Coronavirus

Hoeveel levens de lockdown heeft gered? Dat is lastig te berekenen

Parijs aan het begin van de lockdown.Beeld Reuters

De lockdownmaatregelen in Europa hebben volgens Brits onderzoek miljoenen mensen het leven gered. Een belangrijk signaal dat weinig toevoegt.

Als het coronavirus zich dit voorjaar ongeremd had kunnen verspreiden, waren er begin mei in elf West-Europese landen al ruim drie miljoen mensen aan Covid-19 overleden, meldden Britse epidemiologen in het vakblad Nature. Met maatregelen stond het dodental vorige maand op 130.000.

De onderzoekers van het Imperial College in Londen geven met hun berekeningen een duidelijke boodschap af. Hoewel de lockdowns een heftige inbreuk vormden op het leven en de economie in Europa en veel critici zich hardop afvragen of dat allemaal nodig is geweest, is er groot leed mee bespaard. Bovendien is de pandemie nog niet voorbij. Slechts drie à vier procent van de Europeanen is door het virus besmet; de rest is nog onbeschermd. Als nu alle maatregelen zouden worden opgeheven, zou het virus weer wild om zich heen grijpen.

Regionale verschillen

Die boodschap kan Hans Heesterbeek, hoogleraar theoretische epidemiologie aan de Universiteit Utrecht, onderschrijven. Maar de aantallen moeten met een flinke schep zout worden genomen. “Zo’n berekening is puur hypothetisch. Alsof het leventje tijdens de pandemie gewoon zijn gangetje zou blijven gaan en we aan het eind van het jaar zouden constateren: goh, er zijn miljoenen mensen aan het virus overleden. Ook zonder lockdown zouden mensen hun gedrag hebben aangepast.”

Bovendien was het model helemaal niet voor deze berekening gemaakt. Dan hadden de Britten moeten meewegen welke bevolkingsgroepen kwetsbaar waren, of er regionale verschillen waren, hoe diverse landen hun verpleeghuizen beschermden. Heesterbeek: “De studie stond 30 maart al online – ze is nu pas officieel gepubliceerd. Toen was al die kennis over het virus er nog nauwelijks. En destijds hebben ze met deze studie gewaarschuwd: kijk uit, dit kan er gebeuren als we niets doen. Maar nu voegt die berekening niets meer toe.”

Trits aan maatregelen

De studie was eigenlijk bedoeld om het effect van lockdownmaatregelen te analyseren. Het sluiten van scholen, het afgelasten van openbare bijeenkomsten, het isoleren van besmette personen; hoezeer dam je het virus daarmee in? In de eerste maand verspreidde het virus zich als een lopend vuurtje door Europa. Elke twee dagen verdubbelde het aantal infecties. Die afzonderlijke maatregelen hadden daar maar weinig effect op, blijkt uit de Britse studie. Pas op het moment dat een land een complete lockdown invoerde, kelderde het reproductiegetal van vier à vijf naar een waarde onder de één.

De Britten bleken niet in staat het effect van elke maatregel apart te berekenen. Heesterbeek: “Elk land heeft in ongeveer twee weken tijd een trits van die maatregelen ingevoerd voordat het hele land op slot ging. Die maatregelen zaten te kort op elkaar om de afzonderlijke effecten ervan te kunnen schatten.”

De studie betrof elf landen uit West-Europa. Nederland zat er, net als Portugal en Ierland, niet bij. “Daar heb ik ze in maart al op gewezen, maar ze hadden onze data toen nog niet. Jammer. Nederland zit met zijn lockdown light tussen strenge landen als Frankrijk en Italië enerzijds en het lossere Zweden anderzijds. Inmiddels staat de berekening voor Nederland ook op hun website. Dat kan nog interessante inzichten opleveren.”

Lees ook:

Heeft een land met veel coronadoden gefaald?

Nu de eerste coronagolf over Europa is gespoeld, zijn er duidelijke verschillen te zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden