Corona

Nog geen paniek in verpleeghuizen en thuiszorg

Een bewoonster van Residentie Moermont van zorginstelling TanteLouise tijdens het vaccineren begin dit jaar.  Beeld ANP
Een bewoonster van Residentie Moermont van zorginstelling TanteLouise tijdens het vaccineren begin dit jaar.Beeld ANP

Berichten over zorginfarcten doen anders vermoeden, maar in de verpleeghuizen en thuiszorg is er (nog) geen sprake van paniek.

Marco Visser en Cindy Cloin

Vanuit verpleeghuizen, thuiszorg en ouderenbonden klinkt weer geroep om hulp. Toch is de situatie over het algemeen (nog) niet alarmerend, stellen diverse zorgorganisaties. Wel neemt hier en daar de druk toe.

Landelijk gezien is de situatie onvergelijkbaar met een jaar geleden, zegt Jacqueline de Groot, voorzitter van Verenso, de vereniging voor ouderengeneeskundigen. “We zien wel een flinke toename van besmettingen, maar het grote verschil is toch het vaccin. De ziekte verloopt milder. Vooralsnog. We zijn wel bezorgd over wat er nog komen gaat. Daarom zijn we blij dat straks de boosters komen. Al is alleen het boostervaccin niet genoeg.”

In de regio Rijnmond, een van de regio’s in Nederland met veel besmettingen, steeg het aantal covid-patiënten in verpleeghuizen van een tiental deze zomer naar 235 nu. “Op een totaal van 5750 verpleeghuisbewoners is dat slechts 4 procent”, zegt Franka Eijndhoven van de Rotterdamse zorgorganisatie Aafje. “Maar elke besmetting is er één te veel.”

Sneller herstel

Eijndhoven spreekt namens ConForte, een samenwerkingsverband van zorgorganisaties in de Rijnmond. “De vaccinatiegraad van de bewoners in verpleeghuizen is gelukkig heel hoog, 98 procent, wat dus betekent dat er ook veel minder besmettingen bij onze verpleeghuisbewoners zijn dan in voorgaande golven”, zegt Eijndhoven. “Naast minder grote uitbraken dan voorheen overlijden ook veel minder bewoners en ze herstellen sneller dan voor de vaccinaties.”

Dat geluid komt ook uit de thuiszorg. Van Careyn bijvoorbeeld, een grote zorgorganisatie voor thuiszorg in Utrecht en Zuid-Holland. “De toename van besmettingen onder onze thuiszorgcliënten valt vooralsnog erg mee.”

Precies dezelfde woorden gebruikt BrabantZorg, dat zich vorig jaar midden in de coronabrandhaard bevond. En nu? “Het valt enorm mee, er zijn heel weinig besmettingen”, zegt een woordvoerder van BrabantZorg. “Van onze ongeveer vierduizend cliënten in de thuiszorg zijn er momenteel drie met corona besmet.”

Geen paniek

Daarmee vervalt nu de noodzaak om speciale thuiszorgteams op te tuigen, zoals in 2020 wel het geval was. “De klachten zijn gelukkig mild. Vorig jaar hebben we zo veel verdriet en ellende gezien, dat hopen we niet meer mee te maken. Op dit moment is er zeker geen sprake van paniek. Onze medewerkers kennen de richtlijnen en weten wat ze moeten doen.”

Iets drukker is het bij Thuiszorg Pantein in het Brabantse Uden; brandhaard in de eerste golf. “Aan het begin van de coronacrisis in het voorjaar van 2020 was het aantal besmettingen in deze regio torenhoog”, zegt Lianne Toonen, als manager en verantwoordelijk voor elf thuiszorgteams. “Nu het aantal besmettingen toeneemt, loopt de druk opnieuw op. Er zijn klanten met corona, maar minder dan tijdens de eerste golf.” Ook zijn ze vaak wat minder ziek. De thuiszorgmedewerkers weten wat hen te doen staat. “In het dagelijks werk gaan we ervan uit dat ‘corona er is’. Het is natuurlijk vervelend en extra belastend, maar iedereen weet hoe ze moeten handelen.”

Infectiepreventie

De lessen van vorig jaar zijn ook geleerd in de verpleeghuizen. “Anders dan vorig jaar is de infectiepreventie goed op orde”, stelt Verenso-voorzitter De Groot. Dat gaat over afstand houden, handhygiëne, dragen van mondneusmasker en andere beschermingsmiddelen en niet bij elkaar komen in grote groepen tijdens de dagbesteding.

De geluiden vanuit verpleeghuizen en thuiszorg lijken haaks te staan op de berichten over zorginfarcten en verpleeghuizen die worden overspoeld door covid. De zorginfarcten spelen in delen van het land, en vooral in ziekenhuizen. De verschillen zijn groot, en dat speelt ook in verpleeghuizen. Ruim 20 procent van de verpleeghuizen heeft de afgelopen vier weken minstens één covid-patiënt binnen de muren gehad. Daaronder ook huizen die ineens met 110 besmette inwoners te maken krijgen, zoals de Kwadrantgroep in Friesland.

Wel grote problemen

De problemen in de verpleeghuis- en thuiszorgsector zijn overigens wel groot, maar dat komt vooral door de personeelstekorten, iets wat al speelde voor corona. Het hoge ziekteverzuim komt daar nog eens bovenop. “Het verzuim schommelt in deze regio tussen de 8,5 procent en 10 procent”, zegt Eijndhoven van het Rotterdamse Aafje. “En komt ook door medewerkers die besmet zijn geraakt.”

De geruststellende geluiden ten spijt, benadrukt Eijndhoven wel dat er grote zorgen zijn onder de zorgmedewerkers. “Er heerst echt een gevoel van ‘daar gaan we weer’, en dat terwijl er al zo weinig zorgmedewerkers zijn. Dus voor ons blijven die maatregelen echt belangrijk en we blijven iedereen vragen om mondmaskers te dragen, anderhalve meter afstand te houden, handen te wassen en goed te ventileren.”

528 locaties getroffen

Het aantal verpleeghuizen met minimaal één besmetting in de afgelopen vier weken loopt snel op. 528 locaties zijn ondertussen getroffen. Dat is ongeveer 21,6 procent van alle verpleeghuislocaties; vergelijkbaar met de situatie eind oktober, toen de tweede golf Nederland raakte. Het aantal sterfgevallen in verpleeghuizen ligt gemiddeld rond de tien. Dat is vergelijkbaar met begin oktober. De stijging van besmettingen gaat dus sneller dan de stijging van het aantal doden.

De meeste besmette verpleeghuizen zijn te vinden in Zuid-Limburg, de regio die het brandpunt is van de huidige golf. Bijna 37 procent van de locaties telt een positief geteste bewoner. Zuid-Holland-Zuid (32,7 procent) en Zaanstreek Waterland (31,4 procent) volgen. Zuidoost-Brabant, zo zwaar getroffen in de eerste golf, telt procentueel het minste aantal besmette verpleeghuizen.

Voor de thuiszorg zijn geen gedetailleerde cijfers bekend.

In een eerdere versie stond dat ook Verenso nog geen grote onrust zag in verpleeghuizen. Het gesprek tussen Verenso en Trouw was enkele dagen voor publicatie. Op het moment van publicatie was de situatie zorgelijker en daarmee was de uitspraak niet meer van toepassing.

Lees ook:

Grote druk op de wijkverpleging is een blijvertje

Over de hele breedte loopt de zorg in Nederland vast. Vanuit ziekenhuizen komen bijna dagelijks berichten over zorginfarcten en vorige week liet een grote groep huisartsen weten dat zij lijden onder de hoge werkdruk. Dat is in de wijkverpleging niet anders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden