Zorg aan huis

Thuiszorg is even noodzakelijk als ingewikkeld tijdens de coronacrisis

Zelf een mondkapje maken met keukenpapier. Beeld uit een instructievideo van Buurtzorg Nederland. Beeld *

Ook de thuiszorg staat extra onder druk. Maar alleen al om straks uitziekende patiënten op te vangen, is deze zorg hard nodig.

Neem drie velletjes keukenrol, een stukje ijzerdraad en een elastiekje en u heeft een mondkapje. In een kort filmpje van net twee minuten laat een medewerker van Stichting Buurtzorg Nederland zien hoe collega’s thuis een masker van keukenpapier in elkaar kunnen knutselen. Vervolgens demonstreert Buurtzorg-directeur Jos de Blok hoe het masker hem staat.

Een grapje? Zeker niet. Mondkapjes zijn een schaars goed, zeker voor thuiszorginstellingen zoals Buurtzorg, de grootste in Nederland met 15.000 medewerkers door het hele land. Voor de zekerheid dragen sommige medewerkers het papieren masker, mits er geen sprake is van een mogelijke besmetting met corona.

“De thuiszorg staat achteraan in de rij bij de verdeling van beschermende spullen”, licht De Blok toe. “Er is terecht veel aandacht voor ziekenhuizen, maar te weinig zorg voor wat er in de wijk gebeurt. We hebben daarom zelf crisisteams met mensen die bedenken hoe om te gaan met alle richtlijnen.”

De tekst gaat verder onder de video

Veel wisselende contacten zijn een risico

Thuiszorg in de coronacrisistijd is ingewikkeld. Wijkverpleegkundigen hebben dagelijks veel wisselende contacten en die zijn een risico voor zowel de hoofdzakelijk oudere cliënten als het personeel, dat soms zelf ziek wordt. Anderhalve meter afstand houden kan niet bij het douchen van een cliënt of het aanmeten van steunkousen.

Maar een mondkapje mag buiten het ziekenhuis niet zomaar worden gebruikt, zo schrijft de nieuwste richtlijn van het RIVM en de Inspectie Gezondheidszorg voor. Bijvoorbeeld niet als een contact niet langer dan vijf minuten duurt. Die richtlijn is niet opgesteld op basis van veiligheid, maar gaat uit van beschikbaarheid.

Dat beleid valt niet uit te leggen aan mensen in de thuiszorg zegt Hans Buijing, directeur van de branchevereniging ZorgthuisNL. “Personeel en cliënten staan onder druk. We zien dat cliënten hulp weigeren of niet begrijpen dat een wijkverpleegkundige nauwelijks beschermingsmiddelen gebruikt. En zorgpersoneel blijft vaker thuis vanwege klachten. Op sommige plekken is het ziekteverzuim al verdubbeld.”

Hulp wordt uitgesteld of sterk versoberd

Capaciteitstekorten kwamen al voor al in de thuiszorg, en daar komt deze corona-epidemie nog overheen. Daardoor moeten thuiszorginstellingen creatief zijn, en dat betekent in veel gevallen ‘afschalen’. Niet-medische hulp wordt uitgesteld of sterk versoberd en er wordt een beroep gedaan op mantelzorgers en vrijwilligers. Waar hulp op afstand mogelijk is, gebeurt dat. Het ministerie van volksgezondheid maakte dinsdag geld vrij voor digitale toepassingen voor zorg op afstand. 

Al dat afschalen zorgt voor onzekerheid bij cliënten, die zich opeens zelf moeten wassen of een kind of kleinkind moeten vragen. Seniorenorganisatie KBO-PCOB maakt zich zorgen om de toestand van ouderen en opende daarom dinsdag een meldpunt voor knelpunten in de thuiszorg (zie kader).

Het spannendst is het in Noord-Brabant en Limburg, provincies die op de besmettingskaart van het RIVM deels oranje of zelfs rood kleuren. “We zien vooral rond brandhaarden als Uden en Veghel dat de druk toeneemt", zegt Gijs de Graaf. Hij is manager thuiszorg bij Pantein, een organisatie die in het oosten van Brabant en het noorden van Limburg werkt.

“Personeel wordt zelf ziek. Of mensen uit de privésfeer van onze medewerkers – zoals een buurman of vader – raken besmet", zegt De Graaf. “Daar komt bij dat er meer mensen overlijden. Kwetsbare ouderen die al zorg kregen en niet meer naar het ziekenhuis gaan. Daar krijgt ons personeel mee te maken.”

Het van groot belang dat de thuiszorg het hoofd boven water houdt, zegt De Graaf. Pantein ziet al een toename van (nieuwe) cliënten die in het ziekenhuis genezen van Covid-19, de ziekte die door het coronavirus wordt veroorzaakt, maar nog wel zorg nodig hebben omdat ze twee weken hebben gelegen en op krachten moeten komen.

 “Om de ziekenhuizen en intensive-careafdelingen te kunnen verlichten, moeten wij in staat zijn om die zorg te bieden, zodat patiënten kunnen doorstromen. Dat lukt nu nog, met de inzet van heel erg gemotiveerd personeel. Maar zeker rondom de rood aangemerkte gebieden is het spannend.”

Telefoon bij meldpunt thuiszorg roodgloeiend

Seniorenorganisatie KBO-PCOB krijg heel veel reacties bij hun dinsdag opgezette meldpunt knelpunten in de thuiszorg. Volgens een woordvoerder staat de telefoon roodgloeiend. Zowel cliënten, waaronder veel ouderen, als thuiszorgmedewerkers nemen contact op.

Veel mensen zeggen volgens de woordvoerder ongeveer hetzelfde. Er zijn overal tekorten: te weinig mensen en te weinig beschermingsmiddelen. Daardoor slaat de twijfel toe. Sommige mensen besluiten zelf thuiszorg af te zeggen. Andere mensen krijgen van het ene op het andere moment geen zorg en communicatie over die verandering ontbreekt.

Lees ook:

Groei besmetting lijkt gestopt, maar grote zorgen over ic’s

Het RIVM verwacht een toestroom van coronapatiënten op de intensive cares, al vlakt het aantal besmettingen af. Ic-artsen houden hun adem in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden