Bevolkingsonderzoek

Kankerorganisaties vrezen stuwmeer van onbehandelde patiënten

Een vrouw laat een mammografie maken van haar borsten in de onderzoeksunit van de Stichting Bevolkingsonderzoek Borstkanker in Rotterdam.Beeld ANP

Bevolkingsonderzoeken naar kanker lagen weken stil. Nu beginnen ze weer, maar op halve kracht. Kankerorganisaties waarschuwen voor een patiëntengolf.

Na wekenlang te hebben stilgelegen, starten de bevolkingsonderzoeken naar darm-, borst- en baarmoederhalskanker nu weer, maar nog lang niet op volle kracht. Kankerorganisaties maken zich op voor een ‘inktzwart scenario’, zegt Irene Dingemans, belangenbehartiger zorgkwaliteit bij de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). Samen met Borstkanker Vereniging Nederland, Stichting Darmkanker en Stichting Olijf trekt zij aan de bel bij het ministerie van volksgezondheid.

Sinds half maart zijn de bevolkingsonderzoeken gestaakt vanwege de coronacrisis. Onderzoeken naar darmkanker, die vorige maand al zijn hervat, behandelen nu 60 procent van het normale aantal cliënten. Volgende week beginnen de testen voor borstkanker en in juli volgt het onderzoek naar baarmoederhalskanker. Voor deze twee onderzoeken ontvangt voorlopig slechts de helft van de normale hoeveelheid vrouwen een oproep.

Een kwart minder diagnoses

Tweeduizend ziekenhuisverwijzingen per week. Dat is wat de onderzoeken normaal gemiddeld opleveren. Door de tijdelijke stop zijn volgens de Nationale Zorgautoriteit twaalfduizend mensen met een positieve darmkankertest en zevenduizend cliënten voor borst- en baarmoederhalskanker niet doorverwezen voor een vervolgonderzoek. Vorige maand bleek al dat het aantal kankerdiagnoses met een kwart is afgenomen in coronatijd.

Dit is te verklaren door de gestaakte onderzoeken, maar ook door mensen die de huisarts vermijden uit angst voor besmetting. “Al die uitgestelde zorg komt de komende maanden als een golf over ons heen”, zegt Dingemans. De nood wordt bovendien alleen maar groter, zegt zij, omdat onderzoeken starten met beperkte capaciteit.

“We willen graag iedereen testen, maar de zorg moet het wel aankunnen”, reageert Nynke van der Veen, waarnemend hoofd bij het Centrum voor Bevolkingsonderzoek van het RIVM. Voor inwendig darmonderzoek is de capaciteit in het ziekenhuis bijvoorbeeld nog beperkt. En in ‘borstkankerbusjes’, waar vrouwen zich laten testen, is het moeilijk afstand te houden. Baarmoederhalskankeronderzoek draait voorlopig ook op halve kracht: “De apparaten die dit vaststellen, worden nu gebruikt om testmonsters van de GGD te controleren op Covid-19”.

Hoelang het kankeronderzoek op een lager pitje zal blijven staan, kan Van der Veen niet zeggen. “Het blijft passen en meten. In het najaar maken we de balans op.”

Die golf komt er, de vraag is wanneer

Oncoloog Gabe Sonke van het in kanker gespecialiseerde Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis, ziet geen enorme toestroom van patiënten. “Die golf gaat er komen, de vraag is wanneer.” Hoeveel sterfgevallen met de uitgestelde onderzoeken gemoeid zijn, schat Sonke beperkt in. De vijfhonderd extra borstkankerdoden die een Bilthovens ziekenhuis deze week voorrekende, noemt hij uit de lucht gegrepen. “Dat is in vergelijking met een jaar lang helemaal niet testen, zover zijn we nog niet.”

De oncoloog maakt zich meer zorgen over mensen die de huisarts mijden, dan over mensen die later kunnen worden getest: “Bevolkingsonderzoek is er vroeg bij en kijkt naar kanker met een langzaam verloop. Ergens maanden mee blijven zitten is natuurlijk nooit goed, maar niet per se dodelijk.”

Lees ook:

Patiënten mijden de zorg, ook als ze ernstige klachten hebben

Uit angst voor besmetting met het coronavirus gaan patiënten met hartklachten of mogelijke kanker minder vaak naar een arts. De gezondheidsschade kan groot zijn, waarschuwen specialisten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden