Engels onderzoek

Minder ziekenhuisopnames door omikron, mogen we juichen?

Restaurants in Londen serveren eten en drinken op het terras, waar de kans op besmetting minder groot is dan binnen.  Beeld AFP
Restaurants in Londen serveren eten en drinken op het terras, waar de kans op besmetting minder groot is dan binnen.Beeld AFP

Goed nieuws over omikron uit Engeland. Toch blijft voorzichtigheid geboden.

Marco Visser

De geluiden dat omikron minder ziek maakt, worden al langer gehoord. Maar echte harde gegevens dat de nieuwe variant inderdaad tot minder ziekenhuisopnames leidt waren er niet. Woensdag verscheen een nieuw onderzoek in Engeland van het Imperial College London. Wie besmet raakt met de omikronvariant heeft 40 tot 45 procent minder kans om zo ziek te worden dat hij of zij minimaal een nacht in het ziekenhuis moet blijven. Eindelijk harde, hoopvolle gegevens.

Hoewel, de cijfers mogen hard zijn, maar zegt het werkelijk iets over die vermeende milde variant? Het zijn vooral jongeren die besmet zijn met omikron. Dat vertekent het beeld in het Engelse onderzoek, want jongeren hebben minder last van de ziekte.

Ook de vaccinaties vertekenen. Delta richt zich vooral op de ongevaccineerden, want om het ingeënte deel van de bevolking staat een legertje afweerstoffen. Dat leger houdt niet alle delta’s tegen, maar wel veel.

Vrij toegang

Anders is dat bij omikron. Het vaccin beschermt niet goed tegen infectie met de nieuwe variant. In de woorden van RIVM-baas Jaap van Dissel: omikron heeft een andere jas aangetrokken en is daardoor niet herkenbaar als vijand. Zodoende heeft omikron vrij toegang tot de grote groep gevaccineerden en mensen die de ziekte al hebben doorgemaakt. Dat leidt tot ‘doorbraakinfecties’ en deze zijn dan ook vaak terug te zien onder mensen die positief testen op omikron.

Vaccins werken goed tegen ernstige ziekte, waardoor iemand na een doorbraakinfectie zelden in het ziekenhuis belandt. Dat kan een reden zijn waarom omikron onschuldiger lijkt dan hij wellicht is.

Sterk vertekende resultaten

Dat voorbehoud maken wetenschappers ook. Niet alleen in Engeland, ook in Denemarken. Daar zien onderzoekers dat 0,6 procent van de personen met omikron naar het ziekenhuis moet. Voor andere varianten ligt dat percentage bijna drie keer zo hoog. Maar het Deense RIVM waarschuwde al dat de resultaten sterk zijn vertekend vanwege het hoge aantal jongeren en gevaccineerden.

Gegevens uit Schotland laten hetzelfde zien als in Denemarken. De kans op opname in het ziekenhuis is na besmetting met omikron ongeveer 60 procent kleiner dan na besmetting met delta.

Wat leren al deze onderzoeken? Niet dat omikron tot mildere covid leidt. Wel dat mensen minder vaak in het ziekenhuis komen na een besmetting met de nieuwe variant. Oftewel: antistoffen en afweercellen beschermen ook tegen omikron.

Boosters

De onderzoeken zijn de afgelopen weken uitgevoerd, toen het percentage mensen met boosters lager was dan nu. Boosters peppen het immuunsysteem op zodat omikron straks net als delta minder makkelijk nieuwe gastheren kan bereiken. En als het omikron toch lukt, leidt dat tot nog minder ziekenhuisopnames.

Hoe meer over omikron bekend is, des te beter werken de modellen die uitbraken voorspellen. Daar kunnen beleidsmakers dan weer mee aan de slag. Die beleidsmakers lijken niet te reageren op berichten dat omikron wellicht milder is. Overal in Europa worden maatregelen eerder strenger dan soepeler. Dat heeft alles te maken met de besmettelijkheid.

Besmettelijkheid meten

Besmettelijkheid is op twee manieren te meten. De eerste is door het reproductiegetal, de R. De golf van de deltavariant dooft in Nederland langzaam uit, wat betekent dat de R voor delta onder de 1 is beland. Omikron is in opmars omdat de nieuwe variant ook de grote groep gevaccineerden kan bereiken. Dat reproductiegetal ligt dus ver boven de 1.

De tweede manier om de besmettelijkheid vast te stellen is via de R nul. Dat is het reproductiegetal als er geen maatregelen zouden zijn en niemand antistoffen heeft. Voor delta ligt het reproductiegetal nul tussen de 6 en 7. Bij omikron is het getal nog niet bekend. Er zijn wel schattingen, die oplopen tot 10.

Zelfs als mensen die besmet zijn met omikron naar verhouding minder vaak in het ziekenhuis belanden dan bij de deltavariant, dan nog kunnen er straks veel meer mensen ernstig ziek worden. Juist doordat omikron zoveel besmettelijker is. Vandaar dat overheden zo voorzichtig zijn.

Lees ook:

Is omikron een weg uit de pandemie? 12 vragen en antwoorden over de nieuwe mutatie

De coronavariant omikron dwong Nederland dit weekend in een onmiddellijke lockdown. Tegelijk is er nog maar weinig bekend over de virusmutatie, benadrukte RIVM-chef Jaap van Dissel. Onze wetenschapsredactie zet de meeste prangende vragen van lezers en de redactie op een rij.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden