Coronavaccin

Ook Europa kan nu denken aan begin van het einde van het coronavirus

Vaccinatie van een Britse zorgmedewerker met het Pfizer-vaccin. Beeld Getty
Vaccinatie van een Britse zorgmedewerker met het Pfizer-vaccin.Beeld Getty

Na de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Israël heeft nu ook Europa het vaccin van Pfizer goedgekeurd. Dat vaccin kan het begin van het einde betekenen van de coronacrisis. Eind deze maand beginnen de eerste landen met vaccineren. Nederland volgt op 8 januari.

Goedkeuring betekent dat volgens het Europees Medicijnagentschap EMA de voordelen van het vaccin groter zijn dan de risico’s. Als de Europese Commissie het positieve advies van het EMA overneemt, mag het vaccin binnen de Europese Unie gebruikt worden voor mensen vanaf 16 jaar.

Het vaccin is beoordeeld op werkzaamheid, veiligheid en kwaliteit. Uit die beoordeling bleek dat het vaccin 95 procent bescherming biedt, ook bij ouderen vanaf 65 jaar, risicogroepen zoals mensen met astma, chronische longziekten, diabetes, hoge bloeddruk of obesitas. Wereldwijd deden 44.000 deelnemers mee aan het onderzoek van Pfizer. De helft van hen kreeg een placebo (nep)vaccin.

Niemand twijfelde vooraf aan de goedkeuring. Onder meer de Britten en Amerikanen hadden het vaccin al goedgekeurd, topvrouw Emer Cooke liet zich twee weken geleden al positief uit over het vaccin en vanuit met name Duitsland werd de druk op het EMA sterk opgevoerd. Duitsland wilde nog voor kerst een goedkeuring.

De snelheid waarmee het vaccin is ontwikkeld en goedgekeurd, geeft niet iedereen een goed gevoel. Dat wantrouwen is niet nodig, vindt hoogleraar vaccinologie aan de Rijksuniversiteit Groningen Anke Huckriede. “Het is zo snel gegaan doordat verschillende fases tegelijkertijd zijn uitgevoerd”, zegt ze. “Dat kon ditmaal omdat er veel geld beschikbaar was. Nu is het dure fase 3 onderzoek al begonnen voordat fase 2 was afgerond. Daarnaast zijn de vaccinleveranciers al begonnen met produceren voordat duidelijk was of het vaccin werkte. Normaal neemt niemand zo’n risico. Nu kon het omdat er voldoende financiële middelen waren.”

Effecten

Huckriede zegt dat de effecten van de vaccinaties nog even op zich zullen laten wachten. Zo zijn in Nederland eerst de 5,5 miljoen zorgmedewerkers, ouderen en kwetsbaren aan de beurt. Als zij eenmaal zijn ingeënt, zal het aantal covid-patiënten in de ziekenhuizen dalen, net als de sterftecijfers. Maar de besmettingen zullen doorgaan. Het zijn vooral de niet-kwetsbaren, zoals jongeren, die het virus oplopen en verspreiden, en zij komen later volgend jaar aan de beurt.

Als eerste mogen de zorgmedewerkers een prik halen. Binnen deze groep zijn er mensen met twijfel. Hoe weet je nu wat de bijverschijnselen op langere termijn zijn als er zo kort is getest? Volgens Huckriede komen bijverschijnselen bij vaccins op langere termijn nauwelijks voor. Iemand krijgt tweemaal een prik, en de stoffen van het vaccin zijn snel weer uit het lichaam verdwenen. Bij medicijnen is dat anders. “Dat neem je dagelijks in. Daardoor kunnen stoffen zich ophopen en op termijn van twee tot drie maanden een dusdanig niveau bereiken dat bijeffecten optreden. Bij vaccins is dat niet zo.”

Asymptomatische besmettingen

Volgens Pfizer biedt het vaccin 95 procent bescherming. Het is niet waarschijnlijk dat het vaccin in de praktijk zo’n hoog percentage haalt. De meest kwetsbare groep doet immers niet mee aan de onderzoeken. Juist in deze groep werken vaccins doorgaans minder goed omdat het immuunsysteem niet meer functioneert zoals het hoort. Daar komt bij dat Pfizer niet weet wat het effect is op de asymptomatische covid-besmettingen. Dat zijn besmettingen die nauwelijks tot ziekte leiden. Naar schatting is 40 procent van alle besmettingen asymptomatisch.

Minister De Jonge voor de ultra-low freezers bestemd voor vaccins. Beeld ANP
Minister De Jonge voor de ultra-low freezers bestemd voor vaccins.Beeld ANP

De onderzoekers van AstraZeneca en de Oxford University hebben daar meer zicht op, zegt Huckriede. “Zij hebben in hun onderzoek regelmatig testen afgenomen. Dat is voor de deelnemers aan het onderzoek onaangenaam en logistiek ook nog eens ingewikkeld. Misschien dat Pfizer dat daarom niet heeft gedaan, al hadden ze kunnen overwegen een deel van de deelnemers te testen. Dat ze dat niet hebben gedaan, is voor mij geen reden te twijfelen aan de werking van het vaccin.”

Het vaccin van Pfizer bestaat uit twee prikken, waar drie weken tussen zit. Zeven dagen na de tweede prik zijn mensen maximaal beschermd tegen het coronavirus. De veiligheid en werkzaamheid bij kinderen onder de 16 jaar is nog onvoldoende onderzocht. Voor zwangere vrouwen geldt dat zij hun arts om advies kunnen vragen.

De bijwerkingen zijn mild. De huid rond de prik kan rood worden, pijn doen en opzwellen. Spier- en gewrichtspijn kunnen ook voorkomen, net als vermoeidheid, hoofdpijn, koude rillingen en verhoging.

Lees ook:

Zo gaat het vaccin van de Pfizer-fabriek naar de Nederlandse arm

Het coronavaccin van Pfizer wordt misschien volgende week al goedgekeurd. Drie te nemen hobbels voordat het vaccineren begint.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden