Coronacrisis

Stilte voor de storm: Zo willen ggz-instellingen de verwachte toestroom aanpakken

Mentaal effect van corona Fadi Nadrous|TrouwBeeld Fadi Nadrous

Nu de weg uit de lockdown zich aftekent, verwachten instellingen voor geestelijke gezondheidszorg een toestroom aan patiënten. In Oost-Brabant is dat al het geval. Hoe gaat de ggz dat aanpakken?

Hulpverleners van de crisisdienst troffen in Uden, Veghel en Boekel ‘ernstig verwarde mensen’ aan achter voordeuren, zegt psychiater en directeur behandelzaken van GGZ Oost-Brabant Astrid Dirks. De instelling heeft het aantal crisiscontacten zien verdubbelen in de afgelopen anderhalve week.

Dat er nu een toestroom van in crisis geraakte patiënten is, heeft te maken met de periode daarvoor, denkt Dirks. Toen had de instelling meerdere ‘corona-afdelingen’ en was het personeelstechnisch niet mogelijk om alle zorg te blijven leveren. Hulpverleners gingen minder langs bij patiënten thuis.

Het scenario dat zich in brandhaard Oost-Brabant aftekent, wordt ook gevreesd door ggz-instellingen elders in het land nu de lockdown wordt versoepeld. Hoe meer maatregelen afgeschroefd worden, hoe meer mensen met psychische klachten aankloppen bij de geestelijke gezondheidszorg; blijkt ook in de Aziatische landen, zegt Elnathan Prinsen, voorzitter van de psychiaters in Nederland.

Aantal aanmeldingen liep terug

“In de rest van Nederland lijkt er nu stilte voor de storm te zijn”, zegt hij. Dat Prinsen de toestroom wel verwacht, heeft niet alleen te maken met zorg die de afgelopen anderhalve maand niet of minder verleend kon worden. De afgelopen tijd liep het aantal aanmeldingen bij instellingen ook terug.

“Die mensen gaan alsnog aankloppen”, zegt Prinsen. Net als de groep mensen die voor de coronacrisis geen psychische klachten had, maar die wel ontwikkeld heeft tijdens de lockdown. Uit de enquête van het Trimbos-instituut blijkt dat de psychische gezondheid van één op de drie mensen is verslechterd de afgelopen tijd. En dan zijn er volgens Prinsen ook nog de mensen met trauma’s gerelateerd aan de coronacrisis, zoals verlies van werk of een geliefde.

De grote vraag die nu boven de markt hangt: kan de geestelijke gezondheidszorg zo’n toestroom wel aan? “De ggz staat al behoorlijk onder druk. De toestroom zal bovenop de wachtlijsten die er al zijn, komen. En arbeidsproblemen hebben we ook al een tijd”, zegt Prinsen. Het wordt dus een uitdaging. 

De urgente zorg gaat voor

Volgens Prinsen wordt er nu nagedacht in de sector over hoe de urgentie van de psychische problemen goed ingeschat kan worden, zodat de mensen die de meeste risico's lopen het eerste hulp krijgen. “De urgente zorg gaat voor”, zegt ook Astrid Dirks. “Verder moeten instellingen vooral out of the box denken. Je kunt met personeel schuiven om de belangrijkste onderdelen van de zorg overeind te houden.” De instelling maakte bijvoorbeeld meer gebruik van zzp-psychiaters om de zorg draaiende te houden. 

Parnassia Groep, de grootste ggz-instelling van Nederland, is op dit moment bezig met crisisplannen voor als er een toestroom komt. “Wij zorgen in ieder geval dat niet alle medewerkers tegelijk op vakantie gaan”, zegt een woordvoerder. “En we kijken naar hoe we ons aanbod aan online hulp breder kunnen inzetten voor mensen die zich melden met lichtere klachten.”  Ook het Trimbos-instituut ziet een mogelijkheid in online modules voor eerstelijns zorg.

Een andere personeelsspreiding behoort ook tot de opties, aldus de woordvoerder – bijvoorbeeld meer hulpverleners inzetten in de complexere zorg, als daar meer vraag naar komt. “We blijven continu analyseren wat er gebeurt”, zegt de woordvoerder. Hij roept mensen met klachten op om zich te melden bij de huisarts. “Als mensen dat uitstellen, kan hun situatie ernstiger worden.”

Niet overal in het land

Opvallend is dat GGZ Oost-Brabant een minder sterke toename van crisiszorg ziet in zuidelijke deel van de regio, dat ook minder zwaar getroffen is door corona. Dat zou erop kunnen wijzen dat de toestroom vooral gaat spelen in gebieden die zwaar getroffen zijn, en niet overal in het land. 

GGZ Oost Brabant start nu alle reguliere zorg weer op, en moet daarnaast op meer crisissituaties af. “Misschien is deze fase wel moeilijker dan toen de acute crisis ons overspoelde”, zegt Dirks. “Ook al wisten we niet hoe de crisis eruit zou zien, we waren allemaal nog enigszins fris en voelden we ons voorbereid. Weer uit de crisis komen is veel moeilijker.” 

Lees ook: 
Dit is de invloed van corona op onze mentale gezondheid

Wat doet de coronacrisis met onze mentale gezondheid, en welke invloed hebben we daar zelf op? Twee deskundigen vertellen erover, en geven tips.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden