Coronavirus

Kabinet moet oppassen voor nieuwe golf op de ic's, waarschuwen wetenschappers

Coronapatiënten worden vanuit Breda vervoerd naar ziekenhuizen buiten Noord-Brabant.Beeld ANP

Komt er een nieuwe golf op de ic’s af? Het RIVM denkt van niet, maar wetenschappers van het Erasmus MC verwachten van wel. “We spelen met vuur”, zegt hoogleraar Sake de Vlas.

Het versoepelen van de coronamaatregelen kan weer tot overbelaste intensive cares leiden. Daarvoor waarschuwen Sake de Vlas en Luc Coffeng, hoogleraar en universitair docent infectieziektemodellering bij het Erasmus MC. Uit hun rekenmodel blijkt dat het terugdraaien van maatregelen een balanceeract is. Hebben Nederlanders ietsje meer contact dan voorzien, dan leidt dat al tot een nieuwe piek.

De Vlas en Coffeng vinden dat het kabinet maandag te veel maatregelen tegelijk neemt, door naast de scholen ook de kappers, nagelsalons en bibliotheken weer te openen. Hetzelfde geldt voor het eventueel weer opengaan van onder andere theaters, cafés en musea op 1 juni. “We spelen met vuur”, zegt De Vlas. Volgens de onderzoekers is een meer stapsgewijze versoepeling nodig, met tussenpozen van drie tot vijf weken, om het effect van elke maatregel goed te kunnen zien.

Jaap van Dissel, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM, liet donderdag aan de Tweede Kamer grafieken zien met een geruststellender beeld. Daaruit blijkt dat de versoepeling van aanstaande maandag nauwelijks effect heeft op de intensive care.

Als de huidige lockdown van kracht blijft, zou het aantal coronapatiënten daar dalen van rond de 500 nu tot zo’n 20 op 1 juli. Ook na de versoepelingen van maandag voorspelt het RIVM een rap dalende lijn, met rond de 30 patiënten op 1 juli. Het effect van de versoepelingen die het kabinet op 1 juni wil laten ingaan, is nog niet doorgerekend. Van Dissel waarschuwde wel: de prognose is erg onzeker.

‘Het RIVM moet laten zien hoe het tot zijn berekeningen komt’

De Vlas en Coffeng hebben een andere verwachting: volgens hen leidt elke versoepeling tot meer ‘blootstelling’ van mensen aan andere mensen, en zorgt dat altijd voor een golf(je) aan nieuwe ic-patiënten.

Hoe omvangrijk die tweede golf wordt, is heel onzeker. Het hangt af van hoe we ons precies gaan gedragen na de versoepeling. Gaan we massaal naar de kapper? Hoe vaak gaan we vrienden ontmoeten, binnenshuis, in een park of op het terras? Worden we ook slordiger met de anderhalvemeterregel?

De Vlas en Coffeng kunnen daarom niet voorspellen wat het effect precies is. Met hun model (zie kader) willen ze vooral laten zien hoe nauw het komt: een paar procent meer ‘blootstelling’ aan anderen leidt al tot een veel grotere piek aan nieuwe besmettingen.

Beeld Louman & Friso

“Ik wil niet zeggen dat ons model beter is dan dat van het RIVM”, zegt De Vlas. Maar hij vindt wel dat het RIVM moet laten zien hoe het tot zijn berekeningen komt. “Het kabinet neemt nu allerlei belangrijke beslissingen op basis van een model waarvan we niet precies weten hoe het eruit ziet”, stelt De Vlas. Andere wetenschappers hebben volgens De Vlas aangedrongen op meer openheid. De Vlas en Coffeng hebben de achterkant van hun model wel openbaar gemaakt.

‘Het kabinet kan eerder gas terug nemen’

“Laten we onze inzichten delen. Misschien kunnen zij wat van ons leren, en wij van hen. Als je verschillende modellen hebt om je beleid op te baseren, sta je sterker”, zegt De Vlas.

Het RIVM stelt dat het zijn modellen op termijn wil delen, maar dat daar door de crisis nog geen tijd voor is geweest. Wetenschappers die willen weten hoe het model in elkaar steekt, mogen altijd bellen voor uitleg.

Epidemioloog Frits Rosendaal van het Leids Universitair Medisch Centrum noemt het ‘niet onwaarschijnlijk’ dat het aantal zieken en sterfgevallen door de versoepelingen zal toenemen, zoals De Vlas en Coffeng voorspellen. Maar hij vindt niet dat het kabinet te veel versoepelingen tegelijk doorvoert.

Rosendaal verwacht dat een nieuwe piek niet zo uit de hand loopt, omdat we hem eerder zien aankomen. Dat gebeurt nu al bij de huisartsen, een week nadat mensen besmet raken, en niet pas als patiënten in het ziekenhuis komen. Zo kan het kabinet indien nodig veel eerder gas terug nemen, stelt hij.

Hoe hoog wordt de golf?

De Vlas en Coffeng verwachten dat een versoepeling van de coronamaatregelen leidt tot een golf(je) aan nieuwe besmettingen. Hoe hoog, hangt af van hoeveel meer onderling contact we krijgen. We zitten nu, door de lockdown, op zo’n 20 procent van onze normale ‘blootstelling’ aan anderen. Daarbij weegt mee dat we minder andere mensen zien, maar ook dat we meer afstand van elkaar houden.

Stel dat dat door de versoepelingen van 11 mei en 1 juni stijgt naar 35 procent van onze normale blootstelling. De Vlas denkt dat die kans ‘aanzienlijk’ is. Hij voorziet dan over ruim honderd dagen ongeveer 1300 coronapatiënten op de ic’s. Dat is bijna net zoveel als op de piek van de epidemie. Stijgt het contact tot 40 procent van de normale blootstelling, dan gaan we in het model van De Vlas en Coffeng ruim over de ic-capaciteit heen. Ze gaan daarbij uit van maximaal 1900 ic-plekken voor coronapatiënten, zoals op de top van de uitbraak.

Lees ook:

Hoe ook Rutte langzaam overtuigd raakte van versoepeling van de coronamaatregelen

In twee weken tijd verruilde het kabinet een voorzichtige houding voor een plan om de coronamaatregelen te versoepelen. Hoe kon die kentering ontstaan?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden