Mondkapjes

Miljoenen mondkapjes die aan ziekenhuizen werden aangeboden, deugden niet. ‘Iedere boef drukte er een FFP2-label op’

Veel mondkapjes die vorig jaar werden aangeboden aan ziekenhuizen, hielden het coronavirus onvoldoende tegen. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Veel mondkapjes die vorig jaar werden aangeboden aan ziekenhuizen, hielden het coronavirus onvoldoende tegen.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De mondkapjesmarkt was nogal een wild westen vorig jaar. Twee derde van de import-mondmaskers die in het voorjaar aan negentien ziekenhuizen werden aangeboden, deugde niet. Dat blijkt uit onderzoek.

Tijdens de eerste coronapiek werd Nederland overspoeld door medische mondmaskers van slechte kwaliteit. Twee derde van de geïmporteerde mondmaskers die bij ziekenhuizen werden aangeboden deugde niet, blijkt uit onderzoek van de Technische Universiteit Delft. De mondkapjes werden door tussenhandelaren naar Nederland gehaald.

Er was in de zorg een groot tekort aan mondkapjes, waar allerlei partijen op insprongen. Dankzij de testen in Delft konden de ziekenhuizen afzien van aankoop. Als de ziekenhuizen de maskers niet hadden laten testen, werkten medewerkers mogelijk onvoldoende beschermd met covid-patiënten. Dat er op de mondkapjesmarkt gesjoemeld werd met de kwaliteitseisen was al bekend, maar dit onderzoek laat de schaal van de misstanden zien.

‘Die maskers zijn mogelijk wel elders in de zorg terechtgekomen’

Hoewel de maskers in de ziekenhuizen niet zijn gebruikt, vermoedt onderzoeksleider Tim Horeman dat ze door de handelaren wel elders opnieuw zijn aangeboden of gedoneerd. “Mogelijk zijn ze wel in de thuiszorg of ouderenzorg terechtgekomen.” Ook is een deel van de slechte maskers mogelijk al in de ziekenhuizen gebruikt voor de TU begon met testen, denkt Horeman.

De universiteit onderzocht in totaal 140 miljoen mondmaskers die van maart tot en met juli 2020 aan negentien Nederlandse ziekenhuizen werden aangeboden. Dat gebeurde steekproefsgewijs, per levering: in totaal gingen 474 mondmaskers door het testapparaat. De ziekenhuizen eisten dat de aanbieders hun maskers door de TU lieten testen. Rond september 2020 droogde de stroom importmaskers op, omdat de ziekenhuizen weer via hun vaste kanalen betrouwbare maskers kregen.

Tim Horeman, onderzoeker aan de TU Delft. Beeld RV
Tim Horeman, onderzoeker aan de TU Delft.Beeld RV

De onderzochte maskers hadden een FFP2-label

Het gaat in het onderzoek om FFP2-maskers: de op een na hoogste beschermingsklasse. Dit soort maskers wordt gebruikt bij de verzorging van coronapatiënten in situaties waarbij een hoog risico is op het verspreiden van virusdeeltjes, bijvoorbeeld als ze geïntubeerd worden om beademing mogelijk te maken.

De ziekenhuizen hadden onvoldoende maskers van hun vaste, betrouwbare merken, zoals het Amerikaanse 3M. “Het lijkt erop dat zo’n beetje elke Chinese boer in die tijd maskers kon gaan maken”, zegt Horeman. “En iedere boef drukte er dat FFP2-keurmerk op, omdat ze wisten dat dat in Europa nodig was. We zagen zelfs een product uit Turkije op een sok met elastiekjes eraan. Maar alle logo’s stonden erop, inclusief FFP2.”

In Nederland werden de maskers ingekocht door vaak onwetende tussenhandelaren, zegt Horeman. “Bedrijfjes die andere inkomsten zagen opdrogen. Er zaten autohandelaren en zelfs taartverkopers bij.”

Een FFP2-masker stopt officieel 94 procent van de deeltjes in de lucht die mogelijk het virus meedragen. Horeman kwam maskers tegen die 20 procent scoorden, of nog veel lager. Slechts een derde van de import-maskers voldeed wel.

Horeman deed ook onderzoek naar het hergebruik van mondkapjes

De test van de importmaskers is bijvangst in een ander onderzoek: naar het hergebruik van maskers. De onderzoeksgroep van Horeman ontwikkelde samen met het bedrijf GreenCycl een methode om de maskers van bekende merken opnieuw te gebruiken, om zo de tekorten tegen te gaan.

Aan het eind van dat proces werden de maskers op werkzaamheid getest. De hergebruikte maskers scoorden beter dan de nieuwe importmaskers. Ruim 50 procent kon opnieuw dienstdoen.

Lees ook:

‘Belangeloze’ gift van mondkapjes voor de zorg blijkt commerciële zakendeal

Politiek commentator en lobbyist Sywert van Lienden kwam in het voorjaar van 2020 in actie om het zorgpersoneel aan beschermingsmiddelen te helpen. Dit voorjaar kwam hij in opspraak door die deal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden