null Beeld

ConsultLijnzaad

Lijnzaad een superfood? ‘Superfoods bestaan niet’

Van vogelvoer naar superfood: maar hoe gezond is lijnzaad nou? Eet het niet elke dag, zegt het Voedingscentrum.

Lijnzaad maakte de afgelopen tien jaar flink promotie: van een pitje dat voornamelijk bekendstond als vogelvoer, tot gezond supervoedsel. Het is een lid van de reeks bessen, zaadjes en bonen uit de superfood-trend, waarbij aan voedsel een reeks positieve gezondheidseffecten wordt toegedicht.

Zo doet een 70-jarige lezeres elke dag een eetlepel gebroken lijnzaad in de geiten­yoghurt. Waarom ze er precies mee begonnen is, weet ze niet, maar waarschijnlijk om iets te doen aan haar te hoge cholesterol, en omdat het de darmwerking stimuleert.

Ze koopt daarvoor altijd gebroken lijnzaad, omdat dat beter zou werken. Maar nu las ze dat je lijnzaad juist niet gebroken moet kopen, omdat het snel zou oxideren. Beter zou het zijn om het lijnzaad heel te kopen en zelf voor gebruik te maken, bijvoorbeeld in een koffiemolen. Klopt dat?

Opzwelling

Eerst over de heilzame werking van lijnzaad, het zaad van de vlasplant. Lijnzaad is misschien hip, maar zo nieuw is het gebruik voor een betere gezondheid nu ook weer niet. Vlas wordt al duizenden jaren verbouwd in Europa. Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam, schreef eerder in zijn column in Het Parool dat lijnzaad al vroeg werd gebruikt als ontstekingswerend middel. Het gebruik als laxeermiddel is veel recenter, volgens Seidell simpelweg omdat obstipatie, ‘een typische welvaartsziekte’, vroeger niet veel voorkwam.

Lijnzaad bevat volgens Seidell stoffen die in water zorgen voor ‘opzwelling en slijmvorming’. “Daardoor wordt het volume van de ontlasting groter en wordt die vochtiger, waardoor die beter de darm kan passeren”, aldus Seidell. En inderdaad: om die stoffen vrij te laten komen is het belangrijk het lijnzaad te malen of op zijn minst te kauwen.

In lijnzaad zit linolzuur, dat volgens Seidell inderdaad een cholesterolverlagende werking heeft, wat weer goed is voor hart- en bloedvaten. En: lijnzaad bevat alfalinoleenzuur, een omega-3-vetzuur. Ook goed voor het hart, en ontstekingsremmend.

Gifstof

Toch adviseert het Voedingscentrum om geen grote hoeveelheden lijnzaad te eten, en om het ook niet te lang te gebruiken. “Een beperkt en tijdelijk gebruik van 15 tot 45 gram gebroken lijnzaad per dag geeft geen problemen”, volgens het Voedingscentrum. “Een hoeveelheid van 15 gram gebroken lijnzaad wordt als veilig beschouwd, als je dit niet gedurende lange tijd doet.” 15 gram, dat is een of twee eetlepels gebroken lijnzaad.

De lezer doet ‘sinds enkele jaren’ dagelijks een eetlepel in de yoghurt. Het voedingscentrum raadt dit af. “Lijnzaad bevat namelijk cyanogenen, net als bijvoorbeeld vlierbessen, bittere amandelen en exotische knolgewassen (zoals cassave). Het menselijk lichaam kan cyanogenen omzetten in de gifstof cyanide (blauwzuur)”, zo luidt de onheilspellende boodschap op de website. Een te hoge dosis cyanide kan de ademhaling belemmeren en een hartstilstand veroorzaken.

Variatie

Dat wil niet zeggen dat dat deze lezer ook zal overkomen als ze het lijnzaaddieet voortzet, legt een woordvoerder van het Voedingscentrum uit. “Ieder lichaam reageert anders.” Toch zou ze aanraden om niet dagelijks lijnzaad te blijven gebruiken. Ze wijst erop dat veel van de nuttige stoffen uit lijnzaad ook in andere voeding zitten, zoals volkorenbrood (vezels) en walnoten (alfalinoleenzuur). Als je maar afwisselend genoeg eet, volgens de schijf van vijf, krijg je van alles voldoende binnen. “Het is belangrijk je niet op één voedingsmiddel te richten om er bepaalde voedingsstoffen uit te halen. Zogenaamde ‘superfoods’ bestaan niet. Variatie is belangrijk”, stelt de woordvoerder.

Dan die oxidatie, daar was het de lezer om begonnen. Inderdaad waarschuwen voedingsexperts ervoor dat gebroken lijnzaad snel oxideert, ofwel bederft. Zelf lijnzaad breken is een optie. Maar dan liefst wel grof. Is het lijnzaad gemalen, in fijne stukjes, dan neemt het lichaam ook meer schadelijke stoffen op, waarschuwt het Voedingscentrum.

Te veel lijnzaad kan soms ook juist verstoppingen veroorzaken. Dan is het beter met het gebruik te stoppen.

Aanvulling 15 februari: De bezwaren tegen te frequent gebruik van lijnzaad gelden volgens het Voedingscentrum niet voor lijnzaadolie. Daar zitten vrijwel geen cyanogenen in.

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden