Ouderenzorg

Ouderen legden het af in de strijd om aandacht

De ic's hadden in Diederik Gommers een boegbeeld. De ouderenzorg ontbeerde zo iemand. Beeld ANP

In tijden van crisis is het voor mensen die afhankelijk zijn van anderen extra lastig om de juiste zorg te krijgen. Zij staan laag in de pikorde.  

Verpleeghuizen zagen half maart al wat er op hen afkwam en vreesden voor de gezondheid van medewerkers en bewoners. Zij vroegen om testen en beschermingsmiddelen, maar kregen die niet. Waarom stonden ouderen achteraan, terwijl alle beperkende maatregelen er juist op gericht zijn hen te beschermen?

Het waren niet alleen de ouderen die achteraan stonden. Ook (verstandelijk) gehandicapten in instellingen en bewoners van ggz-instellingen kwamen er bekaaid vanaf. Nog steeds. Zowel ouderen als ­gehandicapten leggen het af in de ‘aandachtsconcurrentie’, zoals Arco Timmermans, bijzonder hoogleraar Public Affairs aan de Universiteit Leiden, het noemt. De ouderenzorg had te maken met sterke concurrentie. Alle aandacht ging in de eerste weken uit naar de ziekenhuizen en de ic’s. Niet onlogisch, als politieke leiders overgaan tot crisismanagement. Eerst de brand blussen, is dan het cliché. En de brandweer, dat ­waren de ziekenhuizen.

Terwijl kabinet en ministerie ­logischerwijs keken naar wat er in de ziekenhuizen gebeurde, probeerden de vereniging voor ouderengeneeskundigen Verenso en de werkgeversvereniging Actiz uit alle macht aandacht te krijgen voor wat zij zagen gebeuren: een ramp in wording. In de aandachtsconcurrentie verloren zij in die eerste maand de strijd.

Te weinig aandacht voor care

Een verklaring daarvoor zit onder meer in de tweedeling tussen ‘cure’ (ziekenhuizen) en ‘care’ (verpleeg­huizen, thuiszorg). “Bij de start van Covid werd de aanpak vanuit de ic aangevlogen en daarmee werd de ­care in eerste aanleg te weinig meegenomen”, zegt directeur Nanda Hauet van Verenso.

Intussen gaat het beter en staat ouderenzorg niet meer achteraan, maar daar was wel drama voor nodig. Pas toen de sterftecijfers omhoog schoten en in sommige verpleeghuizen de helft van de bewoners stierf, gingen aandacht en hulpmiddelen ook daarheen. Hauet beaamt dat ­publicatie van sterftecijfers heeft ­geholpen om duidelijk te maken hoe hoog de nood was.

Drama, en het liefst beeld van het drama, is nodig in de harde strijd om aandacht, stelt Timmermans. Succesvolle voorbeelden zijn er genoeg. Als bepaalde medicijnen niet langer dreigen te worden vergoed, dan leveren patiëntenverenigingen de media complete pakketten informatie, ­inclusief een voorbeeld van een ­patiënt die zwaar wordt getroffen als hij of zij het medicijn niet meer kan krijgen. Dat harde spel moet je kunnen spelen, zegt Timmermans. De ouderenzorg is daar onvoldoende in geslaagd.

Artsen hebben wel een krachtige lobby

Wie moet dat dan ook doen? ­Verenso komt indirect op voor ­bewoners van verpleeghuizen, want zij zijn er voor de ouderengeneeskundigen. Beroepsvereniging V&VN is er voor de verpleegkundigen en verzorgenden, Alzheimer Nederland alleen voor patiënten met dementie, Actiz voor de zorginstellingen. Er wordt samengewerkt, maar dat was niet genoeg om tijdig de aandachtstrijd te winnen van de artsen. Zij hebben wel een krachtige lobby. Kijk naar de Federatie Medisch Specialisten. Zij kregen in een dag het kabinet om, dat de scholen aanvankelijk open wilde houden. Ook de ic-artsen hebben het tij mee nu zij de komende jaren het aantal bedden willen uitbreiden.

Timmermans hoopt dat na de ­coronacrisis opnieuw wordt nagedacht over wat er maatschappelijk belangrijk is. Dat de zorg voor ouderen, maar ook van andere kwetsbare groepen, meer op de voorgrond treedt. Aan een gebrek aan drama zal het nu niet meer liggen.

Lees ook: 

Verpleeghuizen wilden al vroeg testen maar werden geweigerd

Terwijl verpleeghuizen in maart probeerden een ramp af te wenden, liepen zij vast in onduidelijkheid over richtlijnen en beschikbaarheid van testen. ‘We wilden personeel laten testen, maar we mochten niet.’

Politieke machteloosheid over sterfte in verpleeghuizen

Grote ongerustheid leeft in de Tweede Kamer over de vele sterfgevallen door corona in de verpleeghuizen. Maar niemand heeft een snelle oplossing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden