Petitie

Petitie: Red levens, stuur restmedicijnen - die anders zouden verdwijnen - naar Oekraïne

Mensen in de rij voor de apotheek in Charkov in Oekraïne.  Beeld Michiel Driebergen
Mensen in de rij voor de apotheek in Charkov in Oekraïne.Beeld Michiel Driebergen

Er wordt in Nederland voor circa 100 miljoen euro aan medicijnen vernietigd. Waarom kunnen die niet als noodhulp dienen, en bijvoorbeeld naar Oekraïne? Een petitie moet dat bewerkstelligen.

Jeroen den Blijker

Hij maakt zich er echt boos over, zegt Walter Schrader, huisarts in Leiden. “De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd heeft levering van deze restmedicijnen aan Oekraïne illegaal verklaard.” Waarom toch, vraagt Schrader zich af, een van de initiatiefnemers van de petitie. Hij was eerder ook betrokken bij prullenbakvaccin.nl, een actie om restvaccins te gebruiken voor mensen die nog niet gevaccineerd waren tegen corona.

Schrader staat niet alleen in zijn ergernis over de inspectie: tientallen zorgverleners (artsen, apothekers, medische wetenschappers) tekenden inmiddels de petitie, een ‘spontaan initiatief’ om de wet te versoepelen en, in geval van humanitaire nood, goede restmedicijnen wél te kunnen exporteren.

“Neem nou Oekraïne, waar nu sprake is van een noodsituatie", zegt Schrader. “Daar moeten soldaten worden geholpen met afgeschoten ledematen, er is onder burgers sprake van ziekte en sterfte. Oekraïense professionals, artsen en ziekenhuizen weten precies wat ze nodig hebben om levens te redden en roepen om hulp. Terwijl wij hier ieder jaar enorme hoeveelheden nog bruikbare medicijnen vernietigen. Doodzonde.”

In strijd met Opiumwet

De inspectie verwerpt dit soort privé-initiatieven, uit vrees dat afgedankte medicijnen onveilig of van mindere kwaliteit zijn. Daarom handhaaft de IGJ de geneesmiddelenwet strikt, ook omdat zij eerder vaststelde dat een apotheker honderden morfinecapsules naar Oekraïne heeft gestuurd.

Dat is volgens de inspectie in strijd met de Opiumwet – een overtreding waarop, zo heeft apothekersorganisatie KNMP haar leden al gewaarschuwd, een maximale celstraf van 8 jaar staat. Daarnaast kan de IGJ, aldus de KNMP, kiezen voor ‘de bestuurlijke weg’ en, zonder waarschuwing, een boete opleggen van 150.000 euro.

Schrader: “Dat soort waarschuwingen is echt intimiderend. Alsof die morfine in Oekraïne vrij verhandeld wordt en geen goed medisch doel heeft. Dat maakt apothekers kopschuw, terwijl we het hier hebben over het redden van levens. Zij hebben bijvoorbeeld vaak onbenutte voorraden in de originele verpakking liggen.”

Niet meer van deze tijd

“We willen ook alleen medicatie sturen waarvoor geen bijzondere bewaarcondities gelden, zodat de kwaliteit gegarandeerd is. Daarnaast krijgen apothekers ook massa’s medicatie ter vernietiging retour - van verpleeghuizen, geriatrische inrichtingen of bijvoorbeeld hospices. Zonde om dat weg te gooien, zeker als het in niet-aangebroken dozen zit. Maar zelfs als een doosje is opengemaakt is de medicatie niet waardeloos: je ziet het echt wel als een ampul morfine is aangebroken.”

De Leidse huisarts vindt het ook onethisch om vanaf de kant te blijven toekijken. “Als een kind in een visvijver valt, spring je dat toch ook na – ondanks het feit dat je in dat water niet mag zwemmen? Bovendien: het weigeren van hulp is voor zorgverleners niet te rijmen met de eed van Hippocrates. De wet is gewoon niet meer van deze tijd.”

Geld doneren

De inspectie beveelt aan om, in plaats van dit soort privé-initiatieven, geld te doneren aan officiële hulporganisaties, die de kennis en ervaring hebben om geneesmiddelen in te kopen en te versturen. “Ja, die doen goed werk, daar heb ik ook ervaring mee”, zegt Schrader. “Er is een uitstekende organisatie als IDA Medical in Amsterdam, daar heb ik ook ervaring mee, toen bij die aardbevingen in Pakistan en de tsunami in Zuidoost-Azië. Bij IDA kan je complete hulppakketten bestellen. Maar dat duurt relatief lang, terwijl ons nu via sociale media allerlei noodkreten bereiken vanuit Oekraïne. Wat dat betreft is de wet volledig uit de tijd.”

De petitie is inmiddels ondertekend door ruim tweeduizend mensen; veel medici en apothekers, een enkele hoogleraar, maar ook door oud-voetballer Evgeniy Levchenko, voorzitter van de Nederlandse spelersvakbond VVCS. Andere ondertekenaars zijn BN’ers als Ruben van der Meer, Paul de Leeuw, Sophie Hilbrand en Victoria Koblenko.

Lees ook:

Voor 40 miljoen euro aan medicijnen wordt onnodig weggegooid

Nederlanders gooien jaarlijks 100 miljoen euro aan geneesmiddelen weg. 40 procent daarvan zou zijn te voorkomen, blijkt uit onderzoek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden