Corona

In reformatorisch verzorgingstehuis weigert de helft van de bewoners een coronavaccin

null Beeld Arie Kievit
Beeld Arie Kievit

In reformatorische verzorgingstehuizen weigert vaak de helft van de bewoners het coronavaccin vanwege religieuze bezwaren, blijkt uit een rondvraag van Trouw. In antroposofische huizen spelen vaccinbezwaren tijdens de coronacrisis nauwelijks.

Het zijn twee bevolkingsgroepen die normaal gesproken opvallen door hun lage vaccinatiegraad: reformatorische christenen uit de Biblebelt, en antroposofen; volgelingen van de leer van Rudolf Steiner en de vrije school. Bij zeker acht reformatorische verzorgingstehuizen op de Biblebelt past ongeveer de helft van de kwetsbare bewoners voor een vaccin, blijkt uit een rondvraag van Trouw. “Een deel van onze bewoners vertrouwt in de voorzienigheid van de Heere”, zegt Hendrik-Jan Colijn, bestuurder van het reformatorische verzorgingstehuis Salem, “en wil dat vertrouwen niet schaden met de tussenkomst van een vaccin”.

Bij de antroposofische tehuizen leven vaccinbezwaren tijdens de coronacrisis verrassend genoeg veel minder. Zo’n 90 procent van de Rudolf Steiner Zorg-bewoners gaat voor een prik, bij zorginstelling Warande is dat ‘bijna iedereen’. Het verbaast bestuurder Harry Finkenflügel niet. “We zijn dit voorjaar hard geraakt door corona. De bewoners zien de noodzaak, en dat dit iets anders is dan een griepprik.”

Ook bij breed-christelijke zorginstellingen leven religieuze coronavaccinbezwaren amper, aldus koepelorganisatie Reliëf.

Vaccinvloeistof van Pfizer-BioNTech, Moderna en AstraZeneca. Beeld AFP
Vaccinvloeistof van Pfizer-BioNTech, Moderna en AstraZeneca.Beeld AFP

Extra motiveren of niet?

Nederland telt enkele tientallen verzorgingstehuizen met een reformatorische identiteit – de meest behoudende protestantse stroming in Nederland, waarvan de achterban kinderen vaker dan gemiddeld niet laat inenten. Een aantal van hen kwam dit najaar samen om hun vaccinvoorlichtingsbeleid te bepalen, zegt Teunis Stoop, bestuurder van Cedrah, waar zeven reformatorische huizen onder vallen. De vraag was of bestuurders hun bewoners en werknemers extra gingen motiveren voor een prik, of dat ze hen volledig vrij zouden laten en respecteren in hun keuze. “We kozen voor het tweede.”

De vaccinatiegraad van zo’n 50 tot soms bijna 60 procent lijkt iets hoger te liggen dan de vaccinatiegraad onder reformatorische ouderen bij de jaarlijkse griepprik. Precieze cijfers zijn er niet, zegt Helma Ruijs van het RIVM. Indicatief is dat op het christelijke Urk slechts 28 procent van alle bewoners kiest voor een griepprik, en in Neder-Betuwe, een gemeente met een vaak zeer lage vaccinatiegraad, zo’n 45 procent.

Kwetsbare risicogroep

De meeste reformatorische ouderen zijn zelf als kind niet gevaccineerd en velen hebben hun kinderen ook niet laten vaccineren, zegt Ruijs, die onderzoek doet naar vaccinatiebereidheid onder gelovigen. Zij vindt een vaccinatiegraad bij tehuizen van rond de 50 procent ‘verrassend hoog’. Ruijs denkt dat meespeelt dat de ouderen zich nu niet puur uit voorzorg laten vaccineren, maar echt tot een kwetsbare risicogroep horen. “Nu leggen ook streng-gelovigen hun keuze opnieuw op de weegschaal”, zegt medisch-ethicus Henk Jochemsen.

Sommige bestuurders zagen de afgelopen maanden naast religieuze bezwaren ook andersoortig wantrouwen naar vaccins onder bewoners en werknemers, deels gevoed door complottheorieën. Reformatorische zorginstellingen zetten de laatste maanden extra in op brochures, informatieve webinars en het aanmoedigen van gesprekken. Ook de christelijke Nederlandse Patiëntenvereniging (NPV) gaf als complottheoriebestrijding extra uitleg aan onder meer kwetsbare ouderen. “Zodat onze leden op een heldere manier hun geweten kunnen volgen”, zegt een woordvoerder. “En zelf een keuze kunnen maken die ze voor God kunnen verantwoorden.”

Peter Boudewijn, bestuurder van RST Zorgverleners, realiseert zich dat zijn werknemers en cliënten zich vanwege hun relatief lagere vaccinatiebereidheid straks misschien langer aan de voorzorgsmaatregelen moeten houden dan reguliere zorginstellingen. Ook bestuurder Stoop houdt er rekening mee dat mondkapjes en afstand houden in zijn reformatorische verzorgingstehuizen ‘wellicht langer noodzakelijk is’.

Lees ook:

Wel oud en kwetsbaar, geen vaccin. ‘Genoeg vertrouwen in Gods voorzienigheid’

In reformatorische verzorgingstehuizen laat soms slechts de helft van de bewoners zich vaccineren. Sommige zorgbestuurders staan voor een moreel dilemma: lichte drang uitoefenen op bewoners of de keuze volledig respecteren?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden