Alcoholgebruik

Onze alcohol-kennis is matig. Willen we wel weten hoe ongezond alcohol is?

Beeld Louman & Friso

De kennis van Nederlanders over alcohol is matig. We zijn geneigd te geloven dat een drankje moet kunnen.

Dat alcohol borstkanker kan veroorzaken, weten maar weinig Nederlanders. Hetzelfde geldt voor de link tussen dementie en alcohol. Dat de lever te lijden heeft onder overmatig drinken is dan weer wel bekend. Gisteren maakte het ministerie van volks­gezondheid de resultaten bekend van een onderzoek naar alcoholkennis bij Nederlanders. Die is onvoldoende. Het rapportcijfer is gemiddeld een 5,1.

Terwijl onderzoeken de negatieve gezondheidseffecten van alcoholgebruik wel degelijk aantonen, geloven Nederlanders liever dat af en toe glaasje best gezond is. “Die gedachte is gebaseerd op een achterhaalde studie”, zegt Julia van Weert, hoogleraar gezondheidscommunicatie aan de Universiteit van Amsterdam. “De kennis van Nederlanders over alcohol is niet up-to-­date.” 

Misschien dat mede daarom vorig jaar 1,1 miljoen Nederlanders stevig innamen. Dat wil zeggen; meer dan 21 glazen per week voor mannen en 14 glazen per week voor vrouwen. 29.000 mensen zochten hulp om van de drank af te komen en op de afdeling spoedeisende hulp kwamen 18.000 Nederlanders binnen vanwege ongelukken die met alcohol te maken hadden.

Meer cijfers vanuit het ziekenhuis: 7,3 procent van alle gevallen van borstkanker (in totaal bijna 15.000 in 2017) is gerelateerd aan alcohol. Bij slokdarmkanker is dat zelfs 44,7 procent (van de ongeveer 2500 gevallen in 2018).

‘Je kunt er langdurig ziek van zijn’

Minder alcohol is een van de pijlers van het Preventieakkoord waar staatssecretaris Blokhuis zich voor inzet. Dat is vanaf volgend jaar terug te zien in campagnes die waarschuwen voor de gezondheidsrisico’s.

Een goede eerste stap, zegt Van Weert. Gedragsverandering begint namelijk bij kennis. “Wij doen onderzoek naar gedragsverandering”, zegt ze. “Kennis is één, maar zelfs als mensen weten dat iets niet gezond is, is het nog moeilijk om gedrag te veranderen. Bij alcohol is de kennis al onder de maat. Dat is bij andere ongezonde gedragingen het probleem niet. Iedereen weet dat roken ongezond is. Toch roken mensen gewoon door. Na de kennis volgen nog veel stappen die gezet moeten worden.”

Juist bij alcohol zal gedragsverandering lastig zijn, omdat het ‘onderdeel is van onze cultuur’, zegt Van Weert. “Dat geldt voor alle lagen van de bevolking, van hoog tot laag.” Alcohol wordt volgens Van Weert gezien als iets relatief onschuldigs, als een pleziertje dat iemand zich niet snel laat afnemen.

Staatssecretaris Blokhuis zegt in een verklaring dat hij net als heel veel Nederlanders echt kan genieten van een wijntje of biertje. “Zeker ook in deze periode van het jaar als je samen aan tafel zit met de mensen om je heen. Dat plezier gun ik iedereen. Tegelijkertijd weten wetenschappers steeds meer over de aanzienlijke risico’s van alcohol voor onze gezondheid. Daar moeten we met z’n allen echt meer oog voor hebben. Gezondheid staat bovenaan in ieder mensenleven.”

Dat laatste klopt niet helemaal. Als gezondheid ten koste gaat van een goed of gezellig leven is de keus niet altijd makkelijk. Van Weert: “Mensen met een verslaving of ongezonde gewoonte zeggen al snel tegen zichzelf: dan maar een paar jaar korter leven. Maar je gaat niet van de ene op de andere dag dood door alcohol. Je kunt er langdurig ziek van zijn.”

Zelf testen wat u weet over alcohol? Kijk op alcoholexamen.nl.

In een eerdere versie van dit stuk stonden foutieve cijfers over borstkanker.

Lees ook:

Alcohol is een drug. Stop met onderscheid maken

Het onderscheid dat we maken tussen drank en drugs is onterecht en verbloemt de schadelijkheid van alcohol, meent student Thijs Rood. Hij pleit voor ander woordgebruik.

Alcohol? Het valt me nu pas op hoe vaak ik ‘nee’ moet zeggen

Het is half tien in de ochtend en mij is net een biertje of een wijntje aangeboden. Koffie of thee mag ook, dat moet ik erbij zeggen. Maar niemand zou ervan ­opkijken als ik koos voor de alcoholische variant, schrijft columnist Stevo Akkerman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden