Een werknemer van de apotheek demonstreert een mondkapje.

7 vragenPreventie

Let erop hoe vaak je aan je gezicht friemelt en andere tips om besmetting te voorkomen

Een werknemer van de apotheek demonstreert een mondkapje. Beeld ANP

De corona-epidemie raakt sinds donderdag ook Nederland en het aantal besmetting lijkt toe te nemen. Wat moet u wel en niet doen? Zeven vragen. 

1. Wat moet ik doen als ik Diemen, Tilburg of Loon op Zand ben geweest, plaatsen waar het nieuwe coronavirus is gesignaleerd?

Stond je op een praalwagen in Loon op Zand, of liep je dit weekend verkleed door ‘Kruikenstad’ Tilburg, of ging je winkelen in Diemen? Dan kan het zijn dat coronavrees zich van je meester maakt. Een geruststelling: de patiënt uit Loon op Zand, die in het ziekenhuis in Tilburg ligt, was nog niet besmettelijk tijdens carnaval.

Van de twee Nederlanders die besmet zijn met het coronavirus is bekend waar ze het opliepen: in Italië. Volgens Bert Niesters, hoogleraar medische microbiologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, is dat goed nieuws. Hierdoor kan met een contactonderzoek het virus goed ingedamd worden. “Meer zorgen maak ik me over de uitbraak van het virus net over de grens bij Limburg, daar is nog geen directe link met China of Italië gevonden, waardoor het nemen van maatregelen lastiger is.”

Als je in één van de coronaplaatsen geweest bent of woont en je je fris en fruitig voelt, maak je dan sowieso geen zorgen. Covid-19, zoals de ziekte heet, zorgt bij een groot deel van de mensen amper voor klachten. Krap één op de vijf krijgt heeft ernstige klachten. Daarbij: als je geen symptomen hebt, kun je anderen niet besmetten.

“Hoe zieker iemand is, hoe meer virus hij kan verspreiden”, aldus het RIVM. Door hoesten en niezen komt het virus uit de keel of longen naar buiten. Er zweven dan kleine, besmettelijke druppels in de lucht, die anderen kunnen inademen, waardoor ze besmet raken.

Alleen als je koorts hebt met luchtwegklachten, zoals hoesten of kortademigheid, én je bent in een besmette regio in binnen- of buitenland geweest, óf je hebt in de afgelopen twee weken contact gehad met een besmette patiënt, dan moet je volgens het RIVM contact opnemen met je huisarts of de lokale GGD voor een test op het virus.

2. Hoe gevaarlijk is bijvoorbeeld de deurknop?

Buiten het lichaam kan het virus zich niet goed verspreiden, dat gaat echt via mensen en dieren. Er is volgens het RIVM geen bewijs dat het langere tijd in de lucht kan blijven en dat de druppels beklijven op deurklinken, pakketjes of open-de-treindeurknopjes. Nederlanders hoeven ook niet bang te zijn dat het virus in voedsel zit, aldus het RIVM. “Blijf vooral normaal doen”, zegt Bert Niesters. “Als je de trein uit wilt, moet je gewoon het knopje indrukken, anders gaat de deur niet open. En als ik het perron zou aflopen, zou ik ook gewoon de roltrap vasthouden. Denk er gewoon aan om nog een keer je handen te wassen.” Zijn belangrijkste advies: houd eens bij hoe vaak je aan je gezicht friemelt, maak jezelf ervan bewust en doe het daarna minder. Dat voorkomt mogelijke besmettingen.

3. Moet je je kind wel naar school sturen in plaatsen waar sprake is van besmetting?

“Kinderen kunnen gewoon naar school”, laat een woordvoerder van het ministerie voor onderwijs weten. Hij legt uit dat het protocol is dat scholen contact opnemen met de plaatselijke GGD als er sprake is van een besmetting in hun stad of dorp, of als ze andere vragen hebben. Daar kunnen lokaal maatregelen uit voortvloeien.

Dat is nu aan de orde in Loon op Zand, waar een 56-jarige man uit besmet is. Wat deze situatie precair maakt, is dat twee familieleden van de patiënt op twee scholen in het dorp werken: De Blokkendoos en De Lage Weijkens. De scholen besloten vrijdag om de kinderen geen coronavrij te geven. 

Als een kind grieperig is, handel dan zoals u gewoonlijk doet, luidt het advies aan ouders van het ministerie, dat een aantal veelgestelde vragen beantwoordt op zijn website. “De kans is groter dat kinderen gewoon griep hebben of verkouden zijn.”

De burgemeester van Tilburg, Theo Weterings, tijdens een persconferentie over de coronabesmetting in zijn stad. Beeld EPA

4. Wat moet ik doen in volle treinen of bussen?

Een overbuurman kucht, het meisje naast hem houdt onomwonden een sjaal voor haar gezicht. Omdat de vakanties voorbij zijn, zitten bussen en treinen maandag weer tjokvol. Zorgen over het nieuwe coronavirus waren er deze week al in de trein. Een reiziger op Twitter: “Ik probeer de hele tijd niet te hoesten om paniek te voorkomen. Mevrouw in de wagon hoest vier keer stevig. Andere mevrouw kijkt nogal verschrikt om. #treinleven.”

Een drukke treincoupé valt niet te vermijden, mensen moeten naar school, werk of gaan bij iemand op bezoek. Vooralsnog heeft het RIVM geen alternatieve adviezen voor in het openbaar vervoer. De NS zeggen nog geen nieuwe maatregelen te nemen. Verwacht dus nog geen omroepbericht in de trein met de laatste tips om het virus tegen te gaan, zoals bijvoorbeeld in Italië gebeurt. Een woordvoerder van de NS vertelt dat de situatie in Nederland daar nog niet om vraagt. Er zijn wel scenario’s voor als het virus zich verspreidt, maar die delen de NS niet.

5. Kan ik nog onbezorgd langs bij ouderen van dagen?

Een stukje appeltaart eten bij oma dit weekend, of langsgaan bij je zieke vader? Daaraan kleven nu meer risico’s dan in coronavirusvrije tijden. Uit de cijfers die nu voorhanden zijn, blijkt dat ouderen kwetsbaarder zijn. Van de patiënten overlijdt 2 procent, en dat zijn vooral mensen die verzwakt zijn door andere ziektes én ouderen.

Daarom laat Actiz, de branchevereniging van zorginstellingen die samen verantwoordelijk zijn voor de verpleging, verzorging en thuiszorg van ruim twee miljoen kwetsbare ouderen, weten dat zorgorganisaties ‘extra alert’ zijn en maatregelen nemen als dat nodig is. Of er op dit moment verpleeghuizen bezoekers de toegang ontzeggen, weet een woordvoerder niet.

“Er wordt op dit moment overal koortsachtig overlegd, de bestuurders van verpleeghuizen zitten vanmiddag met de minister en het RIVM aan tafel. Weet wel dat verpleeghuizen vaker met virussen te maken hebben: zij weten wat ze moeten doen, er zijn protocollen voor allerlei soorten virussen, zoals het norovirus dat veel onder ouderen voorkomt.”

Wees sowieso alert als je een griep onder de leden hebt en in besmet gebied bent geweest, zie de eerste vraag. Overweeg dan om gewoon op de bank te blijven liggen, in plaats van sniffend bij je oma langs te gaan, of vermijd nabij contact (minder dan twee meter), dan is de kans op besmetting klein.

Het TweeSteden Ziekenhuis, waar een patient is opgenomen met het coronavirus Covid-19. Beeld ANP

6. Moet ik beschermingsmiddelen gebruiken?

Op verschillende plaatsen zijn de mondkapjes uitverkocht, maar het RIVM adviseert alleen medisch personeel om ‘professionele’ mondkapjes te gebruiken, die verschillen van de papieren mondkapjes die je tijdens het schuren van een kozijn opzet om de hoeveelheid stof in je neus te beperken.

Die mondkapjes beschermen je niet tegen het virus en geven schijnveiligheid, aldus het RIVM. De professionele mondkapjes helpen alleen als ze goed sluiten rond de neus en de mond en je moet ze regelmatig wisselen. Je kunt ze volgens een woordvoerder van het Rode Kruis wel gebruiken als je zelf ziek bent en op pad gaat.

Papieren zakdoekjes lijken voor mensen buiten de medische wereld nog het beste hulpmiddel tegen het virus, omdat je, als je verkouden bent, het beste daarin kunt niezen of hoesten, zodat de druppels niet in de rondte vliegen. Volgens hoogleraar Niesters kan desinfecterende gel die vanzelf opdroogt ook helpen.

7. Kan ik normaal naar kerk of kroeg dit weekend?

Het hele weekend thuis zitten is echt te overdreven. Tot nu toe zijn er alleen in Zuid-Limburg evenementen, zoals uitgestelde carnavalsoptochten, afgelast. Het gaat om gemeenten zoals Landgraaf en Kerkrade, die grenzen aan Duitse regio’s waar het virus is aangetroffen. Voor de rest van het land geldt vooralsnog: of je dit weekend nu naar kerk of kroeg, of een fietsbeurs in de Jaarbeurs te Utrecht gaat; het is volgens het RIVM wel om de op de hygiëne te letten, door je handen wassen en te niezen in de binnenkant van je elleboog.

Als je tijdens het uitgaan iemand tegenkomt, en je denkt: nou, nou, gebruik dan je gezonde verstand, zegt hoogleraar Niesters. “Als je koorts hebt, of iemand anders heeft koorts, dan ga je niet tongzoenen natuurlijk, maar als je beide geen klachten hebt dan is er geen probleem.”

Kerkdiensten gaan gewoon door, laat de Protestantse Kerk in Nederland weten. Wel kan de predikant gemeenteleden bij het verlaten van de kerk beter geen hand geven, ook is het raadzaam is om de vredesgroet achterwege te laten die kerkgangers elkaar soms tijdens de dienst geven. Daarnaast vindt de leiding van het ruim 1,7 miljoen leden tellende kerkgenootschap het ‘wellicht aan te raden’ om bij het avondmaal de wijn niet uit één beker te drinken, maar om elk gemeentelid uit een apart bekertje te laten drinken. 

Lees ook: 

Man uit Loon op Zand was niet besmettelijk tijdens carnaval, vrouw Diemen werkt in ziekenhuis

Het coronavirus is uitgebroken in Nederland. Na een patiënt in Tilburg meldde de GGD Amsterdam vanochtend dat er in Diemen, even buiten de hoofdstad, een vrouw in haar woning in quarantaine zit. Volg hier het laatste nieuws rondom de coronabesmetting in Nederland. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden