CoronacrisisZiekenhuizen

Ook de kritieke zorg zal de komende tijd moeten wijken voor covid

Een coronapatiënt wordt verzorgd in een ziekenhuis in Eindhoven. Het grote aantal Covid-19-patiënten zorgt ervoor dat steeds meer andere zorg moet worden geschrapt. Beeld ANP
Een coronapatiënt wordt verzorgd in een ziekenhuis in Eindhoven. Het grote aantal Covid-19-patiënten zorgt ervoor dat steeds meer andere zorg moet worden geschrapt.Beeld ANP

In de week van de aangekondigde versoepelingen, worstelen ziekenhuizen om het hoofd boven water te houden. Steeds vaker stellen ze kritieke zorg uit, zoals kankeroperaties en transplantaties.

Het z-woord viel weer, vrijdag. Drie dagen nadat het kabinet versoepelingen had aangekondigd, sprak Diederik Gommers over ‘code zwart’: de situatie waarin artsen streng moeten selecteren welke acute patiënten ze nog wel en wie ze niet meer kunnen helpen.

“Het voelt alsof we daar volgende week in zitten”, zei Gommers op Radio 1, op basis van gesprekken met collega’s. “Ik hoop dat nog ergens een rode stopknop zit, die we voor dinsdag kunnen gebruiken.” Hoe nijpend is de situatie in de ziekenhuizen precies? En waar blijft die voorspelde daling?

Ook ‘code rood’ kost levens

Allereerst: de focus op ‘code zwart’ vertroebelt het beeld. Ook in ‘code rood’ is de situatie in de ziekenhuizen uitermate beroerd. De afgelopen maanden is die stap voor stap verslechterd. Nu zitten we één stapje onder code zwart, maar ook die situatie kost levens.

Artsen stellen nu kritieke planbare zorg uit. Het gaat om zorg die tussen ‘gewone’ planbare zorg en acute zorg in zit: denk aan kankeroperaties of transplantaties. Deze ingrepen moeten eigenlijk binnen zes weken worden verricht om blijvende gezondheidsschade of verlies aan levensjaren te voorkomen.

Die zorg zou moeten doorgaan, ook tijdens een coronagolf. In het grootste deel van Nederland is dat echter niet meer het geval, blijkt uit een rapport van de Nederlandse Zorgautoriteit van donderdag. In Utrecht en Limburg slaagt zelfs minder dan een kwart van de ziekenhuizen erin deze zorg volledig te laten doorgaan.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

De zorgkwaliteit in Utrecht komt in gevaar, volgens de NZa

En de situatie verslechtert: het Erasmus MC maakte donderdag bekend dat het alleen nog operaties kan doen die binnen twee weken nodig zijn. En St. Jansdal in Harderwijk schrapte vrijdag alle planbare zorg. In de provincie Utrecht is volgens de NZa op de intensive care het ‘aanpassingsvermogen volledig opgebruikt’ en komt de ‘zorgkwaliteit in gevaar’. Landelijk is een derde van de operatiekamers gesloten, omdat het personeel nodig is voor covid-zorg. In Limburg is bijna de helft van de operatiekamers dicht.

Robin Peeters, voorzitter van de Nederlandse Internisten Vereniging, zei vrijdag in radioprogramma 1op1 dat er nu een stuwmeer van ruwweg 100.000 operaties is, dat nog moet worden ingehaald.

Terug naar code zwart. Er liggen ruim 2600 covid-patiënten in het ziekenhuis, van wie ruim 800 op de intensive care. Met de andere ic-patiënten erbij zijn ruim 1200 ic-bedden bezet. De ziekenhuizen zijn bezig uit te breiden naar 1550 bedden, met dramatische gevolgen voor andere zorg. Dat opschalen gaat moeizamer dan tijdens de eerste golf, vooral omdat meer zorgmedewerkers ziek thuis zitten.

Volgens het Landelijk Netwerk Acute Zorg gaat het aantal ic-bedden eerst nog omhoog naar 1700. Pas als dat niet volstaat, wordt code zwart afgekondigd. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd waarschuwde eerder deze maand, na gesprekken met zorgbestuurders, dat ‘opschalen naar 1700 vrijwel zeker niet haalbaar zal blijken’. Waar de grens dan ligt, moet blijken in de praktijk.

Intussen daalt het aantal positieve tests nog niet. Vrijdag was het 9292, iets minder dan donderdag. Over de afgelopen vijf weken gezien staan beide dagen aan kop.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

De voorspelde daling is onzeker

De lijn omlaag wordt door het RIVM wel voorspeld. Nu steeds meer mensen zijn ingeënt of het virus hebben gehad, zou eind april het aantal nieuwe opnames in het ziekenhuis moeten gaan dalen. Volgende week ligt het gemiddelde aantal nieuwe intensive care-opnames 10 procent lager, zo is de verwachting.

De onzekerheidsmarge is echter groot. Bovendien gaat het RIVM in zijn model uit van een aantal optimistische aannames: dat het vaccineren doorloopt volgens plan, dat de vaccins werken tegen alle varianten, dat immuniteit tegen het virus levenslang is en ook voor mutaties geldt, dat het betere weer de verspreiding van het virus remt en dat Nederlanders zich even goed aan de regels blijven houden als ze nu doen.

Dat Gommers en zijn collega’s zich zorgen maken, komt door die onzekerheid. Bovendien begon het aantal nieuwe opnames in het ziekenhuis juist deze week vervaarlijk te schommelen. Zaterdag en dinsdag waren onverwachte piekdagen.

En als de daling komt, dan zal die minder snel verlopen dan zonder versoepelingen het geval was. Daarmee is één ding zeker: de ziekenhuizen moeten de komende tijd nog veel zorg uitstellen die eigenlijk hard nodig is.

Lees ook:

Vanuit de overvolle ic is het duidelijk: versoepelen kan niet

Hoe nijpend de situatie in de ziekenhuizen is, wordt duidelijk in deze reportage vanaf de tjokvolle intensive care van het HagaZiekenhuis. ‘Er zijn dagen dat er niemand bij past.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden