Coronacrisis

Personeel Brabantse ziekenhuizen ‘kan een tweede golf op korte termijn niet aan’

Artsen van het ETZ in Tilburg behandelen een coronapatiënt. Beeld Hollandse Hoogte / Koen Verheijden

Geef verpleegkundigen en artsen tijd om op adem te komen, en versoepel de coronaregels nu niet verder. Met die oproep komen twee van de Brabantse ziekenhuizen die het ‘t zwaarst voor de kiezen kregen.

Zorgpersoneel in Brabant kan een tweede golf coronapatiënten op korte termijn niet aan. Dat zeggen bestuurders van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) in Tilburg en ziekenhuis Bernhoven in Uden. Ze zijn daarom tegen een verdere versoepeling van de coronaregels vanaf 1 juni. Het kabinet heeft aangekondigd dat, als dat verantwoord is, vanaf die datum de horeca, bioscopen en theaters weer deels opengaan. Op een persconferentie dinsdagavond geeft premier Rutte mogelijk meer informatie.

Het ETZ en Bernhoven behoren tot de ziekenhuizen die het zwaarst belast zijn tijdens de piek van de uitbraak. Bestuursvoorzitter Bart Berden van het ETZ zei in de Volkskrant dat zijn medewerkers zich ‘een slag in de rondte’ hebben gewerkt. “Dat kunnen ze niet op korte termijn nogmaals doen, daarvoor hebben ze gewoon de energie niet meer. Onze mensen zijn ook toe aan vakantie.”

Bijna een kwart van alle ziekenhuisopnames tot nog toe was in Brabant, net als ruim een kwart van alle overlijdens. Nog steeds liggen in die provincie zo’n vijftig patiënten met Covid-19 op de intensive care. Op de top van de epidemie waren dat er 180.

Nog steeds de meeste besmettingen

Berden vreest dat Brabant ook door een nieuwe golf het hardst getroffen wordt, omdat de provincie waarschijnlijk nog steeds het grootste aantal besmettingen telt. Hij wil dat het kabinet pas later versoepelt, omdat een nieuwe golf in het najaar beter is op te vangen, als het personeel zich heeft kunnen herstellen.

Ook Geert van den Enden, algemeen directeur van Bernhoven, vindt dat versoepelingen nu te vroeg komen. Zijn ziekenhuis kan een nieuwe piek niet meer op dezelfde manier opvangen, zo waarschuwt hij per e-mail.

Hans Kuijsten, medisch manager Intensive Care in het ETZ Tilburg

“Op 27 februari hadden wij de eerste besmetting. We zijn toen gaan rennen en eigenlijk rennen we nog steeds. Zeker de eerste weken waren heel heftig. Het was zeven dagen per week, 16 uur per dag werken, werken, werken. Pas de laatste twee weekenden ben ik bij momenten niet met het ziekenhuis bezig geweest. Tussendoor ben ik wel drie weken uitgevallen. Waarschijnlijk met corona. Ik had alle verschijnselen, maar ben niet getest.

Deze week is de eerste dat we niet alle verloven hebben ingetrokken. We hebben op ons tandvlees naar de huidige situatie toegewerkt, dat betekent dat personeel moe is. Lichamelijk, maar ook psychisch. De mensen zijn toe aan een beetje vrije tijd, dat geldt overigens ook voor mij. Net als anderen, heb ik mezelf en mijn gezin verwaarloosd. Het is vaak voorgekomen dat ik thuiskwam toen de kinderen al op bed lagen.

De meeste overuren zijn hier uitbetaald, dat betekent dat er niet heel veel uren openstaan. Wel hebben veel medewerkers hun meivakantie moeten opgeven, dus die dagen stapelen zich op. Die vrije tijd proberen we de komende tijd wel te geven, we gunnen dat iedereen. Maar dan moet er natuurlijk geen tweede golf komen. Zonder uitzicht op vakantie kunnen we niet nogmaals zo diep gaan. Of ik daar bang voor ben? Ik ben niet bang, maar zou wel graag weten of er nog iets op ons afkomt.”

Niet alleen de grote aantallen patiënten maakten het werk tijdens de coronapiek zwaar, maar ook de psychologische belasting. Dat vertelt Lieke van Puijenbroek, voorzitter van de Verpleegkundige Adviesraad van het ETZ. “Als verpleegkundige werk je veel op basis van je klinische blik: je kijkt, voert controles uit, en dan weet je of het goed gaat met een patiënt of niet. Hier liet de klinische blik ons in de steek. Patiënten met wie het prima leek te gaan, gingen ineens zó snel achteruit dat ze overleden. Daar word je onzeker van. Het knaagt: heb ik het dan toch verkeerd gezien?”

Bovendien maakte het grote aantal sterfgevallen indruk, zeker op personeel dat insprong op de intensive care. “Denk aan een verpleegkundige van orthopedie: daar overlijdt bijna niemand. En dan sta je ineens op een plek waar dat vier of vijf keer per dag gebeurt. Bovendien kan je niet doen wat je normaal in zo’n situatie zou doen, zoals de familie erbij laten, zodat mensen goed afscheid kunnen nemen. Dat doet psychisch veel.” Het ETZ onderzoekt nu hoe de medewerkers er psychisch voor staan.

Mustafa Albayrak, intensivist in het Maasziekenhuis Pantein in Boxmeer

“Normaal gesproken heb je op de intensive care piekmomenten en is het tussendoor rustig. De afgelopen periode was er een van doorlopend acuut ingrijpen. We moesten constant risicovolle handelingen doen, steeds weer doodzieke mensen opvangen. Hadden we de ene patiënt nog niet gestabiliseerd, kwam de volgende alweer. Boxmeer lag in het epicentrum van de uitbraak, het was een war zone. Soms hadden we om elf uur ‘s ochtends alweer vijf mensen aan de beademing.

Ik denk dat het tien keer zo zwaar was als anders. Op momenten dat we naar huis zouden gaan, trokken we door tot de volgende ochtend omdat we de afdeling niet konden en wilden achterlaten. Al die zieke patiënten, soms met doodsangst in de ogen en zonder dat de familie erbij kon: het was een zware belasting. Al was ik ook blij dat ik iets kon betekenen. Dit was immers waarvoor de samenleving mij heeft opgeleid.

De situatie was echter te extreem. Daarom houd ik ook mijn hart vast, ik ben bang voor een tweede golf. Dat betekent niet dat ik tegen de versoepeling ben, daar zijn voldoende argumenten voor. Je kunt een samenleving niet in de tang blijven houden. Maar ja, wij hebben gezien hoe het virus om zich heen kan grijpen. Dat was geen pretje.”

‘De draak is even naar zijn hol, maar ik hoor hem nog grommen’

Maasziekenhuis Pantein in Boxmeer en het Máxima MC in Eindhoven willen geen oordeel uitspreken over de versoepelingen die het kabinet voor ogen heeft. Wel delen ze de zorgen over de belasting van het zorgpersoneel. “Een uitglijder is snel gemaakt, maar lastiger hersteld. Je weet pas naderhand of je te soepel bent geweest”, meldt bestuursvoorzitter Pauline Terwijn van Pantein per e-mail.

“Onze medewerkers hebben net een marathon gelopen. Als ze dat over twee weken weer moeten doen, is dat veel gevraagd”, vindt Jan Harm Zwaveling, bestuursvoorzitter van het Máxima MC. “We moeten niet doen alsof het nu voorbij is. Deze epidemie is een draak. Die is nu even naar zijn hol. Maar ik hoor hem nog grommen. Over een maand kan hij er weer zijn.”

Lees ook:

Kabinet moet oppassen voor nieuwe golf op de ic’s, waarschuwen wetenschappers

Komt er een nieuwe golf op de ic’s af? Het RIVM denkt van niet, maar wetenschappers van het Erasmus MC verwachten van wel. “We spelen met vuur.”

Een bittere pil: normaal wordt het in het ziekenhuis nog lang niet

Twee maanden lang werd alles wat niet acuut was in het Tilburgse ETZ-ziekenhuis uitgesteld. Nu mogen ook niet-Covidpatiënten weer komen, maar wie mag eerst?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden