null Beeld
Beeld

ColumnBert Keizer

Ik kreeg de neiging Rutte te bellen om te zeggen wat een eerlijke schat hij is

Bert Keizer

Mocht u nog wat illusies over hebben waar het de Verenigde Staten betreft (je weet het soms niet), begin dan niet aan Robert Caro’s biografie van voormalig president Lyndon B. Johnson. Het gaat tot nu toe om drie delen van in totaal meer dan tweeduizend bladzijden. Nee, die omvang is niet storend, maar de inhoud …

Ik heb me in jaren niet zo’n onnozele sukkel gevoeld als bij het lezen over het verloop van verkiezingen in Amerika. Johnson verloor in 1941 zijn eerste race om een senaatszetel doordat hij zijn aantal stemmen te vroeg bekendmaakte. Daar zat een aanzienlijke hoeveelheid gekochte stemmen bij.

In het zuiden van Texas kon je stemmen regelen via de bazen van ongeletterde Mexicaanse arbeiders in de grensstreek. Die wisten niet waar het over ging, woonden vaak niet eens in de VS, maar hun baas nam hun naam, gaf ze een paar centen, zorgde voor hun registratie en bracht hun stem uit.

Het aantal ‘stemmen’ dat je zo verzamelde was wisselend. Hoezo wisselend? Nou, als je tegenstander zei dat hij honderdduizend stemmen had, dan wist jij dat je naar de honderdvijfduizend moest. In die eerste race was Johnson zo overmoedig door de aanvankelijk gunstige uitslagen dat hij veel te vroeg riep dat hij had gewonnen en hij noemde ook de hoeveelheid stemmen die hij had vergaard.

Zijn tegenstander Pappy O’Daniel wist toen met hoeveel stemmen hij moest aan komen zetten. Dat werd in de nacht met nog meer dollars geregeld en Johnson ‘verloor’. Je kunt wel aanhalingstekens blijven zetten, maar zo gaan die zaken daar.

De details zijn schokkend

Ik vertel het heel schetsmatig, de details zijn schokkend. Ik kreeg de neiging Rutte te bellen om te zeggen wat een heerlijke, eerlijke, betrouwbare schat hij is, vergeleken bij Johnson die overigens in dit cynische gesjoemel een heel gewone Amerikaanse politicus was.

In 1948 vocht Johnson weer voor een senaatszetel, nu tegen de onuitstaanbaar integere gouverneur van Texas, Coke Stevenson. Er mankeerde van alles aan Stevenson (hij zag de federale regering voornamelijk als een bedreiging), maar hij was niet te koop. Johnson wist dat hij geen kans had in een eerlijk gevecht en besloot daarom te proberen de reputatie van de immens populaire Stevenson te vernietigen door allerlei nare leugens over hem te verkondigen.

En toen werd hij ziek, doodziek. Een niersteen met de beruchte koliekpijn. Daarbij koorts en zelfs koude rillingen, een veeg teken want dat wijst op bacteriën in de bloedbaan. Hij moest naar een ziekenhuis, weigerde, ging door met de campagne. Hij wist zeker dat hij die steen wel uit zou plassen.

Operatieve verwijdering van de steen zou hem zes weken kosten, waarmee de campagne voorbij zou zijn. Hij zou die operatie nooit overleven als politicus. Hij werd steeds zieker en gaf eindelijk op toen hij, aan het eind van zijn krachten, was opgenomen in een ziekenhuis in Dallas. Hij zei tegen zijn assistent Warren Woodward: ‘Ik wil eruit,’ en gaf hem opdracht zijn terugtrekking uit de race onmiddellijk wereldkundig te maken.

Woodward durfde dat niet, hij deinsde terug voor de verantwoordelijkheid want dit zou het einde betekenen van Johnsons politieke carrière. Hij kwam met de briljante suggestie: ‘Waarom wacht u niet totdat Mrs. Johnson hier is?’ Zij was onderweg. Maar de steen bleef zitten.

‘Dan hadden we misschien geen Vietnam gehad’

Later zei Woodward over deze episode: ‘Stel je voor dat ik het wel gedaan had, dan hadden we misschien geen Vietnam gehad.’ Op weg naar de luchthaven om Mrs. Johnson op te halen, belde hij nog even gauw met het ziekenhuis om te voorkomen dat Johnson zou worden gebeld door reporters en het verschrikkelijke bericht alsnog de wereld in zou sturen, want hij was flink in de war door koorts en uitputting.

De volgende dag werd er contact gelegd met Dr. Thompson van de Mayo Clinic in Rochester Minnesota, een internationaal bekende expert als het erom ging een steen met behulp van de cystoscoop (de blaaskijker) uit de ureter te peuteren. De ureter is de buis (beetje te groot woord, het is meer een slangetje) tussen de nier en de blaas.

Dit is een Amerikaanse film, dus het lukte, op het allerlaatste moment. Johnson kon al gauw zijn leugenachtige campagne hervatten. En inderdaad meneer Woodward, achter die steen zat de Vietnamoorlog.

Bert Keizer is filosoof en arts bij het Expertisecentrum Euthanasie. Voor Trouw schrijft hij wekelijks een column over zorg, filosofie, en de raakvlakken daartussen.

.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden