AnalyseCao

Is de nieuwe cao wel het antwoord op personeelstekorten in het ziekenhuis?

Staking in het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven. In november staakten landelijk 119 ziekenhuizen en 150.000 zorgmedewerkers.Beeld Maikel Samuels

Het salaris speelt een rol om personeel te behouden voor ziekenhuizen. Maar welke?

De ziekenhuizen bespreken vandaag de nieuwe cao waarin het personeel een flinke salarisverhoging krijgt, een verhoging die kan oplopen tot boven de 10 procent in twee jaar. Dat kost wat, maar daar staat tegenover dat het personeel tevreden is en niet meer zo snel wegloopt of zzp’er wordt. Tenminste, dat hopen de vakbonden en ziekenhuizen.

Die hoop is niet gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek naar redenen waarom medewerkers de zorg verlaten. Dat is er namelijk nauwelijks. Wel is er een rapport van de Stichting Arbeidsmarkt Ziekenhuizen waarin verpleegkundigen aangeven waarom zij de sector verlaten. Te weinig loon staat op de vijfde plaats. Onregelmatige diensten, nieuwe uitdagingen, meer carrièremogelijkheden en een andere functie scoren hoger.

Wanneer bijplussen geen zin heeft

Toch speelt loon natuurlijk wel een rol, zegt zorgeconoom Marcel Canoy. “Als het loon te laag is, denken medewerkers: ik kan ook voor een andere baan kiezen. Zijn mensen wel gelukkig in hun werk en hebben ze al een fatsoenlijk salaris, dan zijn andere dingen belangrijk. Werkdruk of administratieve lasten bijvoorbeeld. Bijplussen op loon moet je dus alleen doen als je aanwijzingen hebt dat delen van de werknemers minder betaald krijgen dan waar ze redelijkerwijs recht op hebben. In algemene zin is het niet zo dat mensen in ziekenhuizen structureel onderbetaald worden. Dan kun je ze wel 5 procent extra geven, maar voor de arbeidsmarkt is dat niet zo effectief.”

Hoeveel een verpleegkundige verdient in een ziekenhuis, hangt af van het aantal dienstjaren en de specialisatie. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek ligt het gemiddelde op 53.000 bruto per jaar. Nu zijn dat cijfers over 2015. Nieuwe cijfers komen volgend jaar, zegt het CBS.

Verpleegkundige is zeker geen slecht verdienend beroep, zegt zorgeconoom Wim Groot. “Bedenk er wel bij dat werken in de zorg minder aantrekkelijke kant heeft met onregelmatige werktijden, nacht- en weekenddiensten en een werkdruk die hoger is dan in andere sectoren. Dat is te compenseren door wat beter te betalen.”

Meer hersteltijd na de nacht

Dat gebeurt niet alleen door een hoger basissalaris, maar ook door onregelmatige diensten beter te belonen. Zo komt er een hogere toeslag voor extra werk en een hogere onregelmatigheidstoeslag. Meer hersteltijd na een bereikbaarheidsdienst in de nacht moet voor vermindering van werkdruk zorgen.

Verpleegkundigen noemden in het eerder aangehaalde onderzoek nieuwe uitdagingen en carrièremogelijkheden als reden om te stoppen. Dat hopen vakbonden en ziekenhuizen tegen te gaan met een betere regeling voor scholing. 

De nieuwe cao kan ervoor zorgen dat werknemers minder snel de zorg verlaten, denkt zorgeconoom Wim Groot. “Maar een oplossing voor de tekorten aan personeel is het niet.”

Om dat probleem te verminderen, heeft Canoy een effectievere ingreep in gedachte. “Je kunt lonen verhogen, zij-instromers trekken, zzp’ers gebruiken of medewerkers uit het buitenland halen. Maar verreweg de beste oplossing is dat mensen in deeltijd meer gaan werken. Dat wil je niet verplichten, maar kun je wel stimuleren. Mensen die al in het ziekenhuis werken, hoef je niet op te leiden, niet in te werken en ze kosten niks extra’s. Ja, alleen de extra uren die ze draaien. Als je allerlei andere oplossingen gaat bedenken, is dat veel duurder.”

Deze week werd bekend dat salarissen van zzp’ers en uitzendkrachten voor een groot deel verantwoordelijk zijn voor de stijgende personeelskosten. Met de hogere lonen wordt het wellicht aantrekkelijker om weer in vaste dienst te treden. Groot verwacht niet dat zzp’ers nu in groten getale terugkeren in loondienst. “Bij mensen die als zzp’er gaan werken spelen twee dingen. Je kunt meer verdienen en je hebt meer vrijheid met diensten. Dat verdwijnt niet.”

Naast de vraag hoe ziekenhuizen hun personeel kunnen behouden, breken sommigen zich ook het hoofd hoe zij de loonsverhogingen moeten betalen. Een tiental ziekenhuizen staat er financieel niet goed voor. Mede daarom riep de voorzitter van de Nederlandse Vereniging Ziekenhuizen, Ad Melkert, deze week verzekeraars en overheid op om financieel bij te dragen aan de nieuwe cao. Vooralsnog heeft de NVZ geen toezeggingen gekregen. 

Lees ook:

Hoera, een nieuwe cao, maar kunnen de ziekenhuizen dat wel betalen?

Ziekenhuizen vragen opnieuw om extra geld, anders dreigen zij in de problemen te komen door de nieuwe cao.

Bonden en werkgevers akkoord over nieuwe cao personeel ziekenhuizen

In het akkoord, dat is gesloten na maandenlange acties bij ziekenhuizen, zijn volgens vakbond FNV twee structurele loonsverhogingen afgesproken van in totaal acht procent. Het personeel krijgt er per 1 januari 2020 vijf procent bij, per 1 januari 2021 stijgen de lonen nog eens met drie procent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden