Onderzoekscommissie

Onderzoek: Zorg is topsport, maar zorgpersoneel wordt zo niet behandeld

Medewerkers geven zorg aan een coronapatiënt op de intensive care. Beeld ANP
Medewerkers geven zorg aan een coronapatiënt op de intensive care.Beeld ANP

Ziekenhuizen en verpleeghuizen hebben te weinig oog voor hun personeel, stelt een onderzoekscommissie. ‘Het denken moet kantelen.’

De personeelstekorten in de zorg worden pas opgelost als verpleegkundigen en verzorgenden op de werkvloer meer invloed en aandacht krijgen. Hun wensen worden nauwelijks gehoord door de werkgevers in de zorg, ook niet in de coronacrisis. Dat zegt de onafhankelijke commissie Werken in de zorg die door het kabinet is gevraagd te kijken naar de personeelstekorten tijdens de coronacrisis.

De commissie is ‘geschrokken’ van het gebrek aan aandacht bij werkgevers voor het personeel. “Modern werkgeverschap is ver te zoeken. Er wordt van het personeel heel veel gevraagd, maar vanuit de werkgever te weinig gegeven”, zegt de voorzitter van de commissie, Doekle Terpstra.

Terpstra schetst ‘een beeld van bijna hebberige organisaties’. Zorgprofessionals worden geacht productie te leveren en zich te voegen naar wat voor de organisatie het meest efficiënt is. “Ook tijdens de coronacrisis gaan zorgprofessionals vaak over hun eigen grenzen heen”. Vooral in verpleeghuizen komt personeel aandacht tekort, maar het probleem speelt over de hele linie van de zorg. Dinsdag verschijnt het rapport.

Zeggenschap is ver te zoeken

Door het advies liggen er nu twee politieke kwesties op tafel. Er loopt al een fel politiek debat over de salarissen in de zorg. Daar komt de discussie bij over de zwakke positie van personeel op de werkvloer. Het kabinet maakt zich ook zorgen over slecht werkgeverschap, maar vindt tot nu toe dat de werkgevers in de zorg zelf verantwoordelijk zijn.

Terpstra, oud-bestuurder in de onderwijs, kwam instellingen tegen waar het personeelsbeleid niet verder gaat dan ‘roosters maken’. Of waar het personeelsbeleid valt onder de verantwoordelijkheid van de afdeling automatisering. Personeel heeft weinig inspraak in grote zaken als loopbaanperspectief, maar ook in praktische zaken als vakantieplanning of werktijden. Zeggenschap is ver te zoeken. Voor individuele wensen is weinig ruimte.

Zorg is topsport, stelt de commissie, die het kabinet en de werkgevers adviseert om het zorgpersoneel ook zo te behandelen. Het werk verdient topsport-omstandigheden, en een klimaat waarbinnen mensen kunnen presteren. Daar moeten zorgverzekeraars ook meer op letten, aldus de commissie.

‘In de top van instellingen is nauwelijks aandacht voor werkgeverschap’

“Het denken moet kantelen. We komen niet zomaar met dat beeld van topsport”, zegt commissievoorzitter Terpstra. “Zieken- en verpleeghuizen waren de afgelopen jaren volledig gericht op de patiënten en bewoners. Alles draaide om goede zorg, om productie tegen een scherpe prijs. Daar is iets verloren gegaan. Want voor goede zorg is goed personeel nodig, en modern werkgeverschap. Bij veel werkgevers is het kwartje nog steeds niet gevallen dat ze ook werkgever zijn. In de top van instellingen is er nauwelijks aandacht voor”.

Over salarissen spreekt de commissie zich niet uit. Dat doet wel een ander adviesorgaan, de Raad voor de Volksgezondheid & Samenleving (RVS). Dat komt dinsdag met een rapport hoe voorkomen kan worden dat personeel de zorg verlaat, zoals nu nog massaal gebeurt. De RVS roept het kabinet op te kijken naar hogere startsalarissen voor met name de verzorgenden. Het is dringend nodig het werk van verpleegkundigen en verzorgenden ‘anders te gaan waarderen en te erkennen’.

Lees ook: 

Kamerlid Femke Merel van Kooten bedacht de zorgbonus: ‘Ik houd Rutte aan zijn woord’

Het kabinet moet zorgbonussen royaal uitbetalen, vindt Kamerlid Femke Merel van Kooten. Zij bedacht de zorgbonus en kreeg dit voorjaar alle fracties mee. ‘Dat een goedbedoeld gebaar voor zoveel verdeeldheid zou zorgen, heeft niemand gewild.’

Eerdere waarschuwing: de zorg blijft een ‘vergiet’

Personeel in de zorg vertrekt vaak al binnen een twee jaar, waarschuwde de onafhankelijke commissie ‘Werken in de zorg’ eerder al aan het kabinet. Wat gedaan wordt, is bij lange na niet genoeg om de huidige en de toekomstige personeelstekorten op te lossen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden