Het Consult Oogafwijking

Spanning op oogspier zorgt voor afwijkingen in oogmeting

Plots een heel punt slechter zien tijdens een oogcontrole, is dat reden voor paniek? 

Van -4,5 naar -5,5 dioptrie in een half jaar. De ogen van een 31-jarige lezer zijn de laatste maanden sterk achteruitgegaan. Haar familie is niet onbekend met oogklachten. Haar overgrootvader was bijvoorbeeld helemaal blind. Een van oma’s ogen begaf het ook na een tijd. De ouders van de lezeres hadden allebei last van netvliesontsteking. Is onze lezer nu aan de beurt?

Beide ouders een netvliesontsteking? Dat is wel erg toevallig, vindt Gabriëlle Janssen, voorzitter van de Optometristen Vereniging Nederland. Navraag bij de lezer leert dat een malariamedicijn waarschijnlijk de boosdoener was. Een ongewenste bijwerking van deze medicijnen zijn oogklachten. Geen zorgen over erfelijke aandoeningen dus. Maar wat verklaart de plotse achteruitgang dan wel? Zo vaak komt het niet voor dat een volwassene een heel punt in de min schiet. “Controles bij opticiens geven soms een vertekend beeld aangezien de metingen subjectief zijn”, luidt de mogelijke verklaring van afdelingshoofd oogheelkunde van het UMC Utrecht Saskia Imhof. “Je geeft zelf aan wat je wel ziet en wat niet wanneer je door verschillende glaasjes moet kijken.”

Bij oogartsen en optometristen, die anders dan opticiens niet alleen oogmetingen doen maar ook naar de gezondheid van het oog kijken, is het anders. “Zij kunnen oogdruppels toedienen waardoor je pupillen wijder worden. Zo wordt de accommodatie van het oog, het aanpassen van de sterkte van de ooglens om scherp te zien, uitgeschakeld. Dan kan een oogarts of optometrist beoordelen hoe sterk je gezichtsvermogen in werkelijkheid is.” Het kan dus zijn dat het zicht van de lezer er in feite niet zo slecht aan toe is.

Accommodatiespier

Dat kan zeker bij een 30-jarige die veel achter de computer zit het geval zijn. Wie veel op de computer kijkt, kijkt van nabij. “Dan kan het zijn dat de accommodatiespier onvoldoende ontspant”, zegt Janssen. “Blijft dat spiertje een beetje verkrampt staan, dan krijg je een fictieve toename van de minsterkte.”

Als de meting bij de opticien een punt hoger uitvalt omdat het spiertje verkrampt is en de werkelijke sterkte dus minder is, kan de lezer contactlenzen of een bril aangemeten krijgen die te sterk is. Dat kan weer tot allerlei klachten leiden. “Bijvoorbeeld hoofdpijnklachten en nekklachten”, zegt Janssen. “Dan denk je zelf als dertiger niet snel: zou mijn bril wel goed zijn? Dan ga je eerder naar de huisarts of fysiotherapeut terwijl het echte probleem ergens anders ligt.”

Soms kunnen lenzen helpen om de achteruitgang van de ogen tegen te gaan. “Dat is afhankelijk van de leeftijd”, zegt Janssen. “Als je nog groeit en de ogen hebben een minsterkte, kun je de achteruitgang remmen, niet verbeteren. Maar zodra je volwassen bent, werkt dat niet meer.”

Oefeningen

Jongeren die nog in de groei zijn, kunnen wel nog iets doen om de achteruitgang tegen te gaan. “We merken dat een grote groep bijziend wordt door de spelletjes op iPhones en iPads”, zegt Imhof. “Te weinig buiten spelen is ook een boosdoener.”

Is er iets dat volwassenen zoals de lezer kunnen doen om hun ogen te verbeteren? Zijn er niet allerlei oefeningen? Die zijn er zeker. De Batestechniek is er een. Daarbij ontspannen de spieren van de ogen door de palmen van de handen over de ogen te plaatsen, of door te bewegen waardoor de blik niet op een punt wordt gefixeerd. “Het effect van dit soort oefeningen is niet wetenschappelijk bewezen”, zegt Janssen. Dat bij- en verzienden denken dat oogoefeningen soms toch helpen, kan komen door het placebo-effect.

Lees ook:

‘Even snel’ naar de oogarts is er niet meer bij

Oogklachten? Zes weken wachten voordat je wordt geholpen, blijkt nog niets. Oogarts Peter Lansink ziet de wachttijden toenemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden