Betaalbare zorg

Kleine ziekenhuizen zullen in de komende tien jaar mogelijk omvallen

Ziekenhuizen waren tijdens de eerste coronagolf niet alleen overbelast maar leden ook zware verliezen.
 Beeld Arie Kievit
Ziekenhuizen waren tijdens de eerste coronagolf niet alleen overbelast maar leden ook zware verliezen.Beeld Arie Kievit

De zorg in de Nederlandse ziekenhuizen moet op de schop, vindt consultant KPMG. In de huidige vorm wordt het onbetaalbaar.

De financiële situatie van de ziekenhuizen stond al onder druk en de coronacrisis maakte dat alleen maar erger. Ziekenhuizen moeten zich bezinnen op hun rol in de zorgketen en keuzes maken. Dat kan met name kleinere ziekenhuizen de kop kosten, maar op de langere termijn is deze modernisering noodzakelijk.

Dat concludeert KPMG in zijn jaarlijkse gezondheidscontrole van de ziekenhuizen. Het accountantsbureau adviseert om in het nieuwe regeerakkoord vaart te maken met vernieuwingen in de ziekenhuiszorg.

De coronacrisis zal nog wel even aanhouden en bovendien moeten de ziekenhuizen de komende tijd een stuwmeer aan reguliere zorg wegwerken. Daarom moet er volgens KPMG op korte termijn een plan worden opgesteld zodat de uitgestelde zorg geleverd kan worden.

Bezinning

Voor de langere termijn is er meer nodig. In 2019 zijn de zorgkosten voor het eerst sinds 2012 harder gestegen dan het bruto binnenlands product. Bovendien stijgt de zorgvraag de komende decennia met een verwachte 1,4 procent per jaar, is het personeelstekort enorm – in 2022 opgelopen tot 55.000 – en hebben de ziekenhuizen ook minder geld om te investeren, in 2019 al zo’n 12,5 procent minder dan in 2018.

De ziekenhuizen moeten zich daarom volgens KPMG bezinnen op hun rol. De nadruk moet meer komen te liggen op preventie, de patiënt moet meer centraal staan, waardoor ziekenhuizen meer moeten samenwerken met bijvoorbeeld huisartsen of verpleeghuizen. Chronische zorg kan ook in de thuissituatie geleverd worden, niet-acute zorg in gespecialiseerde klinieken.

Dat leidt onherroepelijk tot minder patiënten. De kleinere ziekenhuizen zullen over tien jaar 30 tot 55 procent minder patiënten binnen hun muren hebben, en wellicht ten onder gaan. Maar ook de topklinische en de academische ziekenhuizen zullen serieus rekening moeten houden met een teruggang. KPMG acht 10 à 20 procent niet ondenkbaar. In het regeerakkoord moet daarom aandacht worden besteed aan oplossingen die de (digitale) innovaties mogelijk maken. Te denken valt aan alternatieve vormen van bekostiging en financiële prikkels om de transformatie te stimuleren.

Meer digitale zorg

De coronacrisis heeft een aantal processen al in gang gezet, schrijft KPMG. Digitalisering kan bij deze herijking een stuwende kracht vormen. Dat laatste is een geluid dat al jaren klinkt, maar echte vooruitgang boeken de ziekenhuizen nog niet met die digitale vormen van zorg, erkent ook Arno de Vries van KPMG.

Tijdens de eerste golf werd 70 procent van de zorg waarbij dat kon, ook echt digitaal verleend. “Maar in de zomer liep dat percentage snel terug. Deels omdat patiënten liever fysiek contact hebben, deels omdat oude patronen hardnekkig zijn. Het is van groot belang dat die digitale trend nu doorzet. Een voordeel is nu dat verzekeraars hebben gezien dat het werkt, en eisen kunnen gaan stellen.”

Kosten corona: drie miljard euro

De meeste ziekenhuizen sloten 2020 financieel goed af, meldde zorginkoper Intrakoop deze week. Ze boekten voor dat jaar gemiddeld een kleine winstmarge, vergelijkbaar met die van 2019. Maar dat kon alleen dankzij steun van de overheid. De ziekenhuizen puilden vorig jaar dan wel uit van de vele coronapatiënten, toch draaiden ze flink verlies. Bedden en ic’s waren allemaal bezet, maar grote delen van het ziekenhuis bleven onbenut. Reguliere zorg werd afgeschaald, maar mensen meden vooral tijdens de eerste golf ook zorg die nog wel werd aangeboden. KPMG schat dat corona de ziekenhuizen zo’n drie miljard euro gekost.

Lees ook:

Verzekeraars willen ziekte voorkomen in plaats van genezen, maar dat mag vaak niet

Het nieuwe kabinet moet volgens de zorgverzekeraars flink inzetten op preventieve gezondheidszorg. Ze vragen ruimte om daarmee te experimenteren.

En:

Uw uitgestelde operatie is mogelijk pas volgend jaar aan de beurt

Het kabinet wil patiënten blijven spreiden om regionale drukte te voorkomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden