Verspreiding virusVentilatiesystemen

Is de ‘smoking gun’ in het debat over aerosolen gevonden?

Nu de scholen binnenkort opengaan, komt de informatie over aerosolen en de rol van ventilatiesystemen op een extra gevoelig moment. Beeld ANP

De klimaatsystemen in Nederland veilig maken hoeft niet veel te kosten. Het is een kwestie van instellingen veranderen.

In een verpleeghuis in Maassluis zijn virusdeeltjes aangetroffen in het luchtventilatiesysteem. In datzelfde verpleeghuis raakten 17 van de 21 bewoners besmet met het coronavirus, een lot dat ook 18 medewerkers trof. Is dit het bewijs dat het virus zich door de lucht verspreidt en dat ventilatiesystemen bijdragen aan besmettingen?

Daniel Bonn, die als hoogleraar natuurkunde aan de Universiteit van Amsterdam eerder onderzoek deed naar aerosolen, noemt de besmettingen in Maassluis ‘een gruwelijk verhaal’. “Dit hadden we kunnen weten”, zegt hij. “In 2003 is er tijdens de Sars-cov-1-epidemie iets soortgelijks gebeurd in een groot gebouw in Hongkong. Ook daar zijn virussen via het luchtrecirculatiesysteem verspreid. En voor het huidige virus hebben we het voorbeeld van een Chinese restaurant in Guangzhou waar een zieke gast negen personen tafels verderop heeft besmet.”

Toch is de rol van aerosolen, en daarmee van ventilatiesystemen, onderwerp van een verhit debat onder wetenschappers, beleidsmakers en bezorgde burgers. Maurice de Hond zegt al langer dat het RIVM en kabinet met levens spelen omdat zij niet genoeg aandacht hebben voor verspreiding via de lucht. Het RIVM is een klein beetje opgeschoven in het debat en houdt sinds kort de mogelijkheid open dat aerosolen inderdaad een rol spelen bij besmettingen.

Beeld Sander Soewargana

100 procent zekerheid is er niet

Is Maassluis de ‘smoking gun’ die aanhangers van de aerosolenhypothese er in zien? Viroloog Marion Koopmans twitterde dat het slechts om zwak bewijs gaat. “Het is een moeilijke discussie”, zegt Bonn. “Je kunt nooit precies uitvinden waarvan iemand ziek is geworden. Als mensen in zangkoren ziek worden, zeggen virologen: dat kan ook komen door de schaal met koekjes waar iedereen uit heeft gegeten. Het probleem is dat je geen experimenten mag doen waarbij je mensen ziek maakt. Meer bewijs dan in deze zaak in Maassluis ga je niet krijgen.” Dus: spelen aerosolen en het recirculatiesysteem een rol in de verspreiding van het virus? “100 procent zekerheid heb je niet, maar ja, dat is waarschijnlijk.”

Die verspreiding vindt overigens alleen binnen plaats, in kantoren, verpleeghuizen en scholen bijvoorbeeld. Scholen die binnenkort weer opengaan. Daarom heeft de raad voor voortgezet onderwijs donderdag om een advies gevraagd van het Outbreak Management Team over wat zij moeten doen met de ventilatie.

Het RIVM heeft de richtlijn over ventilatie eind vorige maand aangescherpt. Recirculatie binnen een ruimte waar meerdere personen aanwezig zijn, moet zo veel mogelijk worden vermeden. Bij recirculatie komt er geen verse lucht het gebouw binnen. Dat is altijd onwenselijk, vindt binnenmilieuspecialist en directeur van bba binnenmilieu Atze Boerstra. “Met de installatiespecialisten proberen we al maanden het signaal te geven dat het belangrijk is om genoeg te ventileren, niet te veel te recirculeren en de juiste filters toe te passen”, zegt Boerstra. “Je kunt best recirculeren, maar zorg daarbij voor aanvulling met verse buitenlucht.”

Dat hoeft volgens Boerstra niet veel te kosten. “Er kan ontzettend veel met bestaande installaties door ze anders af te stellen. In Nederland zie je vaak die grote units op het dak. Die kunnen met 100 procent buitenlucht werken. Maar als het heel warm of koud is buiten, zet je hem op gedeeltelijk recirculeren. Dat kan je dus zelf regelen. Als je er altijd voor zorgt dat het systeem minder recirculeert, is dat niet goed voor de energierekening, maar wel voor de gezondheid. We moeten nu echt aan de slag, voordat de winter aanbreekt.”

Lees ook:

Kan de airco op kantoor het coronavirus verspreiden?

Het coronavirus kan zich verplaatsen door de lucht. Wat betekent dat op kantoor waar in de zomer de airco staat de blazen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden