Het ConsultMentale gezondheid

Kan een mentale gezondheidsapp helpen bij lichte psychische klachten?

null Beeld

De coronacrisis wekt bij sommige mensen lichte psychische klachten op. Kan een mentale gezondheidsapp in zo'n geval ondersteuning bieden? En: waar moet je op letten bij het kiezen van zo'n app?

Somberheid, eenzaamheid of verveling: de coronatijd is voor veel mensen een psychisch uitdagende tijd. Gemiddeld gezien zijn mensen niet ongelukkiger dan voor corona, wel voelen vooral 40-minners zich beduidend slechter. Is het downloaden van een mentale gezondheidsapp voor hen een goed idee?

Wie de somberheid digitaal wil bestrijden, kan kiezen tussen zo'n 325.000 gezondheidsapps, vertelt LUMC hoogleraar huisartsgeneeskunde Niels Chavannes. Hij is oprichter van het National eHealth Living Lab, dat de mogelijkheden van digitale zorg onderzoekt. “De mogelijkheden lijken eindeloos: mindfulness, mediteren, het controleren van je ademhaling, of een dagelijks wandelingetje. Veel mensen zien door de bomen het bos niet meer.”

Als je een beetje humeurig bent, kan een app prima werken

Vooropgesteld: wanneer je een beetje humeurig bent, is een app die je ondersteunt bij mindfulness, wandelen, of sporten prima, zegt Chavannes. “Veel mensen lopen deze dagen gestrest rond, als een kip zonder kop. Dan kan een yoga-app, of een ademhalingsapp best fijn zijn.”

Tegelijkertijd waarschuwt hij: de gezondheidsappbranche kenmerkt zich ook door een wildgroei aan kwakzalvers, grote bedrijven en amateurische appmakers. “Iedere Willie Wortel kan in een weekend een mentale gezondheidsapp in elkaar knutselen”, vertelt Chavannes. “Fancy sausje eroverheen en klaar.”

Pushmeldingen, mailtjes, felle kleuren zijn verslavend

Ook Marijn Sax, die vorige week promoveerde op de ethiek van gezondheidsapps, waarschuwt voor het dubbele belang. “Commerciële apps zijn bedoeld om je te helpen, maar ze moeten ook aan je verdienen.” Veel grote gezondheidsapps komen uit Silicon Valley, waar slimme programmeurs zorgen dat je als gebruiker niet meer loskomt van een verslavende app. “Denk aan pushmeldingen, mailtjes, felle kleurtjes en strategisch geplaatste knopjes", somt Sax op. “Voor de makers is het één grote speeltuin.”

Wie niet lekker in zijn vel zit, moet opletten, denkt hij. “Een app richt zich immers op je kwetsbaarheden. Ze vergroten die, zodat jij dagelijks terugkomt voor hulp. Het is soms best manipulatief.” Simpelweg kritisch blijven is volgens Sax te simpel gezegd. “Veel apps spelen in op onderbewuste psychologische mechanismen. Terwijl ik gezondheidsapps onderzoek, zie ik dat ik het óók lastig vind om een hardloopapp als Strava weg te klikken. Daar is zo'n app op gebouwd.”

De Thuisarts-app is betrouwbaar

Is het dan verstandig om álle apps links te laten liggen bij lichte psychische klachten? Chavannes wijst naar de GGZ appwijzer, die dit jaar in het leven is geroepen om de betrouwbare apps van onzin te onderscheiden. “Zo weet je of een gezondheidsapp geschikt is om je te helpen.” Ook betrouwbaar: de app Thuisarts, van het Nederlandse huisartsengenootschap. “Zij hebben geen commercieel belang en de informatie is gebaseerd op wetenschappelijke richtlijnen.”

Zowel Sax als Chavannes benadrukken: een mentale gezondheidsapp is géén vervanging voor menselijke hulp. “Als je echt worstelt met een mentaal probleem, tonen alle studies aan: alleen een digitale oplossing, dat werkt niet”, zegt Chavannes. Wel ziet hij toekomst in zogeheten ‘hybride zorg’, de combinatie van een app met persoonlijke zorg. Het belangrijkste, volgens Chavannes: “Als je langer dan twee weken met iets rondloopt, trek dan aan de bel. Een algoritme, gemaakt op een zolderkamertje, weegt nooit op tegen persoonlijk contact.”

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden