen te praten. En de psychologische ondersteuning moet in de buurt zijn en toegankelijk zijn. Er is de afgelopen maanden een mentale klap uitgedeeld. Op de ic’s, in de thuiszorg en in verpleeghuizen waar mensen hebben gezien hoe bewoners overleden zonder dat er familie aanwezig was. De meeste medewerkers zullen er zelf wel uitkomen, als zij daarvoor de ruimte krijgen. Aan mensen bij wie dat niet gebeurt, moet goede traumatherapie worden gegeven. Dat moet je niet nu al op grote schaal doen. Als ervaringen te vroeg naar boven worden gehaald, verstoor je het natuurlijke verwerkingssysteem. Voor de meeste medewerkers die hulp nodig hebben, zal dat volgend jaar echt een aandachtspunt zijn.”

Vooral in het begin van de pandemie waren zorgmedewerkers bang zelf besmet te raken. Toch zijn medewerkers wel gaan werken, ondanks hun angsten voor zichzelf of naasten. Daar moeten organisaties oog voor hebben, vindt Blom. Zij moeten de boodschap geven dat je de keuze hebt om taken wel of niet uit te voeren. Op dat moment voel je steun vanuit je omgeving. In elk onderzoek komt naar voren dat sociale steun belangrijk is, dat je werkt in een omgeving die jouw welzijn op de eerste plaats zet.”

Lees ook:

Straks hebben we misschien wel bedden, maar geen zorgpersoneel voor een tweede golf

Verpleegkundigen in ziekenhuizen en medewerkers in verpleeghuizen, thuiszorg, GGZ en gehandicaptenzorg dreigen uit te vallen door stress.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden