Het ConsultPlotselinge groei

Ineens beginnen handen en voeten te groeien

Met de lichaamslengte op onze achttiende verjaardag moet een mens het doen, voor de rest van het leven. Maar soms begint die groei weer, tot verbazing van een lezer die zich afvraagt of zo’n groei wel mogelijk is.

Op een pasfoto voor haar rijbewijs, die al vier keer opnieuw genomen was, zag Marloes Doove ineens veranderingen in haar gezicht. Omdat ze geen fanatiek spiegelkijkster was (en is), had ze een ander beeld van zichzelf. “Ik ­herkende mezelf haast niet op die foto’s. Het leek wel iemand anders.”

Haar neus en kaak waren groter dan voorheen, daarmee waren voor haar gevoel de verhoudingen in haar gezicht veranderd. Lag het aan de apparatuur van de fotograaf, of was er echt iets gaande met haar uiterlijk?

“Na mijn twee zwangerschappen bleef ik moe”, vertelt Marloes. “Ik was toen 31 jaar in 2008. In de jaren erna ging ik regelmatig naar de huisarts om bloed te laten prikken en de pijnklachten aan mijn gewrichten te laten controleren. Intussen had ik ook een grotere schoenmaat, die ging van ruim 39,5 naar 41.

Bovendien waren mijn handen wat groter dan voorheen, dat merkte ik aan m’n handschoenen en de knellende ringen om m’n vingers.” Onderzoek wijst pas in 2017 uit dat bij Marloes Doove sprake is van acromegalie, een zeldzame niet-aangeboren aandoening van de hypofyse, een klein maar belangrijk orgaantje in de hersenen, ter hoogte van het voorhoofd, dat meerdere hormonen produceert. Ook wel aangeduid als ‘reuzengroei’, waarbij de groei-impuls veroorzaakt wordt door een meestal goedaardige tumor aan de hypofyse, die deze klier tot een te hoge groeihormoonproductie aanspoort.

“Een nieuwe groeispurt na je achttiende is heel zeldzaam, maar bij deze aandoening inderdaad mogelijk”, erkent prof. dr. Nienke Biermasz, internist-endocrinoloog van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). In Nederland zijn zo’n 6000 mensen met deze aandoening bekend. Acromegalie ontstaat vaak tussen het dertigste en vijftigste levensjaar.

“Het is buitengewoon confronterend voor degene die het treft”, zegt Biermasz. “Handen, voeten, neus, oren en onderkaak beginnen weer te groeien. Bot kan vergroeien en tot pijn en gewrichtsklachten leiden. Die ongewilde groei kan zich ook uitstrekken naar andere organen, zoals het hart, waardoor hartproblemen kunnen ontstaan. Ook bij kinderen komt de aandoening voor, dan nog vóór er sprake is van het sluiten van de groeischijven. Dat is helemaal zeldzaam. Kinderen worden dan lang – soms erg lang.”

En dan kunnen opvallende sterren ontstaan, zoals de fictieve schurk ‘Jaws’ (acteur Richard Kiel, 2,18 meter) die een bepalende rol speelde in enkele James Bondfilms. Of ook mythische figuren uit de Bijbelse geschiedenis, zoals de reus Goliath, naar verluidt 2,85 meter.

Een mens stopt in principe met groeien rond de leeftijd van 18 jaar. Dan zijn de groeischijven gesloten. Nadat de puberteit is ingezet groeien meisjes gemiddeld nog 23 centimeter en jongens 32 centimeter. Meisjes groeien het snelst als ze 12, 13 jaar zijn. Bij jongens bereikt de groeisnelheid het hoogtepunt op 13, 14 jaar. Zij groeien gemiddeld nog twee jaar langer door dan meisjes. Wanneer de groeischijven na verloop van tijd dichtgroeien is lengtegroei normaal gesproken afgerond.

“Bij iedereen gaat de aanmaak van groeihormoon een klein beetje door”, zegt Nienke Biermasz. “Dat is eigenlijk bedoeld voor ‘onderhoud’ van de cellen en de spiermassa, om dat alles in conditie te houden.”

Bij acromegaliepatiënt Marloes Doove is het proces van ongebreidelde groei onder controle, na een operatie waarbij de tumor deels is weggenomen, en medicijnen die de aanmaak van groeihormoon remmen.

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden