Het ConsultRookmedicatie

Is het antirookmiddel varenicline wel veilig?

Als een roker van de arts varenicline meekrijgt als hulp om te stoppen met roken, zal hij via Google op veel verontrustende informatie stuiten.

Wie stopt met roken, kan daarvoor medicatie krijgen die helpt om de drang naar een sigaret te weerstaan. Van die middelen roept varenicline de sterkste emoties op. Wonderpillen, zegt de een op het online Meldpunt Medicijnen van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik. Nooit meer, ik kwam tegen een psychose aan te zitten, zegt een ander. Wat moet je nu als roker? Aan de varenicline of toch liever een ander middel?

Varenicline is de actieve stof in het medicijn Champix van de Amerikaanse farmaceut Pfizer. De meningen op het online meldpunt over Champix zijn verdeeld. Sinds 2018 hebben 25 ervaringsdeskundigen hun mening gedeeld. Elf waren er positief, tien negatief en vier voormalig rokers zaten ertussenin.

Twee gebruikers zeggen zelfmoordgedachten te hebben. Nu wordt Champix vaker in verband gebracht met zelfdoding. Vorige week nog. Agnes Kant, de directeur van bijwerkingencentrum Lareb, zei in de podcastserie Rooksignalen dat het middel tussen 2009 en 2019 betrokken was bij acht zelfdodingen en acht pogingen tot zelfdoding in Nederland. Dat wil niet zeggen dat het middel ook echt de oorzaak van de zelfdodingen was. Zoals Kant al zei, het middel was erbij betrokken.

'Koop niet op internet’

De roker die graag van zijn verslaving af wil, kan niet zelf Champix kopen. Althans, officieel niet. Het middel is alleen op recept via de huisarts verkrijgbaar. Maar wie echt wil, kan het ook via internet bestellen, zonder tussenkomt van een arts. Vooral voor rokers die nu of in het verleden psychische klachten hebben gehad, kan dat gevaarlijk zijn. Op de lijst met gemelde bijwerkingen van het Lareb staan psychische klachten bovenaan. Van de ruim 600 (ex-)rokers die zich meldden met bijwerkingen, ervoeren de meeste (483) psychische problemen.

Arts-epidemioloog Esther Croes van het Trimbos Instituut is duidelijk over zelf medicatie bestellen. Psychische problemen of niet, nooit doen. “Dit middel moet je alleen gebruiken op recept van een arts. Kopen op internet raden we echt af.”

Volgens Croes is varenicline bij verantwoord gebruik via de huisarts veilig. Daarom ook dat het Trimbos deze medicijnen inzet om mensen te helpen hun ontwenningsperiode te doorstaan. “Bij sommige rokers is varenicline het middel dat het beste werkt om te stoppen,” zegt Croes.

Maar de roker moet niet denken dat het een wonderpil is, zoals een ervaringsdeskundige op het Meldpunt Medicijnen het verwoordt. Afkicken begint bij gedragsondersteuning, zegt Croes. “Medicijnen kunnen daar hooguit bij ondersteunen. Bij sommigen is de verslaving zo groot dat zij baat hebben bij medicatie om de ontwenningsverschijnselen en lichamelijke klachten te verminderen.”

Dan nog vindt Croes varenicline niet het ideale middel. Nicotinevervangende middelen staan bij haar op één, omdat deze een ‘minder groot risicoprofiel hebben’. Werkt dat niet, dan komt medicatie op recept in beeld. De roker kan dan behalve voor varenicline ook kiezen voor bupropion of nortriptyline. De laatste twee zijn antidepressiva die ook goed werken tegen ontwenningsverschijnselen. Varenicline werkt ook in de hersenen, maar is geen antidepressivum. Door de stof krijgen receptoren in de hersenen het gevoel dat zij nicotine krijgen. “Het voordeel is dat je als roker geen beloning meer ervaart als je een sigaret opsteekt. De nicotinereceptoren zitten namelijk al vol. Het gaat je tegenstaan om nog een sigaret te nemen en je hebt de ontwenningsverschijnselen niet meer.”

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden