Déjà vuPaul van der Steen

Johnson & Johnson had bijna Johnson & Johnson & Johnson geheten

Een reclamecampagne van Johnson & Johnson.

Het staat een beetje aanstellerig op de etiketten, maar het bedrijf Johnson & Johnson had zomaar Johnson & Johnson & Johnson kunnen heten. De derde naam die er nu niet bij staat, is die van Robert Wood Johnson, de man die er juist voor zorgde dat ook zijn jongere broers Edward Mead Johnson en James Wood Johnson in de farmacie terecht kwamen.

Veel Nederlanders zullen bij Johnson & Johnson in eerste instantie denken aan babyproducten of shampoo. Maar het Amerikaanse concern is ook volop actief in de farmacie. Eerder deze week legde Johnson & Johnson de ontwikkeling van een vaccin tegen Covid-19 tijdelijk stil, nadat een proefpersoon onverwacht ziek was geworden.

Zoals gezegd: het begon allemaal met farmacie of eigenlijk met de Amerikaanse Burgeroorlog die in 1861 begon. Het echtpaar Sylvester Johnson en Louisa Wood boerde in Pennsylvania en had elf kinderen. Nadat al twee zonen het leger in hadden gemoeten, wilden de ouders voorkomen dat hun zoon Robert eveneens naar het slagveld zou moeten. Via een van zijn ooms kon hij aan de slag als leerling in een apotheek vlakbij New York.

Dat beviel hem, en na in nog meer apotheken te hebben gewerkt begon hij met George J. Seabury, die hij tijdens zijn werk tegenkwam, een eigen bedrijf, Seabury & Johnson. Ook zijn twee broers Edward en James kwamen daar te werken.

Concurrentiebeding

Ernstige heibel ontstond tussen Robert en zijn compagnon Seabury, toen ze het niet eens konden worden over de verdeling van de revenuen en deelnemingen van Johnsons broers in de firma. In 1880 stapte Robert uit het bedrijf. Op grond van het concurrentiebeding mocht hij de eerste tien jaar niet in zijn geliefde business actief zijn. Seabury moest hem dan wel voorzien van een afgesproken maandelijks bedrag.

Edward en James begonnen ondertussen voor zichzelf als Johnson & Johnson. In 1886 kon Robert onder zijn concurrentiebeding uitkomen, omdat Seabury niet meer in staat was om zijn maandelijkse betalingsverplichtingen na te komen. De oudste en meest ervaren van de broers kwam terug naar het bedrijf en nam meteen de leiding.

Het bedrijf startte vanuit een voormalige behangfabriek in New Brunswick, New Jersey en specialiseerde zich in eerste instantie in producten die steriele operaties mogelijk maakten. De oudste Johnson zag al mogelijkheden op dit gebied sinds hij in 1876 een lezing had bijgewoond van de Britse chirurg Joseph Lister. Die bepleitte het belang van het voorkomen van infectieziektes bij en na operaties door bacteriën zoveel mogelijk buiten te houden.

EHBO-kisten en -handleidingen

Niet veel later begon Johnson & Johnson met pleisters en verband. De noodzaak van wat medische middelen op afgelegen plekken in Amerika, bijvoorbeeld daar waar spoorwegverbindingen richting de westkust werden aangelegd, leidde tot het op de markt brengen van EHBO-kisten en -handleidingen.

Omdat pleisters irritatie opleverden, werd op een gegeven moment talk meegeleverd. Dat leidde weer tot de ontdekking dat dit goedje ook werkte bij kinderbilletjes die te lijden hadden onder luiers. Johnson & Johnsons babypoeder was het eerste van tal van producten voor de allerjongsten.

De klant was bij de drie broers Johnson al koning, maar dat zou vanaf 1932 onder leiding van Robert Wood Johnson II nog centraler komen te staan. De nieuwe baas leerde van de economische crisis en de oorlog, waarin hij als brigadegeneraal een deel van de industriële productie van Amerika coördineerde.

Hij maakte korte tijd daarna duidelijk waar de prioriteiten van Johnson & Johnson moesten liggen: op de eerste plaats bij dokters, verpleegsters, patiënten, moeders en vaders en alle anderen die de producten gebruikten, op de tweede plaats bij het personeel en pas daarna bij de aandeelhouders. De uitgangspunten werden in steen gebeiteld op een muur in de hal van het hoofdkwartier van het concern.

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden