Ouderenzorg

Onderzoek VU: ‘Oudere met verpleging thuis leeft langer dan in verpleeghuis’

Mevrouw van der Ark wordt thuis verzorgd door Michelle Leijendekker van Vierstroom Verpleeg Thuis.  Beeld Inge van Mill
Mevrouw van der Ark wordt thuis verzorgd door Michelle Leijendekker van Vierstroom Verpleeg Thuis.Beeld Inge van Mill

18.000 ouderen in Nederland krijgen verpleeghuiszorg thuis. Zij leven gemiddeld langer dan ouderen in het verpleeghuis, zeggen onderzoekers van de Vrije Universiteit.

Ouderen die thuis intensief verzorgd worden, leven ongeveer een jaar langer dan ouderen in het verpleegtehuis. Dat blijkt uit een onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam.

2100 ouderen die zorg kregen van zorgorganisatie Fundis in de regio Gouda, of van MeanderGroep in de regio Heerlen, vormden samen de onderzoeksgroep. In totaal kozen 1550 ouderen voor zorg in het verpleeghuis, de rest koos voor verpleeghuiszorg thuis. De twee organisaties bieden beide vormen van zorg, en gaven samen met het Centrum Indicatiestelling Zorg de opdracht tot het onderzoek.

De onderzoekers volgden de ouderen vier jaar. Wie koos voor verpleeghuiszorg thuis, leefde gemiddeld na het begin van de zorg nog drie jaar, wie koos voor het verpleeghuis nog twee jaar, zo becijferden de onderzoekers, op basis van de ouderen die tijdens de onderzoeksperiode overleden.

‘Ouderen worden uit hun sociale context getrokken’

Niet alleen maakten ze langer gebruik van zorg, ze werden ook ouder. Neem de subgroep ouderen met een indicatie voor beschermd wonen, met intensieve dementiezorg. Van de ouderen in deze groep die in een instelling woonden, overleed in het onderzoek 50 procent voor de 90ste verjaardag. Bij dezelfde groep cliënten die zorg thuis kregen, was de helft na de 96ste verjaardag nog in leven.

Wat verklaart nu dat verschil in levensverwachting tussen het verpleeghuis en thuis? “Nader onderzoek is nodig. Maar verhuizing naar een instelling zorgt vaak voor een enorme ontregeling”, zegt bestuursvoorzitter Jack Jansen van MeanderGroep. “Ouderen worden uit hun sociale context getrokken. Bij dementie zien we daarna vaak een snelle aftakeling.”

Bij verpleeghuiszorg thuis komen verpleegkundigen vaak meerdere keren per dag bij de ouderen langs. Zij verrichten de complexere zorg. Mantelzorgers nemen een ander deel van de zorg op zich. Volgens de laatste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek kregen in 2019 ruim 18.000 ouderen in Nederland verpleeghuiszorg thuis. De groep in verpleeghuizen is veel groter: in totaal 115.000 ouderen.

Verpleegzorg thuis bestaat sinds 2015, en is bedoeld voor ouderen die veel zorg nodig hebben. Hun gezondheid is slechter dan die van andere groepen ouderen die thuiszorg krijgen.

Ouderen die kiezen voor thuiszorg hebben vaak meer geld

Maar ook binnen de groep die recht heeft op intensieve zorg, bestaan grote verschillen in gezondheid. De onderzoekers corrigeerden daarvoor door te kijken naar het zorgprofiel van de ouderen, dat aangeeft op welke type zorg ze precies recht hebben. Maar dit is wel een redelijk grove indeling: de vraag is of alle ouderen binnen zo’n profiel ook echt ongeveer even gezond zijn.

Volgens Pieter Bakx, gezondheidseconoom aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, zijn het waarschijnlijk vaker de ‘relatief gezonde ouderen’ die zullen kiezen voor verpleeghuiszorg thuis, zo zegt hij in reactie op het onderzoek. Nogal wiedes dat zij ook een lagere sterftekans hebben, vindt Bakx. “Zulke achtergrondkenmerken verklaren mogelijk een deel van het gerapporteerde sterfte-verschil.”

Wat de vergelijking verder lastig maakt, is dat ouderen die kiezen voor zorg thuis vaak meer geld hebben. En: waarschijnlijk hebben ze ook meer mantelzorgers, die het thuis blijven wonen mogelijk maken.

Met het oog op de vergrijzing

“We konden niet voor alle kenmerken van deze ouderen corrigeren”, zegt Xander Koolman, gezondheidseconoom aan de VU en een van de auteurs van het onderzoek. Mogelijk is het daarom niet alleen het verschil in zorg dat maakt dat de ene groep ouder wordt. “Maar ik denk dat op zijn minst een deel van dit verschil in overleving − misschien is het de helft − wordt veroorzaakt door het langer thuis blijven wonen.”

Volgens Koolman zijn ook de kosten van die zorg thuis lager. Hij hoopt dat het onderzoek zorginstellingen stimuleert om vaker de optie van verpleeghuiszorg aan huis aan te bieden, en met het oog op de vergrijzing niet alleen te streven naar méér bedden in instellingen.

“Sommige regio’s zijn al heel ver, in andere regio’s gebeurt het nog nauwelijks”, zegt Koolman. Hij vindt dat ouderen in elk geval de keuze moeten hebben voor deze optie.

Correctie 25-6: In een eerdere versie van dit stuk ontbraken de voornaam en functie van gezondheidseconoom Xander Koolman.

Lees ook:

Mevrouw Van der Ark (83) woont zo lang mogelijk thuis en daardoor leeft ze mogelijk ook langer

Zorg thuis in plaats van in het verpleeghuis draagt bij aan een langer leven, stellen onderzoekers van de VU. De zoons van Kitty van der Ark zijn ook overtuigd: hun moeder vaart er wel bij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden