Capaciteit ic

Kiezen tussen jongeren en ouderen op intensive care is onwaarschijnlijk scenario

Beeld ANP

Wie belandt er bij een tekort aan bedden op de intensive care wel en niet op de ic? Gaat jong voor oud? Ja, blijkt uit het draaiboek over keuzes op de ic bij schaarste.

In België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk speelt leeftijd op geen ­enkele manier een rol bij de vraag wie recht heeft op een bed op de afdeling intensive care. In Nederland is dat wel, zo staat in het draaiboek over hoe te handelen bij schaarste aan ic-bedden. Een patiënt van 75 jaar kan een bed worden geweigerd als hij concurreert met een 45-jarige. Dat het in de Covid-19-pandemie zo ver komt, is onwaarschijnlijk.

Begin april lagen er ongeveer 1400 Covid-patiënten op de ic. Elke dag kwamen er ongeveer honderd bij. De ziekenhuizen zouden maximaal 1900 Covid-patiënten kunnen beademen, dus Nederland had nog vijf dagen voordat harde keuzes moesten worden gemaakt.

Het draaiboek dat afgelopen dinsdag werd gepubliceerd, was in april ­bijna klaar. Snel afronden en publiceren bleek niet nodig. Na de piek van 1400 patiënten begonnen dat aantal te dalen. Nu liggen er minder dan tachtig patiënten met Covid-19 aan de beademing. De 1900 bedden voor ­Covid-patiënten zijn er niet meer, maar als het moet, kunnen de ic’s weer snel uitbreiden. Personeel van andere afdelingen heeft zich in de ­afgelopen maanden laten bijscholen en kan inspringen. Ook is er voldoende beademingsapparatuur.

Tweede golf

Het noodscenario, waarin artsen de moeilijke keuze moeten maken wie wel en wie niet naar de ic gaat, komt als het goed is niet meer voor. Dat gebeurt alleen als de tweede golf van coronabesmettingen aanzienlijk hoger is dan de eerste. Alle maatregelen moeten er juist voor zorgen dat een eventuele tweede golf beperkt blijft.

Stel nou dat de tweede golf hoger is, dan nog treedt het draaiboek dat dinsdag werd gepubliceerd pas op het allerlaatst in werking. Het draaiboek gaat namelijk alleen over de niet-­medische gronden om een patiënt niet op te nemen op de ic. Voor het zover is, selecteren artsen eerst op ­medische gronden. Deze afwegingen waren al vastgelegd in het draaiboek pandemie van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care.

Daarin staat dat patiënten met een lage overlevingskans niet worden ­opgenomen op de ic, bijvoorbeeld ­patiënten die ernstige hartschade hebben opgelopen, of andere trauma’s waardoor zij ernstig zijn verzwakt. Vervolgens vallen patiënten met een korte levensduur af. Dat gaat bijvoorbeeld over terminaal zieken. Ook een hoge leeftijd kan hier al een rol spelen, in combinatie met aan ouderdom gerelateerde kwetsbaarheid. Om die reden belandden bewoners van verpleeghuizen ook niet op de ic.

Levensverwachting

Om de kwetsbaarheid te bepalen van personen boven de 65 gebruiken artsen de zogeheten klinische kwetsbaarheidsschaal. Aan de bovenkant zitten personen met een levensverwachting van minder dan een half jaar, onderin 65-plussers die enigszins kwetsbaar zijn en daarom huishou­delijke hulp nodig hebben. Zijn twee patiënten ondanks al deze selectie­criteria nog steeds vergelijkbaar, dan schatten artsen in wat de verschillen zijn in overlevingskansen. Als beide patiënten een gerede kans hebben te overleven, maar die van de een is 20 procent hoger, dan zal de ander geen ic-bed krijgen.

In het hypothetische geval dat de twee patiënten medisch gezien op alle criteria vergelijkbaar zijn, pas dan komen de niet-medische redenen aan bod: als eerste de verwachte ligduur op de ic, pas daarna de leeftijd.

Lees ook:

Corona sloeg snoeihard toe bij Arie (63): hij lag 50 dagen op de intensive care

Corona sloeg snoeihard toe bij Arie van Beem (63). Hij lag maanden in het ziekenhuis. De weg terug zal lang zijn, en zwaar. Maar Arie is vooral blij dat hij nog leeft. De rest komt vanzelf, stelt hij. Zijn dochter: ‘Ik heb het gevoel dat pa ons gaat verbazen’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden