AnalyseRisicoafweging

‘Prik door, AstraZeneca redt levens’. Neemt de Gezondheidsraad deze conclusie vandaag over?

Een huisarts in Ede vaccineert iemand met het AstraZeneca-vaccin. Beeld ANP
Een huisarts in Ede vaccineert iemand met het AstraZeneca-vaccin.Beeld ANP

Pakt Nederland het inenten met AstraZeneca weer op? Donderdag wordt het bekend. Volgens de Europese geneesmiddelenautoriteit kan het prikken doorgaan.

De voordelen van een inenting met het AstraZeneca-vaccin wegen duidelijk op tegen de risico’s van bijwerkingen. Dat heeft de Europese geneesmiddelenautoriteit EMA woensdag geconcludeerd na onderzoek naar een ernstige bijwerking die werd gemeld na vaccinatie. Landen kunnen doorgaan met inenten, het vaccin beschermt tegen ernstige ziekte en redt heel veel levens, aldus EMA-voorzitter Emer Cooke woensdag.

Sinds enkele weken is Europa in de ban van meldingen van ernstige gevallen van trombose in combinatie met een plotseling tekort aan bloedplaatjes, na een prik met AstraZeneca. In veel landen is inenten met het vaccin tijdelijk (deels) gepauzeerd. De EMA onderzocht 86 meldingen van dit ernstige ziektebeeld en kwam tot de conclusie dat er waarschijnlijk inderdaad een verband is met het AstraZeneca-vaccin. Ook meldde de EMA dat er drie meldingen zijn van trombose na een inenting met het nieuwe Janssen-vacin, dat in de VS aan 4,5 miljoen mensen is toegediend.

De bijwerking is zo ontzettend zeldzaam, met een kans van 1 op 100.000, dat het verder zeer effectieve vaccin veel meer gezondheidsvoordelen oplevert. Dus adviseert de EMA om door te prikken, en tegelijkertijd alert te blijven. Het ongebruikelijke ziektebeeld moet wel worden vermeld als zeer zeldzame bijwerking van het vaccin.

Nederland is afhankelijk van AstraZeneca

De conclusie van de EMA is goed nieuws voor demissionair minister Hugo de Jonge. Hij is voor een succesvolle vaccinatiestrategie nog te veel afhankelijk van de vaccins van AstraZeneca. Ruim een kwart van de doses die dit kwartaal worden geleverd zijn van de Zweeds-Britse farmaceut. En in tegenstelling tot de vaccins van farmaceuten Pfizer en Moderna is dat van AstraZeneca eenvoudig te vervoeren en dus goed te gebruiken door huisartsen. Zij spelen een belangrijke rol bij de komende fase van inenten waarin mensen uit medische risicogroepen aan de beurt zijn. Op dit moment bungelt Nederland onder aan internationale en Europese vaccinatieranglijsten.

Minister De Jonge wilde woensdag nog niet te veel vooruitlopen op een spoedadvies dat hij donderdag ontvangt van de Gezondheidsraad. Daaruit moet blijken of Nederland op de oude weg door kan gaan of dat er uit voorzorg toch een bepaalde groep moet worden uitgesloten van het AstraZeneca-vaccin. Op dit moment is het inenten van mensen onder de zestig met dit vaccin gepauzeerd.

Volgens de EMA valt nog niets te zeggen over eventuele ‘risicogroepen’. Bekend is dat de zeldzame bijwerking relatief vaak voorkwam bij vrouwen onder de zestig, maar dat kan ook te maken hebben met het feit dat het AstraZeneca-vaccin veel aan deze groep is gegeven, omdat jonge vrouwen oververtegenwoordigd zijn in de zorg.

Veel kritiek op vaccinatiepauze

Het kabinet, en de minister voorop, kreeg de afgelopen dagen van talloze deskundigen de kritiek dat het de vaccinatie vorige week veel te vlug had gepauzeerd. Minister De Jonge zei daarover gisteren dat de veiligheid van vaccins boven alle twijfel verheven moet zijn, juist omdat het belangrijk is dat mensen bereid blijven zich te laten vaccineren.

Woensdagavond sprak De Jonge met alle Europese zorgministers. Het zal dan ongetwijfeld zijn gegaan over de twijfel die de Europese lidstaten los van elkaar hebben gezaaid. Het is nauwelijks bij te houden wie er waar nog wel of niet met AstraZeneca wordt ingeënt. En juist dat vreet aan het vertrouwen in het vaccin. Voorzitter Ton de Boer van het Nederlandse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen, dat deelneemt aan de EMA, zei hierover woensdag dat het ‘lastig is dat landen allemaal iets anders doen’.

België past voor het eerst vaccinatiestrategie aan

Nog voor de zorgministers elkaar spraken, besloten de Belgen te stoppen met het toedienen van AstraZeneca aan 55-minners. Een opvallend besluit, aangezien België zijn vaccinatiestrategie tot nu toe nog nooit had aangepast, ondanks zorgen over bijwerkingen.

In het Verenigd Koninkrijk, een niet-EU-lidstaat die beschikt over enorme doses AstraZeneca, is standvastig doorgeprikt met het vaccin. Maar omdat dertigminners weinig risico lopen op ernstige gevolgen van een coronabesmetting, krijgt die leeftijdsgroep nu een ander vaccin aangeboden. Een besluit uit luxe, luxe waarover minister De Jonge niet beschikt.

Lees ook:

Neusspray uit Bilthoven mengt zich in vaccinwedloop

Een in Nederland ontwikkeld vaccin tegen corona is gereed om op mensen te worden getest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden