InterviewJet Bussemaker

Jet Bussemaker: ‘Begin eerder met palliatieve zorg voor terminaal zieke patiënt’

Jet Bussemaker. Beeld ©Mark kohn www.kohn.nl
Jet Bussemaker.Beeld ©Mark kohn www.kohn.nl

Als een patiënt hoort dat hij of zij een dodelijke ziekte heeft, blijven medische handelingen centraal staan, terwijl palliatieve begeleiding veel kan toevoegen.

Marco Visser

Palliatieve zorg moet niet beginnen als iemand terminaal is, als de arts zegt: u bent uitbehandeld. Palliatieve zorg begint al veel eerder, als de dood nog op afstand is, maar er wel een diagnose ligt van een ernstige ziekte waaraan een patiënt kan overlijden. Dat schrijft de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) in het advies ‘Leven met het einde in zicht’ dat woensdag wordt gepubliceerd.

“Nu is de palliatieve zorg een apart hoekje, aan het eind van het leven als je weet dat het einde nabij is”, zegt Jet Bussemaker. De voorzitter van de RVS adviseert de zorg voor patiënten die niet meer kunnen genezen uit dat hoekje te halen en breed in te zetten. “Bij palliatieve zorg staat de kwaliteit van leven centraal. Dat is een aanvulling op de sterk medische blik die nu met name in ziekenhuizen dominant is. Daarom adviseren wij om eerder in het ziekteproces aandacht aan palliatieve zorg te besteden.”

Palliatief is iets anders dan terminaal

Palliatief is voor veel mensen synoniem voor terminaal. In de praktijk is dat ook in de zorg zo. “De palliatieve fase komt pas aan de orde als artsen zeggen: u bent uitbehandeld. Er staat dus een soort schot tussen behandeling en palliatieve zorg. Maar je moet het eigenlijk zien als twee lijnen die over elkaar heen bewegen.”

Daarmee doelt Bussemaker op een beleid zoals het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) heeft. Zij voeren een zogeheten tweesporenbeleid waarbij het LUMC enerzijds inzet op behandelen van de ziekte, omdat de opties er nog zijn, en anderzijds met de patiënt en naasten spreekt over wat er kan gebeuren als de ziekte verder gaat. Wat zijn de wensen van de patiënt, tot hoever wil hij doorbehandelen, hoe ziet hij het afscheid van zijn geliefden? Dat moet leiden tot passende zorg en meer kwaliteit van leven.

Steeds meer palliatieve zorg

Palliatieve zorg neemt aan belang toe omdat steeds meer Nederlanders ermee te maken krijgen. Door de vergrijzing, maar ook doordat artsen in een vroeger stadium een diagnose kunnen stellen, en omdat artsen beter in staat zijn ziektes te behandelen. Zo kunnen patiënten met uitgezaaide kanker dankzij immunotherapie langer leven.

Bussemaker: “Tegelijkertijd hangt er altijd een soort zwaard van Damocles boven je omdat de ziekte altijd kan terugkomen of de behandeling ineens niet meer aanslaat. Blijf je dan al die tijd in het medisch denken hangen, totdat het arts zegt, hier houdt het op? Of probeer je die overgang tussen behandelen en palliatieve zorg meer te integreren en soepeler in elkaar over te laten lopen?”

Een andere vorm van financiering zal helpen om eerder palliatieve zorg te verlenen, maar ‘financiering alleen is het antwoord niet’, zegt Bussemaker. Het zal ook vanuit de zorgsector zelf moeten komen. Van artsen die sneller palliatieve zorg bespreekbaar maken, zodat patiënten weten dat die opties er ook zijn, iets dat beter lukt als de dood bespreekbaar is. Daar pleitte de RVS eerder al voor. De raad is dan ook blij met de campagne die Sire nu voert om de dood bespreekbaar te maken. Een opzetje was dat niet. “Puur toeval, maar de timing is niet toevallig. De tijd is rijp.”

Lees ook:

Longarts Sander de Hosson: ‘Je hoeft niet altijd tot het bittere eind te knokken’

Sander de Hosson (43) houdt niet van kreten als ‘vechten tegen de dood’. Hij zet als longarts in op kwaliteit van leven, juist in die laatste levensfase.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden